27 Mart tarihli mektubunda Anayasa değişikliklerinin toplumun her kesiminin kaderini yakından ilgilendirdiğini belirten Akay, böyle değişikliklerin geniş bir mutabakat aranarak yapılması, referanduma gidilmesi halinde de toplumsal tansiyonu düşürücü eylem ve söylemlerin öne çıkarılması gerektiğini vurguladı. Mektubuna 12 Eylül darbecileri tarafından yapılan mevcut Anayasanın, topluma dar geldiğini belirterek başlayan Akay, "Bireysel ve toplumsal özgürlükleri kısıtladığı kamuoyunun ortak tespitidir. Bu Bugüne kadar Anayasada olumlu sayılabilecek pek çok değişiklik yapılmış olsa bile, bu değişiklikler darbe Anayasasının özünü değiştirememiş, birey hak ve özgürlüklerinde beklenen rahatlığı getirememiştir. Partinizce hazırlanan Anayasa değişikliği paketi ile ilgili olarak eksik ve yanlış gördüğümüz noktaları sorumluluk anlayışımızın bir gereği olarak ifade etmek istiyoruz" dedi.
Demokratikleşme siyaset kurumundan başlamalı
Akay mektubunda, Anayasa değişikliği paketindeki "olmazsa olmaz" eksiklikleri arasında demokratikleşmeye siyaset kurumlarından başlanmasına, dokunulmazlıklar sınırlandırılmasına, memurlara grev hakkı verilmesine yer verdi. Yüzde 10 seçim barajının AB ülkeleri düzeyine indirilmesini isteyen Akay, belirli bir oy yüzdesine sahip partilerin parlamentoda temsiline imkan sağlanması gerektiğini belirtti. Milletvekili adaylarının tespitinde parti yönetiminin etkisinin sınırlandırılması gerektiğinin altını çizenAkay, hakim teminatında ön seçim yapılması ve seçmene tercihli oy kullanma hakkı tanınması gerekliliğine işaret etti. Mektubunda il ve ilçe yönetimlerinin feshinin kaldırılması gerektiğini vurgulayan Akay, "hakim teminatında yapılacak seçim sonucuna göre parti yönetimi değişmelidir" dedi.
Dokunulmazlıklar sınırlandırılmalı
Anayasa değişikliği paketinde yer alması gereken olmazsa olmazlar arasına "dokunulmazlıkların sınırlandırılmasını" da ekleyen Akay, bu konuda şunları vurguladı:
"Anayasa değişikliği paketinde milletvekili dokunulmazlıkları ile ilgili bir maddenin yer almaması önemli bir noksanlıktır. Yalnızca milletvekillerinin dokunulmazlıkları değil, tüm kamu görevlilerinin de dokunulmazlıkları sınırlandırılmalıdır. Demokratikleşme ve değişime siyaset yapan kişi ve kuruluşlardan başlamalı, toplumun tüm katmanlarına sirayet ettirilmelidir. Siyaset ve yasama kurumu demokratikleşme ve değişim sürecine öncülük etmediği takdirde toplum kesimlerinin demokratikleşme ve değişim sürecine beklenen desteği vermesi düşünülmemelidir.
Dokunulmazlıklar sınırlandırılmadığı takdirde siyaset kurumlarına karşı duyulan güvensizliğin artacağı unutulmamalıdır. Siyaset kurumu 'Rabbena, hep bana' anlayışını terk etmediği takdirde toplumun değişim beklentilerine öncülük etmesi de asla mümkün değildir."
Memura grev hakkı verilmeli
Akay mektubunda Anayasa değişikliği paketinde yer alan toplu sözleşme hakkının, grev hakkıyla taçlandırılmadığı takdirde toplu görüşme hakkından hiçbir farkı olmayacağına değindi.
Uzlaştırma Kurulu kararlarının kesin olmasının da bu sonucu değiştirmeyeceğini vurgulayan Akay, Yüksek Hakem Kurulu'nun yapısına benzer bir uzlaştırma kurulu memurların beklentisine cevap veremeyeceğini belirtti. Akay, bu konuda mektubunda şu ifadeleri kaleme aldı:
"Mevcut toplu görüşme düzeninde son sözü Bakanlar Kurulu söylemektedir. Anayasa Değişikliği Paketi gerçekleştiğinde son sözü Uzlaştırma Kurulu söyleyecektir. Bu durum Bakanlar Kuruluna odaklanan eleştirilerin adresini değiştirmekten öte bir anlam taşımayacaktır."
