Tombul ve güzel

Alışveriş kimi zaman eziyet olabilir, hele ki standartların biraz dışındaysanız. Mesela balıketindeyseniz, tombulsanız ya da basbayağı şişmansanız. Aradığınızı bulamaz, giyim firmalarına ateş püskürür, en büyük bedene bile giremeyince kös kös evinizin yolunu tutarsınız. Aynı yollardan geçen Amerikalı bir kadın sinirlenmekle kalmadı, kendi büyük beden moda haftasını yarattı. New York’ta, bu yıl ikincisi düzenlenen Full Figured Fashion Week (balıketi moda haftası) böyle doğdu.

Büyük beden manken, şimdinin defile organizatörü Gwen DeVoe “Moda haftasını yaratmaya benim gibi büyük beden modelleri moda haftalarında göremeyince karar verdim. İçtenlikle düşünüyorum ki bu bir arz ve talep sorunu. Moda haftasını düzenlerken bir sürü, irili ufaklı büyük beden giysi üreticisinin olduğunu, ama onları kimsenin tanımadığının farkına vardım. Amaçlarımdan biri de onları tanıtmaktı” dese de alışverişlerinde sürekli hüsrana uğradığını gizlemiyor: “Alışveriş deneyimlerim artık acı verici olmaya başlamıştı. Denediğim kıyafetler vücuduma, vitrindeki modeller de bana uymuyordu. Biraz da müşteriler ve tasarımcılar arasında köprü kurmaya çalıştım. Tombul kadınlara internet ve katalogların ötesinde de bir şeylerin olduğunu göstermek istedim.”

Balıketi Moda Haftası’nın 35 sponsoru var, organizasyona bu yıl 25 tasarımcı ve marka katıldı. De Voe bu işe kendini o kadar adamış ki, bu yılki organizasyonda podyuma çıkıp “Ceplerimiz para dolu, her tombul kadın kıyafetlere para saçmaya hazır” diyerek tasarımcılara seslenmiş ve onlardan büyük beden kadınlara da kıyafet tasarlamalarını istemiş. Moda haftasının ardından lüks tasarımlarıyla tanınan modacı Elie Tahari, hazırladığı büyük beden koleksiyonunu piyasaya sürmüş. DeVoe, bunun kendisini çok mutlu ettiğini söylüyor.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’nin raporuna göre ABD’deki kadınların üçte ikisi fazla kilolu. Piyasa araştırmacısı NPD Grup’un verilerine göre Nisan 2010 itibarıyla büyük beden giysi piyasası bir önceki yıla kıyasla yüzde 1,4 büyümüş. DeVoe diyor ki, “Bana birçok kez kadınların büyük beden olmaktan hoşlanmadıkları söylendi. Bu doğru olsa bile duruma uygun kıyafetler çıkarmalısınız. Günümüzde pop ikonları aracılığıyla yapılan bir ‘incelik’ bombardımanı altındayız. Bizim için bu her zaman böyleydi. Ne zaman ki Beth Ditto gibi bir kilometre taşı ortaya çıktı, ‘kendisiyle mutlu olduğunu’ cümle âleme ilan etti, işte o zaman bir şeyler değişmeye başladı. Evet, sağlıklı yaşam seçimleri yapmak önemli, fakat moda hepimiz için gerekli. Öyle değil mi?”

Balıketi ve şişman kadınlar kendilerine layık görülen moda dışı giysilerden de şikâyetçi. Balıketi Moda Haftası’nın katılımcılarından biri olan Toronto merkezli Lotis Clothing’in kurucu ortağı Jessica Mealey’nin dediği gibi tombul kadınlar, sırf bedenlerine uygun kıyafet bulamıyorlar diye “60’larında gibi görünmek, biçimsiz kıyafetler giymek zorunda değiller.”

DeVoe da aynı sorundan mustarip. Büyük beden modası “Farklılıkları içinde barındırmalı, çeşit içermeli, herkesin beğenisine göre olmalı. Genç kadınlar güncel modayı arzularken, daha olgun olanları muhafazakâr seçimler yapabiliyor, klasik giyime kaçabiliyor. Çeşide ihtiyacımız var ve eksikliğini hissettiğimiz bu.”

Moda haftasında koleksiyonlarını sergileyenlerden biri de spor tasarımlara imza atan Monif Clarke’tı. Yaptığı işi “İnsanların negatif algıladığı bir şeyi pozitife çevirmek” olarak tanımlayan Clarke “İnsanlar kilolu her kadının incelmeye büyük bir özlem duyduğunu sanıyor. Evet, vücudumuzda kusurlar var, ama diğer kadınlardan çokça bir farkımız da yok. Açıkça söyleyeyim kendimizle gurur duyuyoruz. İnsanlar bizi ‘şişman’ diye çağırıyor, şişmanım da. Ama mükemmel görünmeyi istemek de hakkım, öyle değil mi?”

Türkçede balıketi olma durumuyla ilgili çok sayıda deyim var. “Bir dirhem et bin ayıp örter”den tutun da “kalça” güzellemelerine kadar listeyi uzatmak mümkün. Gwen DeVoe’dan öğrendiğimize göre Amerika’da da durum farklı değil. Son yıllarda değişen kilo algısını saymazsak... Bu da yavaş yavaş bir tepkiye dönüşmeye başladı. Love dergisinin kapağını çıplak ve tombul vücuduyla süsleyen, sonra stil ikonu ilan edilen Beth Ditto’dan sonra Lizzie Miller da Glamour dergisinin kapağında göbeğini sergilemekten çekinmedi. Atılan adımlar bununla da bitmedi. Daily Mail’in haberine göre Marc Jacobs da büyük beden giysi tasarlamaya hazırlanıyor. Markanın başkanı Robert Dufy’nin twitter sayfasında yazdıklarına bakılırsa yakında ünlü markadan büyük beden tasarımlar göreceğiz. İngilizlerin lüks alışveriş merkezi Harrods’un da bir büyük beden tasarım hizmeti bulunuyor. İngiltere’de her üç kadından birinin 44 beden olduğu düşünülürse bunda garipsenecek bir durum yok. Sonunda her yol dönüp dolaşıp modaya çıkıyor. Gwen DeVoe’nun dediği gibi “Moda endüstrisi senelerdir zayıflık kavramını sattı, şişmanların vücutlarının ise kıyafeti satamayacağını söylediler. Mazeretleri de ‘modanın bir fantezi aracı olduğu’ ve ‘kimsenin fantezisinin balıketlilik olmadığıydı.’ Açık söylemek gerekirse buna dair şüphelerim var. Anlamadığım şu: Balıketli kadınlar nüfusun çoğunluğunu oluşturuyorlar. Peki dergi kapaklarında ve moda etkinliklerinde neden bu kadar az görünüyorlar?”