Beylikdüzü, Marmara Evleri ve Büyükçekmece güzergahında hizmet veren otobüslerin metrobüs yüzünden kaldırılması ise binlerce İstanbullunun ulaşım hakkını gasp ediyor. Otobüsleri ve minibüsleri ellerinden alınan yurttaşlar Avcılar ve Yenibosna'da saatlerce otobüs beklemek zorunda kalıyorlar.
İETT Genel Müdürlüğü'nce Avcılar-Zincirlikuyu arasında hizmet vermeye başlayan metrobüs hattının devreye girmesiyle 13 otobüs hattında düzenleme yapıldı. 9 hattın seferlerini durduran İETT, 4 hatta ise güzergah kısalttı. Düzenleme sonrası 69'u İETT, 45'i ise Özel Halk Otobüsü olmak üzere toplam 114 otobüs hizmet dışı bırakıldı. İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Kadir Topbaş'ın "VIP hizmet" olarak nitelendirdiği metrobüs, yüzde 75'lik yolcu artışıyla İstanbulluların yeni çilesi haline geldi. İki dakika aralıklıklarla hareket eden toplam 170 araç ara duraklarda yığılmalara neden olurken, birbiri ardına bekleme yapan metrobüs araçları 38 dakika olarak planlanan Avcılar-Zincirlikuyu arasındaki seyahat süresini de uzatıyor. İstanbul'un iş merkezi olan Mecidiyeköy'de metrobüs durağının giriş turnikeleri önünde akşam saatlerinde uzun kuyruklar oluşurken, Zincirlikuyu'dan Mecidiyeköy'e dolu gelen Metrobüs araçlarına binemeyen İstanbullular çareyi Zincirlikuyu'ya gitmekte buluyorlar. Sabah saatlerinde benzer manzaraların yaşandığı Avcılar durağından dolu kalkan metrobüs araçlarının büyük bir çoğunluğu ise ara duraklarda durmuyor.
Metrobüs mağdurları
İstanbul'daki trafik sorununa çözüm üretmek ve toplu taşımayı özendirmek iddiasıyla projelendirilen metrobüs hattı, alternatif otobüslerin devre dışı bırakılmasıyla İstanbullular için tercih değil mecburiyet haline geldi. İETT tarafından güzergahları kısaltılan ve "indirimli hat" adı altında Bakırköy, Güngören, Merter Sitesi ve Basın Sitesi'den yalnızca metrobüs hattına kadar hizmet veren otobüsler yurttaşlar için aktarmayı zorunlu hale getirdi. Yurttaşlar, metrobüs hattından önce evlerine yakın yerden bindikleri otobüsleriyle işyerlerine kadar gidebildiklerini belirterek,"Şimdi aktarma yapmak zorundayız. Metrobüs araçları dolu olduğu için uzun süre duraklarda bekliyoruz. Başka bir otobüse de binme şansımız kalmadı" diye konuştular. İstanbul trafiğinin en yoğun olduğu E5'teki ulaşımı Avcılar ve Zincirlikuyu ile sınırlayan İBB yeni trafik mağdurları da yarattı. Özellikle Avcılar'dan sonraki güzergah üzerinde yaşayan İstanbullar için ulaşım tam bir işkenceye dönüştü. Mecidiyeköy'den metrobüse binen bir yolcu Avcılar'a 38 dakikada ulaşsa bile burada, evine ulaşabilmek için saatlerce otobüs beklemek zorunda kalıyor. Daha önce otobüs ile TEM'den 50 dakikada Mecidiyeköy'den Büyükçekmece'ye ulaşan bir yurttaş için bu süre metrobüs yüzünden 2 saate kadar çıkıyor. Yolculuk süresini kısaltmak için devreye sokulan metrobüs yüzlerce İstanbullu için daha uzun yolculuk demek. 145M (Beylikdüzü-Mecidiyeköy) ve E60 (Büyükçekmece-Mecidiyeköy) hattının kaldırılması nedeniyle mağdur olan yüzlerce yurttaş geçtiğimiz günlerde imza toplayarak İETT'ye başvurdular ancak henüz bir sonuç alamadılar.
