Türkiye Büyük Millet Meclisi Dışişleri Komisyonu, AKP Ankara Milletvekili Fuat Oktay’ın başkanlığında, Dışişleri Bakan Yardımcıları Mehmet Kemal Bozay ve Musa Kulaklıkaya’nın katılımlarıyla bugün toplandı. Uluslararası anlaşmaların onaylanması ve ABD-İsrail/İran savaşı gündemiyle yapılan toplantı, Oktay’ın konuşmasıyla başladı.
''İSRAİL’İN NÜKLEER SİLAHLARI TASFİYE EDİLMELİ''
Oktay, İran’ın nükleer silah kapasitesinin tartışıldığı bir ortamda, dikkatleri İsrail’e çekerek, “Nükleer silah edinmeye çalışmakla suçladığı için İran’a saldıran ve sorumsuzca davranan İsrail’in, 1960’lı yıllardan bu yana elinde bulundurduğu bilinen nükleer silahları bir an önce tasfiye edilmelidir” dedi. İsrail’in İran’a açtığı savaşın, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun son günlerde dile getirdiği ‘Hürmüz’e alternatif yollar’ söylemiyle bağlantılı olduğunu savunan Oktay, “Buradaki amaç enerji ve ticaret yollarının İsrail üzerinden batılı pazarlara açılmasıdır. Körfez ve bölge ülkeleri böyle bir oyuna kesin olarak gelmemelidir” ifadelerini kullandı. Oktay ayrıca, Dışişleri Komisyonu’nda kabul edilen 113 kanun teklifinin TBMM Genel Kurulu’nda beklediğini belirterek, bunların içinde çifte vergilendirmenin engellenmesi, yatırımların teşviki ve suçluların iadesi gibi yurttaşları ilgilendiren hükümler olduğunu kaydetti. Tüm siyasi parti gruplarından, bunların onaylanması için çaba göstermelerini istedi.
KURULACAK KOMUTANLIKLAR İÇİN ‘KONTROL İSTİYORUZ’ VURGUSU
Ardından Dışişleri Bakan Yardımcısı Mehmet Kemal Bozay, Komisyon’un gündemindeki uluslararası anlaşmaların içeriğini anlatarak bunların onayını istedi. Bu sırada CHP Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, kamuoyunda son günlerde tartışılan, İstanbul’da konuşlanması planlanan Deniz Unsur Komutanlığı ile kurulmakta olduğu açıklanan NATO Çok Uluslu Kolordu Karargâhı’nı gündeme getirdi. Çakırözer, bu birimlerin ayrıntılarını, Deniz Unsur Komutanlığı konuşlanmasıyla Montrö Sözleşmesi’nin aşındırılıp aşındırılmayacağını sordu. Bakan Yardımcısı Bozay şu yanıtı verdi:
“Montrö, bizim geçmişteki diplomatlarımıza, devletimize büyük bir şükranla borçlu olduğumuz bir düzenleme. Bunun delinmemesi için her türlü düzenleme bizim güvencemiz. Ne tür düzenlemeler olursa olsun, bunun delinmeden yapılması gerekiyor. Çünkü öbür türlü çok farklı bir ortam ortaya çıkabilir. Bu çok uluslu karargâh ve diğer konularla, kontrolün bizde olmasını istediğimiz düzenlemeler içine girmek istiyoruz. Yarın öbür gün bölgede ihtiyaç olduğunda, malumunuz Karadeniz'de son sıralarda bir sürü hadise oluyor, gemiler, insansız deniz araçları, diğer şeyler geliyor ama biz, NATO yükümlülüklerimizi yerine getirirken, hiçbir şekilde, ayrı bir düzenlemeyle kendi güvenliğimize hale getirecek bir yaklaşım içinde değiliz. Bütün bunlar daha tartışma aşamasında işin doğrusu. Belli bir yere gelmeleri vakit alacaktır. Bizim asıl amacımız bölgesel aidiyet. Yani Türkiye'nin kendi bölgesinde, kendi iç sularında, bir kalpgâh olarak Türkiye'yi görürsek bunun bir iç hilali var: Karasularımız. Diğer yerler, dış hilalimiz, münhasır ekonomik bölgemiz ve diğer alanlar… Bütün bunları düzgün şekilde kontrol edebileceğimiz bir düzenleme dışında başka bir seçenek olamaz. Ama bir başka sefer, daha olgunlaştıkça, bunu buraya daha ayrıntılı sunarız.”
‘CAATSA KONUSUNDA BİRTAKIM TEKNİK SORUNLAR VAR’
Devamında Çakırözer, bu kez, “ABD’nin ülkemize uyguladığı CAATSA yaptırımları ve diğer yaptırımlar konusunda son durum nedir” sorusunu Bozay’a yöneltti. Bozay, “İlişkilerdeki önleyici CAATSA düzenlemelerine yönelik çalışmalarımız devam ediyor. Ama şu anda kamuoyuna açıklayabileceğimiz ve özel olarak gideceğimiz bir durumda değiliz. Bunların çalışmaları devam etmekle birlikte bir süreci var. Aşamalar, hani basında olanlar var ama bu da belki kapalı bir toplantıda konuşabileceğimiz bir konu olabilir” yanıtını verdi. Fuat Oktay ise, Dışişleri Komisyonu olarak Şubat ayında ABD’ye yaptıkları ziyarete işaret ederek, “Bizdeki izlenim şu: KAAN motorları zaten yaptırım kapsamında değil ve Kongre’nin onayı gerekiyor. Orada bir sorun yaşamayacağız gibi gözüküyor. Bunun için de zaten ilişkilerin sıcak tutulması önemli diye düşünüyorum. CAATSA boyutu ise, bir buçuk yıl önce de oradaydık. O zamanki yaklaşımla son ziyaretimizdeki yaklaşım arasında, çok daha pozitif anlamda bir fark gördük. Dolayısıyla hükümetler arasındaki, özellikle devlet başkanları arasındaki ilişkinin de burada son derece kıymetli olduğunu görüyoruz. Hem CAATSA hem de diğer bir yaptırımla alakalı ikili görüşmeler, teknik görüşmeler devam ediyor. Birtakım teknik sorunlar var. Onlarda da ciddi ilerlemeler olduğunu görüyoruz. Ümit ediyoruz, bunları geride bırakırız. Bizim ısrarla ifade ettiğimiz, CAATSA da dahil, NATO müttefikleri arasında savunma sanayisine ilişkin yaptırımların anlamsız olduğu şeklindedir. Bunu da her fırsatta ifade ediyoruz” dedi.
ABD-İSRAİL/İRAN SAVAŞI SUNUMU BASINA KAPALI YAPILDI
6 ayrı uluslararası anlaşmaya yönelik kanun teklifi onaylandıktan sonra Dışişleri Bakan Yardımcısı Musa Kulaklıkaya, “ABD-İsrail'in İran'a saldırısıyla başlayan savaş ve bölgesel etkileri” konulu bilgilendirme sunumu yaptı. Bu sunum, basına kapalı şekilde gerçekleşti.
