Sağlık alanında küresel ölçekte alarm verilmesine neden olan kapsamlı bir araştırma, modern yaşamın getirdiği en büyük tehditlerden birini gözler önüne serdi. Cenevre Üniversitesi ile Cenevre Üniversitesi Hastaneleri uzmanları tarafından yürütülen ve 1980-2021 yılları arasındaki yaklaşık 100 bin vakayı kapsayan 40 yıllık çalışma, kolorektal kanserin genç yaştaki bireylerde ciddi bir artış eğiliminde olduğunu kanıtladı. Rutin tarama programları sayesinde ileri yaş gruplarında vaka sayıları gerilerken, 50 yaş altı yetişkinlerde tanı oranlarının her yıl istikrarlı şekilde yükselmesi tıp dünyasını harekete geçirdi.
ERKEN TEŞHİS ORTADAN KALKTI: VAKALAR METASTAZ AŞAMASINDA YAKALANIYOR
Araştırma sonuçlarının en endişe verici yönü, genç hastalara konulan teşhislerin zamanlaması oldu. Verilere göre, 50 yaş altındaki hastaların yaklaşık yüzde 28'ine ancak kanser diğer organlara yayıldıktan (metastaz) sonra tanı konulabiliyor. İleri yaş grubunda bu oran yüzde 20 seviyesindeyken, gençlerde hastalığın bu denli geç fark edilmesi hayati risk barındırıyor.
Cenevre Üniversitesi Hastaneleri Kıdemli Uzman Cerrahı Dr. Jeremy Meyer, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Artık aile geçmişinde hiçbir kanser öyküsü bulunmayan 30'lu yaşlardaki gençlerde bu vakalarla karşılaşıyoruz. Hastalar belirtileri önemsemediği için kliniklerimize başvurduklarında kanser ne yazık ki çoktan vücuda yayılmış oluyor," ifadeleriyle tehlikenin boyutuna dikkat çekti.
HASTALIĞI TETİKLEYEN UNSURLAR: BESLENME DÜZENİ VE MİKROBİYOM BOZULMASI
Bilim insanları, geleneksel olarak ileri yaş hastalığı kabul edilen kolon kanserinin gençlerde neden bu kadar agresif bir artış gösterdiğini derinlemesine inceliyor. Net ve tek bir neden henüz formüle edilememiş olsa da, özellikle son 40 yılda dünya genelinde değişen beslenme alışkanlıkları ana şüpheli olarak görülüyor.
İşlenmiş gıdaların tüketimi, hareketsiz yaşam tarzı, obezite oranlarındaki küresel artış ve erken yaşlarda maruz kalınan çevresel faktörlerin, bağırsak mikrobiyomunu (bağırsağın yararlı bakteri florası) geri dönülemez şekilde bozduğu tahmin ediliyor. Uzmanlar, hem erkeklerde hem kadınlarda rektum kanserinin, genç kadınlarda ise özellikle sağ kolon kanserinin artmasının altında farklı biyolojik ve çevresel mekanizmaların yattığını vurguluyor.
"GENÇ YAŞTA KANSER OLUNMAZ" YANILGISI HAYAT KARARTIYOR
Kolon kanserinin erken evrelerde belirgin sinsi ilerleyişi, en büyük tanı engeli olarak öne çıkıyor. Genç bireyler, "bu yaşta kanser olmam" düşüncesiyle vücutlarının verdiği hayati sinyalleri görmezden geliyor. Uzmanlar; kalıcı karın ağrıları, dışkıda kan görülmesi, açıklanamayan hızlı kilo kayıpları ve bağırsak düzenindeki (kronik ishal veya kabızlık) kalıcı değişikliklerin kesinlikle ertelenmemesi gereken uyarılar olduğunu belirtiyor.
Dünya genelinde yılda 1.9 milyondan fazla yeni vaka ile en ölümcül ikinci kanser türü olan bu hastalık karşısında ülkeler de tarama stratejilerini güncelliyor. Amerika Birleşik Devletleri başta olmak üzere birçok sağlık otoritesi, rutin tarama yaş sınırını 50'den 45'e çekerken, aile öyküsü bulunan riskli kişilerin çok daha erken yaşlarda kolonoskopi ve tarama yöntemlerine başvurması gerektiği ifade ediliyor.