Akbil gişesi yerine biletçi
Metrobüs duraklarına giriş ve çıkışlarda aynı turnikelerin kullanılması ve akbili bulunmayan yolcuların biletçilere para ödemesi için oluşturduğu kuyruklarda turnike önlerinde yığılmalara neden oluyor. Metrobüs duraklarında akbil gişesi bulunmamasına tepki gösteren yurttaşlar, kasıtlı olarak biletçilere fazla para ödemek zorunda bırakıldıklarına da dikkat çektiler. Yurttaşlar,"Tek yöne seyahatin ücreti akbille 1.30 YTL. Ancak biletçiler tek yön için 1.50 YTL ücret alıyorlar. Biletçilere para ödediğimizde akbildeki aktarma indiriminden de yararlanamıyoruz. Ödemek zorunda kaldığımız 20 kuruşluk fark biletçilerin cebine gidiyor" dediler.
E5 artık daha tehlikeli
Ulaşım uzmanları da ilke olarak doğru buldukları metrobüsün uygulama aşamasında yarattığı sorunlara dikkat çekerek bütüncül bir planlamanın eksikliğine vurgu yaptılar. Şehir Plancıları Odası İstanbul Şube Sekreteri Tayfun Kahraman, metrobüsün, kaldırılan otobüs hatlarını kullanan yolculara yetmediğini belirterek "Metrobüs çok yoğun biçimde kullanılıyor. Çünkü otobüs hatlarını kaldırarak yolculara başka seçenek bırakmadılar" dedi. Yolcuyu metrobüse taşıyacak hiçbir aracın bulunmadığına da vurgu yapan Kahraman, duraklarda servis konulabilecek yerler bulunmadığını kaydetti. Kahraman, Mecidiyeköy'deki keşmekeşi çözmeye çalışırken daha büyük bir keşmekeş yaratıldığını ifade ederek metrobüsün çok da akıllıca bir ulaşım yatırımı olmadığını söyledi. Metrobüsün E-5'i çok tehlikeli bir hale getirdiğine dikkat çeken Kahraman "Metrobüs için şeritler azaltıldı ve daraltıldı. 4 şerit 3'e düştü. Şeritler de 3 metrenin altında. Oysa transit yollarda şerit genişliği 3.5 metredir. Şeritlerin daraltılması kazaları arttıracaktır" diye konuştu.
Okan Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Güngör Evren, ilke olarak metrobüsün doğru bir yatırım olduğunu ancak uygulamada sorunlar yaşandığını söyledi. Böyle yoğun kapasiteli hatlar için besleme hatlarının konulması gerektiğine dikkat çeken Evren, aksi halde bir ulaşım sisteminin etkin olamayacağını ifade etti. Uygulamadaki sorunların da ön çalışma yapılmadan sistemin devreye sokulmasından kaynaklandığını belirten Evren, metrobüste planlama yaklaşımı açısından hatalı olduğunu kaydetti.
İTÜ İnşaat Fakültesi Ulaştırma Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Haluk Gerçek, metrobüs hattının özellikle sabah ve akşam saatlerindeki talebi karşılamakta zorlandığına vurgu yaptı. Metrobüse olan talebin bir bölümünün kaldırılan hatlarla taşınan yolculuklardan kaynaklandığını ifade eden Gerçek, "Bu durumda ya metrobüsün kapasitesini ek araçlar koyup daha sık sefer yaparak ya da ara bazı duraklardan otobüs kaldırarak arttırmak ya da bu mümkün olamıyorsa aynı koridorda çalışan bazı otobüs hatlarını yeniden işletmeye sokmak gerekebilir. Bildiğim kadarıyla İBB'nin Bakırköy-Beylikdüzü arasında yapmayı planladığı bir metro projesi var. Bu koridordaki yolculuk talepleri yakın bir dönemde ancak bir raylı sistemin karşılayacağı düzeyde olacak" diye konuştu.
