1960'larda, çikolata ve sivilce arasındaki ilişkiyi inceleyen birçok araştırma yapıldı. En büyüklerinden birinde ikisi arasında ilişki bulunamadı. Fakat bu araştırma, o zamandan beri çok sayıda tasarım hatası nedeniyle eleştirildi.
Çikolata suçsuz bulunsa da daha yeni tarihli çalışmalar beslenme ve sivilce arasında gerçekten bir bağlantı olabileceğini gösteriyor. Özellikle de yoğun olarak doymuş yağ, şeker ve süt ürünleri içeren Batılı diyetlerle.
Sivilce (akne) ciltteki kıl foliküllerinin yağ ve ölü deri hücreleri tarafından tıkanması sonucu oluşan yaygın bir cilt rahatsızlığı.
Dermatolog ve Londra'daki King's College'da öğretim görevlisi Beibei Du-Harpur'a göre, ergenlik ve yetişkinlik döneminde görülen şiddetli veya kalıcı sivilce çoğunlukla genetik nedenlerden kaynaklanıyor.
Bunun nedeni, cildimizdeki yağ üreten bezlerin boyutunu genlerimizin belirliyor olması.
Uzmanlar, ergenlerdeki şiddetli sivilce sorununun beslenmeden ziyade, genetik faktörlerden kaynaklanma ihtimalinin çok daha yüksek olduğunu öne sürüyor.
Son yıllarda özellikle kadınlarda, yetişkin aknesi vakalarında artış yaşanıyor.
Du-Harpur bunun tek bir nedeni olmadığını söylüyor ama günlük hayatımızdaki bazı çevresel faktörlerin burada rol oynayabileceğini de ekliyor:
"Genel olarak, yaşam tarzlarımız insan vücuduna çok iyi gelmiyor ve belki de sivilce bunun bir tezahürü."
Bir çalışmada, araştırmacılar modern yaşam biçiminin sivilceleri şiddetlendirdiğini söylüyor. Fakat genel sağlık durumu, bağışıklık sistemi, beslenme, enflamasyon, stres ve çevresel etkiler arasındaki etkileşimin daha fazla araştırılması gerektiğini de ekliyorlar.
Londra'daki Guy's and St Thomas Hastanesi'nden dermatoloji uzmanı ve İngiliz Cilt Vakfı Sözcüsü Zainab Laftah, bu tetikleyiciler arasında stres, enfeksiyonla mücadele veya adet öncesi sendromunun (PMS) da olabileceğini söylüyor.
ÇİKOLATA SİVİLCEYE NEDEN OLABİLİR Mİ?
Sivilceye neden olabileceği iddiasının üzerinden 60 yıl geçmesine rağmen, birçok insan hâlâ çikolatayı muhtemel bir tetikleyici olarak görüyor.
Laftah'ın kliniğinde gördüğü hastaların yaklaşık onda dokuzu, sivilcelerini iyileştirmek için beslenme alışkanlıklarından hangi yiyecekleri çıkarabileceklerini soruyor ve çikolata en sık sordukları yiyeceklerden biri.
Laftah "Bazı yanlış anlamalar var ama az da olsa gerçeklik payı da var" diyor.
Uzmana göre başlıca faktör genetik yatkınlık olsa da beslenmedeki bazı bileşenler enflamasyona yol açabiliyor.
Bazı insanların süt ürünleri gibi belirli gıda gruplarına güçlü reaksiyon gösterebildiğini belirten Laftah bunun nadir görüldüğünü ve alerjiyle ilgili olabileceğini de ekliyor.
Bazı araştırmacılar, neyin sivilceyle bağlantılı olabileceğini görmek için çikolatadaki bileşenlerin etkilerini tek tek incelediler. Fakat çalışmalar kesin sonuç vermekten uzak ve nispeten küçük ölçekli.
2011'deki bir çalışma, %100 bitter çikolatanın sivilce üzerindeki etkilerini inceledi.
Yani çikolatanın şekerden bağımsız etkileri test edildi.
Çikolata tüketiminin yine de sivilceyi şiddetlendirdiğini buldular.
Fakat çalışmada sadece 10 katılımcı vardı ve kontrol grubu da yoktu.
Sivilceyle beslenme arasındaki genel bağlantının bir nedeni, gıdaların glisemik endeksine (GI) bağlı olabilir.
Glisemik endeks, bir gıdanın vücuttaki kan şekeri seviyelerini ne kadar hızlı yükseltebileceğini gösteriyor.
Çok sayıda çalışma, bazı meyveler, ekmek ve makarna gibi yüksek glisemik endeksli gıdalarla sivilce arasında bağlantı tespit etti.
Çikolatada çok miktarda doymuş yağ ve şeker bulunabiliyor ama bitter çikolatadaki flavonoidler aslında ciltteki enflamasyonu azaltabiliyor.
