Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerine göre, ocak ayı itibarıyla Türkiye’de zorunlu sigorta kapsamında milyonlarca çalışan bulunuyor. Sigortalılar emeklilik yaşı açısından üç ana kategoriye ayrılıyor.
Dünya genelinde kuşaklar arası yaş farkı olağan kabul edilse de Türkiye’de 2023 yılında yürürlüğe giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi, aynı yaş grubundaki bireyler arasında dahi emeklilik şartlarında belirgin farklılıklar oluşturdu.
EYT DÜZENLEMESİNDE YAŞ ŞARTI KALDIRILDI
Çalışma hayatındaki yaklaşık 2,5 milyon kişiyi kapsayan ilk grubu 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlar oluşturuyor. Bu grupta uygulanan sistem şöyle:
- Yaş Koşulu: 2023 yılında yapılan düzenlemeyle yaş şartı tamamen kaldırıldı.
- Emeklilik Kriteri: Emeklilik için yalnızca prim gün sayısı ve sigortalılık süresi esas alınıyor.
- Fiili Durum: Prim gününü tamamlayan sigortalılar hemen emekli olabiliyor. Ancak fiili emeklilik yaşı kadınlarda 38, erkeklerde 43’ten başlıyor. Prim eksiği bulunanlarda bu yaş daha yukarı çıkabiliyor.
1999-2008 ARASI SİGORTALILARDA KADEMELİ EMEKLİLİK
8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olan yaklaşık 4-5 milyon kişi, emeklilikte yaş şartına tabi olmaya devam ediyor. SSK’liler (4/a) için sigortalılık süresi şartı aranmıyor, ancak temel kurallar şöyle uygulanıyor:
- Prim Şartı: Normal emeklilik için 7000 prim gününün tamamlanması gerekiyor.
- Yaş Sınırı: Şartları tamamlayan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emekli olabiliyor.
2008 SONRASI ÇALIŞANLARDA 65 YAŞ HEDEFİ
Çalışma hayatındaki yaklaşık 17 milyon kişiyi kapsayan en büyük grup, 30 Nisan 2008 sonrasında işe başlayanlardan oluşuyor. Bu grupta emeklilik yaşı, prim gününün tamamlandığı tarihe göre kademeli şekilde artıyor.
- Prim Gün Sayısı: SSK’liler için 7200, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı için 9000 gün prim şartı bulunuyor.
- Kademeli Artış: Prim gününü 2035 sonuna kadar tamamlayanlar 58-60 yaşında emekli olabiliyor. Bu tarihten sonra ise her iki yılda bir emeklilik yaşı bir yıl artıyor.
- 65 Yaş Sınırı: '2020'den itibaren çalışmaya başlayan memurlar ve esnaf ile 2024'ten itibaren çalışmaya başlayan işçiler ise 65 yaşından önce emekli olamayacaklar.' 4/a statüsündeki kadınlar için ise 65 yaş sınırı 2028’den itibaren işe başlayanlar için zorunlu hale geliyor.
EMEKLİLİKTE 65 YAŞ GERÇEĞİ
Mevcut tabloya göre çalışma hayatındaki yaklaşık 3 milyon kişinin 65 yaşından önce emekli olması mümkün görünmüyor. Ayrıca daha eski giriş tarihine sahip olmasına rağmen prim ödemelerini 2044 yılına kadar tamamlayamayacak milyonlarca sigortalı da sistem gereği 65 yaş sınırına dahil ediliyor. Türkiye’de emeklilik sistemi, 'çalışma hayatında emeklilik yaşı bakımından üç ayrı grup bir arada bulunuyor' değerlendirmesiyle özetlenen çok katmanlı bir yapıya dönüşmüş durumda.