Teklifte yapılması gereken değişiklikler
BASK Genel Başkanı Akay, mektubunda Anayasa değişikliği teklifinde düzeltilmesi gereken noktalar bulunduğuna işaret etti. Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) ile Yüksek Askeri Şura'nın (YAŞ) meslekten ihraç kararlarının yargı denetimine tabi tutulmasını olumlu bulduğunu belirten Akay, gerek HSYK'nın ve gerekse YAŞ'ın yalnızca meslekten ihraç kararlarının değil, atama, yükselme, yer değiştirme ve disiplin cezaları da dahil tüm işlem ve eylemleri yargı denetimine açık olması gerektiğinin altını çizdi.
Adalet Bakanlığı ve müşteşarı HSYK'de yer almamalı
Avrupa Birliği ilerleme ve iştişari raporlarında HSYK'nın yapısının değiştirilmesinin talep edildiğini anımsatan Akay, bunun ön koşulu olarak HSYK'da Adalet Bakanı ile Müsteşarı'nın bulunmamasının önerildiğini kaydetti. Akay, bu konudaki görüşlerini mektubunu şöyle ifade etti:
"Anayasa değişikliği teklifine göre, Adalet Bakanının HSYK'daki yetkileri artırılmaktadır. Tartışmaları azaltmak için Adalet Bakanı ve Müsteşarı HSYK üyesi olmamalıdır. Adalet Bakanı veya Müsteşarı'nın HSYK'da olmasında fayda mülahaza ediliyorsa, yalnızca birisinin HSYK üyesi olması temin edilmeli, ancak oy kullanma hakkı verilmemelidir."
Keyfiyet sınırlandırmalı
Teklife göre, Anayasa Mahkemesinin 19 üyesinin 3'ü Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 16'sı Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan veya dolaylı biçimde seçileceğine dikkat çeken Akay, gerek Anayasa Mahkemesi, gerekse HSYK üyelerinin belirlenmesinde keyfiyetin öne çıkartılması halinde, yıllar içerisinde Türkiye'nin kaotik bir ortama sürüklenebileceğinin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı.
Yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı sağlanmalı
Adaletin toplumun ve mülkün temeli kabul edilmesi gereğine işaret eden Akay, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığının sağlanması gerektiğini kaydetti. Akay mektubunda Anayasa teklifinde yapılması gereken teklifleri şöyle sıraladı:
"-Yasama ve Yürütmenin tasarrufundan zarar gördüğünü düşünen kişi ve kuruluşların yargıya başvuru hakkı kolaylaştırılmalı ve çeşitlendirilmelidir.
-Yasama ve Yürütme erki yargı karalarına saygı göstermelidir. Bu kararları veren yargıçlara güvence sağlanmalıdır.
-Teftiş Kurulu idari konularda bile olsa Adalet Bakanına bağlanmamalıdır.
-Hakimlerin atama, yükselme, yer değiştirme ve disiplin işlemleri Adalet Bakanı ve Müsteşarı'nın yer almadığı HSYK tarafından yapılmalıdır.
Kapatma davası ile ilgili TBMM'den izin alınması
-Şiddete karışan ve öven partiler hariç parti kapatılması ne kadar yanlışsa, parti kapatma davası açmak için TBMM'den izin alma koşulu da o kadar yanlıştır.
-Parti kapatma davalarında Venedik Kriterleri olarak bilinen sözleşmeye sadık kalınmalıdır.
-Parti kapatılması ile ilgili teklif bu haliyle yasalaştığı takdirde, bırakınız terörü ve şiddeti öven partilerin kapatılmasını, parti kapatma davasının açılması bile imkânsız hale gelecektir.
Ya hep ya hiç mantığı ile oylama yapılmalı
-Anayasa değişikliği paketi gerek parlamentoda ve gerekse referandumda ayrı ayrı oylanmalıdır.
-Anayasa teklifinin paket halinde oylanması halinde toplumun kahir ekseriyetinin mutabık olduğu maddelerin kabul edilmeyeceği endişesi taşımaktayız.
-Parlamentonun ve toplumun uzlaşma sağladığı maddelerin kabul edilmesine imkan tanınmalıdır.
-Anayasa değişikleri ya hep, ya hiç anlayışıyla oylanmamalıdır.
Bu nedenle Anayasa değişikliği paketi parlamentoya sunulmadan önce parlamentoda grubu bulunan ve bulunmayan partilerle sendika, sivil toplum ve meslek örgütleriyle oydaşma yöntemi izlenerek mutabakat zemini aranmalıdır."