Laftah'a göre, yüksek glisemik endeksli gıdaların sivilceyi kötüleştirmesinin nedeni, vücutta insülin seviyelerinde ani bir artışa neden olmaları.
Bu da enflamasyonu artırıyor, ciltte sebum üretimini yükseltiyor ve gözeneklerimizi tıkayarak sivilce oluşumuna yol açabiliyor.
Fakat çikolatanın glisemik endeksi aslında düşük ila orta düzeyde.
'Sivilce ile diyabet ve obezite arasında bağlantı var'
Başka bir araştırma grubu ise sivilce ile yüksek glisemik endeksli Batılı beslenme alışkanlıkları arasındaki ilişkiye daha geniş bir açıdan baktı.
Çok sayıda çalışma, sivilce ile yüksek yağlı, yüksek şekerli gıdaların tüketimi arasında bir ilişki olduğunu gösteriyor.
2020 yılında yayınlanan türünün en büyük çalışması, 24 binden fazla kişinin kendi değerlendirmelerine göre sivilce ve beslenme alışkanlıklarını karşılaştırdı.
Araştırmacılar, Batılı beslenme alışkanlıklarının büyük ihtimalle sivilce oluşmasında rol oynadığını tespit etti.
Bir çalışmada da Papua Yeni Gine'deki Kitavan Adası'nda yaşayanlarda sivilce vakası bulunmadığını ortaya konuldu. Araştırmacılar, bunun düşük glisemik endeksli beslenme alışkanlıklarından kaynaklanabileceği sonucuna vardı.
Ancak araştırmacılar, genel kalori alımı gibi beslenme ve sivilce arasındaki ilişkiyi bulanıklaştırabilecek bazı faktörleri dikkate alsalar da, bu tür çalışmalar doğrudan neden-sonuç ilişkisinin kanıtlanmasında sınırlı kalabiliyor.
Fakat bilim insanları bu ilişkinin ardındaki bazı unsurları daha ayrıntılı inceledi.
Almanya'daki Osnabrück Üniversitesi'nden dermatoloji profesörü ve öğretim üyesi Bodo Melnik, "Sivilce, cildin metabolik bir sendromu" diyor.
"Sivilce ile diyabet ve obezite gibi diğer Batılı hastalıklar arasında birçok ilişki var."
Kalorisi yüksek, besin değeri düşük bir beslenme, daha fazla düşük dereceli enflamasyona yol açıp, genetik yatkınlığı olanlarda sivilce oluşması ihtimalini artırıyor.
Melnik 2015'te yayınladığı bir makalede, genel olarak yüksek glisemik endeksli rafine karbonhidratların sütün ve doymuş ve trans yağların sivilceyi tetiklediğini savundu.
Bunun nedeni, yüksek glisemik endeksli gıdalar açısından yoğun bir beslenmenin, yağ bezlerinde sebum üretimini artıran ve bileşimini değiştiren bir "tehlike tepkisini" tetiklemesi.
ÇİKOLATANIN KENDİSİ SİVİLCEYE NEDEN OLMAZ MI?
Çikolatada çok miktarda doymuş yağ ve şeker bulunabiliyor. Fakat bunun muhtemel etkileri sadece genel beslenmenize değil, yediğiniz çikolata türüne de bağlı olabilir. Çünkü yüksek oranda bitter çikolatada daha az şeker bulunuyor.
Ayrıca, bazı bitter çikolataların dermatolojik faydaları da olabiliyor.
Bazı çalışmalar, bitter çikolatanın enflamasyona katkıda bulunan ciltteki oksidatif stresi azalttığını gösteriyor.
Fakat bu sivilce riski veya şiddetini azaltmaktan çok, ciltteki görünür yaşlanma belirtileri açısından daha faydalı olabilir.
Kalorisi yüksek, besin değeri düşük bir beslenme, daha fazla düşük dereceli enflamasyona yol açıp, genetik yatkınlığı olanlarda sivilce oluşması ihtimalini artırıyor.
Laftah, "içeriğindeki flavonoidler sebebiyle koyu çikolataları yemenin cilde bazı faydaları var" diyor.
"Bu flavanoller güçlü bir antioksidan ve cildin yaşlanmasıyla bağlantılı olan oksidatif stres kaynaklı serbest radikallerde önemli rol oynuyor."
Du-Harpur'a göre, belirli beslenme alışkanlıkları vücutta düşük dereceli enflamasyona yol açsa da, bu durum yalnızca genetik anlamda yatkın olanlarda sivilce olarak kendini gösteriyor.
Genel olarak, sağlığımız için iyi olan meyve ve sebze ve diğer antioksidanlar açısından zengin bir beslenme şekli cildimiz için de iyidir diyor Du Harpur ve ekliyor:
"Vücut koordineli çalışır, bu nedenle kalp, bağırsak ve beyin için iyi olan şeyler cilt için de iyidir."