Topbaş: Metrobüs sayısı arttırılabilir
Metrobüs hattında yaşanan sıkıntılarla ilgili konuşan İBB Başkanı Topbaş ise hatta hizmet veren 170 aracın sayısının 200'e çıkarılabileceğini söyledi. Topbaş, 9 otobüs hattının E5 trafiğini rahatlatmak amacıyla devre dışı bırakıldığını savundu. Topbaş'ın, "İETT, 100 milyar dolar zarar ediyor. Uygulamayla İETT araçlarından tasarruf ettik" sözleri ise otobüs hatlarının ekonomik nedenlerle hizmet dışı bırakıldığı izlenimi yarattı.
Metrobüs uzuyor
Metrobüs hattının Anadolu Yakası'na geçişini sağlayacak olan üçüncü etap inşaatı için ihale çalışmaları tamamlandı. Boğaz Köprüsü istikametinden Söğütlüçeşme'ye kadar uzatılacak hattın Şubat sonunda hizmete girmesi planlanıyor. 4'üncü etabı olan Avcılar-Beylikdüzü bölümünün ise gelecek yaz sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor. Hattın 4 etabının da hizmete girmesiyle metrobüsdeki günlük yolcu sayısında yüzde yüzlük artış bekleniyor. Avcılar-Söğütlüçeşme güzergahında günlük 1 milyon 200 bin yolcu taşıyacak metrobüsdeki yoğunluk sorununun nasıl aşılacağı ise henüz belli değil. Metrobüs, teknik olanaksızlıklar nedeniyle Boğaziçi Köprüsü'nden normal trafik akışı içinde geçecek. "Daha hızlı ulaşım" iddiasıyla projelendirilen Metrobüs'ün normal trafikteki sıkışıklardan etkilenmesi bekleniyor.
Metrobüsün eksileri
- Kapasitesi yetersiz. Bazı duraklarda araçlara binmek imkansız.
- Metrobüs seferleri arasında senkranizasyon olmaması nedeniyle duraklarda araçlar dakikalarca beklemek zorunda kalıyor.
- Metrobüsün 25 durağı bulunuyor. Dolayısıyla da duraklar arası mesafe çok kısa. Daha önce varolan otobüs durakları şimdi metrobüs durakları haline geldi. Metrobüslerin daha hızlı olmasına karşın duraklarla ilgili yeni bir düzenleme yapılmamış.
- Durakların sıklığı ve alternatif ulaşım yollarının olmaması nedeniyle meydana gelen yığılma yüzünden metrobüsler gerçek hızında gidemiyor.
- Avcılar-Zincirlikuyu arası yetkililerin söylediği gibi 38 dakika değil çok daha uzun sürüyor.
- Geceleri zaten henüz tamamlanmamış olan duraklar güvenli değil. Duraklar ışıklandırılmıyor, güvenlik görevlileri bulunmuyor.
- Duraklarda ve araçların büyük bir kısmında durakların isimleri yazmıyor
Hangi hattan kaç otobüs servis dışı bırakıldı?
75 - Davutpaşa-Mecidiyeköy : 1
75C- Cevizlibağ-Mecidiyeköy : 7
85M-Yenibosna Metro-Mecidiyeköy : 23
145- İ. Marmara Evleri-Aksaray : 12
145M- Beylikdüzü-Mecidiyeköy (Çift katlı) :12
E53 - Bakırköy-Mecidiyeköy :4
E54- Basınsitesi-Mecidiyeköy :4
E55- İ.Marmara Evleri-Mecidiyeköy:4
E60- Mimar Sinan-Büyükçekmece-Mecidiyeköy :8
85 -Bakırköy Mecidiyeköy:18
85A-Merter Sitesi-Mecidiyeköy:11
85 B-Basınsitesi-Mecidiyeköy :14
85G- Güngören-Mecidiyeköy :6
TABLO2: Güzergahı kısaltılan hatlar/araç sayısı
85-Bakırköy-Cevizlibağ :8
85A-Merter Sitesi-Zeytinburnu :3
85B-Basınsitesi-Cevizlibağ :5
85G-Güngören-İncirli :3
