AKP, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın AKP’ye katılışını, arkasında İzmir Marşı çalan bir videoda çöp kaplı bir dağ göstererek açıkladı. Çöplerin giderek temizlendiği gösterilen videoda, İzmir’in kirli bir şehir olduğuna yönelik bir imaj çizilmesi amaçlandı.
Buna karşın AKP iktidarında Türkiye’nin, Avrupa’nın çöplerini ithal ediyor oluşu, sıfır atık projesi ve videoda anlatılan görüntüyle oluşan çelişkiyi gözler önüne serdi. Eurostat tarafından yayımlanan verilere göre, Avrupa Birliği (AB) ülkelerinden Türkiye’ye gönderilen plastik atık miktarı 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 19 artarak 503 bin tona ulaştı. Türkiye’ye gönderilen plastik atık miktarı, 2004 yılına kıyasla 435 kat arttı. Türkiye, AB’den üye olmayan ülkelere ihraç edilen plastik atıklar için tarihi bir rekorla, açık ara en büyük varış noktası oldu.
TÜRKİYE ATIK İTHALATINDA ZİRVEYE OTURDU
2004’te AB ile bin 156 ton ile başlayan plastik atık ithalatı, 2005’te 4 bin 986, 2006’da 2 bin 32, 2007’de 9 bin 750, 2008’de 3 bin 622, 2009’da 3 bin 967 ton olarak seyretti. 2010 yılında 14 bin 929 bin ton ile başlayan ithalat oranı, 2016’ya kadar öngörülebilir yükseliş ve düşüşlerle kaydedilmeye devam etti. Türkiye’nin 2016 yılında 22 bin 178 bin ton olan plastik atık ithalat seviyesi, 2017 yılında kayda değer bir tırmanış göstererek 85 bin 894 bin tona ulaştı.
Bu istatistik 2018’de 189 bin 807, 2019’da 255 bin 264, 2020’de 447 bin 167, 2021’de 391 bin 22, 2022’de 342 bin 226, 2023’te 314 bin 798 ton olarak kaydedildi. Son istatistikler, Türkiye’nin AB’den ithal ettiği plastik atık miktarının 2024’te 424 bin 400 ton, 2025’te ise 503 bin 132 ton olduğunu gösterdi. Türkiye, bu istatistikler ışığında 2025’te AB’nin en çok plastik atık ihraç ettiği ülke konumuna geldi. Türkiye’nin ardından Malezya, Endonezya ve Vietnam sıralandı.
ATIKLARIN ÜÇTE BİRİNDEN VERİM ALINABİLİYOR
Bu yılın kasım ayında Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’na (COP31) ev sahipliği yapacak Türkiye’nin sıfır atık noktasında gündeme getireceği konular, atık ithalatı verileri ışığında merak konusu oldu. Uzmanlar tarafından hazırlanan raporlara göre, Türkiye tarafından ithal edilen bu atıkların yalnızca bir kısmı geri dönüştürülebiliyor.
Atık işleme süreçleri kapsamında, atıkların yaklaşık olarak yalnızca 3’te 1’inden geri dönüşüm kapsamında verim alınabiliyor. Geri dönüştürülemeyen atıklar ise ya çevreye karışıyor ya da geri dönüşüm tesislerinde yakılıyor. Henüz kendi içerisinde geri dönüşüm süreçlerini tamamen koordine edemeyen Türkiye’nin Avrupa’dan elde ettiği atıkları nasıl değerlendirdiği konusunda yeterince şeffaf olmaması da uzmanlar tarafından sık sık eleştiriliyor.
