Türkiye’de Laz fıkrası nasıl yaygınsa Kanada’da da kutup ayısı fıkraları revaçtadır.
“Kutup ayısının sevdiği burger nedir?” Cevap, “Ice-burger!” gibi şakalar yapılır.
Niceleri var: Eskimo avlanırken cebindeki İncil’i düşürmüş. Aradan aylar geçmiş, kutup ayısının biri elinde İncil uzaktan geliyor. Eskimoya uzatmış kutsal kitabı. Eskimo haç çıkarıp “Tanrı’nın mucizesi bu!” demiş. Kutup ayısı, başını homurdatıp sallamış, “Yok, değil!” demiş, “İncil’in ilk sayfasında adınız, adresiniz yazıyordu.”
Kutup ayılı şakalaşmalar, iklim krizi böyle devam ederse unutulacak sanki. Bilim insanlarına göre, soyu tükenen hayvan türleri arasında görülen kutup ayılarının 2000’lerdeki nüfusu 32 bin civarındayken bugün 20 bine kadar inmiş. Kutup ayısı olmazsa Kanada’nın kuzeyinde besin zinciri bozulacak, ekosistem çökecek; vaziyet fena.
Üstelik bunca dert varken şimdi kutup ayısı da bize tasa oldu. Zaten dert gider, yeri boş kalmazmış; bunu halletsek başkası çıkagelir. Dertlerden birisi de alkol tüketimi!
COVİD ZAMANI ALKOL TÜKETİMİ
Selametle atlattığımız Covid zamanı Kanada’da alkol tüketimi inanılmaz boyutlara ulaşınca içkiden kaynaklı ölümcül hastalıklara ait kaygı halen bitmiş değil.
Pandemide kişi başına yıllık ortalama alkol tüketimi, Dünya Sağlık Örgütü’ne göre 9 litreye ulaşmıştı. Dünya ortalamasının 6.2 olduğu hesaba alınırsa Kanadalılar o vakitten beri bayağı bayağı sarhoş geziyor. Bunu İngiliz göçmeni komşum, Liverpoollu Mr. Harold’a sormak istedim fakat gündüz elinde birasıyla, akşamüstü viskiyle dolaştığından sanki gücenir diye vazgeçtim.
Kanada’da böyle de ABD’de, İngiltere’de farklı mı! 2025 yılı değerlendirmesine göre, Kanada’yla birlikte Amerikalı ve İngilizler, İskoçlar “içip içip bana mısın demiyor”! İngiltere kadeh kaldırmakta birinci, Amerikalı ikinci; Kanada üçüncülük unvanını almıştır. Alkol sorunu Kanada ve asıl ABD için yeni bir şey değil, bu işin eskisi de var. Hatta İngiltere’de, 18. yüzyılda çılgınlığa ulaşan cin içki tüketimine kadar uzanıyor. “Toplumsal tarih ressamı” diye bilinen William Hogarth’ın Londra sokaklarında sızmış alkolikleri konu alan tablosu içki sorununa dair ender eserlerinden olup dönemi anlatan belge niteliğinde.
Neyse ki 1750’lerde, İngiliz parlamentosu içki yasağı koydu, “gincin” çılgınlığının önüne geçilebildi.
Kanada’da içki yasağının ABD’ye uygun olarak 1930’larda yürürlükte olduğu da unutulmaz. Unutulmayan bir başkası ise 1950’lerin BoozeTown-Sarhoşlar Şehri projesidir.
Mel Johnson isimli bir alkolik işadamının tasarladığı, sabahtan akşama alkol tüketilen ütopik şehir kurma fikriydi. Şehir muhtemelen Florida’da kurulacak, ana caddelerden birisi İskoç viski caddesi, diğeri Fransız Bourbon konyak bulvarı, ötekisi İtalyan şarabı gibi isimlerden oluşacaktı. Bir rakı meydanı eksik!
Ütopyaya göre polis içkiden yıkılan olursa nezaketle ona yardım edecek, kötü davranmayacaktı. Zaten ütopya üyeleri de alkolle yıkılacak insanlardan oluşmayacak, herkes kadeh kaldırıp “İçelim güzelleşelim” diyecekti. Bu ütopya da diğerleri gibi kadük çıktı.
Mel Johnson içki severlerin El Dorado’su diye adlandırdığı ütopyaya kavuşamadı, sirozdan vefat etti. Ancak bu hülyası için yazdığı günlükler, mektuplar değerli vesikalar olarak kaldı. Mektuplarını okuyan akademisyenlerin işi zor! Ciddiye alsan bir türlü, almasan hiç olmaz: Türkçede söylendiğince, “Sarhoşun mektubu okunmazmış”!
Sarhoş bu; geceleyin ona buna yazar, sabahleyin aklı başına gelince pişman olur. Kutup ayısının sarhoşluk fıkralarını da Kanadalı pek sever:
Kutup ayısı bir gün bara gitmiş, seslenmiş: “Hey barmen! Bir viski!” Barmen viskiyi hazırlayıp “Borcunuz 100 dolar” deyip eklemiş: “Ne zamandır ayı bekliyorduk! Buraya pek kutup ayısı gelmez de...” Ayı viskisinden bir yudum alıp barmene bakmış, cevaplamış: “Bu fiyatlarla siz daha çok beklersiniz!”
