Kalp-damar hastalıkları dünya genelinde en yaygın ölüm nedenleri arasında yer alırken, uzmanlar son dönemde giderek daha fazla konuşulan bir kavrama dikkat çekiyor: “kalp yaşı”. Cleveland Clinic’ten kardiyoloji uzmanlarının da gündeme getirdiği bu yaklaşım, kişinin nüfus cüzdanındaki yaşından bağımsız olarak, kalbinin “gerçek risk düzeyini” daha anlaşılır hale getirmeyi amaçlıyor.
KALP YAŞI NEDİR?
Kalp yaşı; tansiyon, kolesterol, sigara kullanımı, diyabet ve yaşam tarzı gibi faktörlere göre hesaplanan bir gösterge olarak tanımlanıyor. Bu hesaplama sonucunda kişinin kalbi, kronolojik yaşından daha “genç” ya da daha “yaşlı” çıkabiliyor.
Örneğin 40 yaşındaki bir kişinin kalp yaşı 55 çıkarsa, bu durum uzmanlara göre kalp-damar sistemi açısından risklerin biriktiğine işaret ediyor. Tersine, sağlıklı yaşam alışkanlıklarına sahip bir kişinin kalp yaşı, yaşından daha düşük hesaplanabiliyor.
HANGİ FAKTÖRLER KALP YAŞINI YÜKSELTİYOR?
Kardiyoloji uzmanları, kalp yaşını yükselten en temel unsurların çoğunun önlenebilir olduğuna dikkat çekiyor. Risk artışında öne çıkan başlıklar şöyle sıralanıyor:
- Yüksek tansiyon
- Yüksek LDL (kötü kolesterol)
- Sigara kullanımı
- Diyabet ve insülin direnci
- Fazla kilo ve hareketsiz yaşam
- Uyku düzensizliği
- Yoğun stres
- Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
Uzmanlar, özellikle tansiyon ve kolesterol gibi değerlerin yıllarca kontrol edilmemesinin, kalp yaşını belirgin biçimde artırabildiğini vurguluyor.
“GENÇ YAŞTA KALP KRİZİ” RİSKİ NEDEN ARTIYOR?
Son yıllarda “genç yaşta kalp krizi” vakalarının daha sık gündeme gelmesi, kalp yaşı kavramını daha da önemli hale getiriyor. Uzmanlara göre bunun temel nedenleri arasında düzensiz beslenme, sigara ve elektronik sigara kullanımı, hareketsizlik, iş stresi ve uyku bozuklukları yer alıyor.
Kalp yaşı yüksek çıkan kişilerde, kalp damarlarının “yaşıtlarına göre daha erken yıprandığı” değerlendirmesi yapılıyor.
KALP YAŞINIZI DÜŞÜRMEK MÜMKÜN MÜ?
Uzmanlar, kalp yaşının “kader” olmadığını belirtiyor. Risk faktörlerinin büyük bölümü yaşam tarzı değişiklikleriyle kontrol altına alınabiliyor. Kalp sağlığını korumak için öne çıkan öneriler şöyle:
- Haftada en az 150 dakika yürüyüş/egzersiz
- Tuz ve işlenmiş gıda tüketimini azaltmak
- Sebze, lif ve sağlıklı yağ ağırlıklı beslenmek
- Sigara ve tütün ürünlerini bırakmak
- Düzenli uyku ve stres yönetimi
- Tansiyon, kolesterol ve kan şekerini düzenli ölçtürmek
- Gerekli durumlarda hekim kontrolünde ilaç tedavisi
Uzmanlar ayrıca, kalp yaşı kavramının “korkutmak için değil”, erken önlem almak için bir uyarı sistemi olarak görülmesi gerektiğini vurguluyor.
KİMLER KALP YAŞI HESAPLAMASI YAPTIRMALI?
Kalp yaşı değerlendirmesi özellikle şu gruplarda önem taşıyor:
- 35 yaş üstü bireyler
- Ailesinde kalp hastalığı öyküsü olanlar
- Tansiyon veya kolesterol sorunu yaşayanlar
- Sigara kullananlar
- Diyabet/obezite riski taşıyanlar
- Masa başı çalışan ve hareketsiz yaşam sürenler
Uzmanlar, “kendini iyi hissetmenin” her zaman “kalbin sağlıklı olduğu” anlamına gelmeyebileceğine dikkat çekiyor.
KALP YAŞINIZ KAÇ?
Uzmanlara göre bu sorunun yanıtı, yalnızca yaşınızla değil; günlük alışkanlıklarınızla, ölçülen değerlerinizle ve yıllar içinde biriken risklerle belirleniyor. Kalp yaşı, erken uyarı niteliği taşıyarak, kalp krizi ve inme gibi ciddi risklerin önüne geçebilmek için önemli bir fırsat sunuyor.
KALP YAŞI NASIL HESAPLANIR?
Kalp yaşı; kişinin kronolojik yaşına ek olarak tansiyon, kolesterol değerleri, sigara kullanımı ve diyabet gibi temel risk faktörleri üzerinden hesaplanıyor. Bu verilerle kalp-damar hastalığına ilişkin risk belirleniyor ve ortaya çıkan sonuç, “kalbinizin kaç yaşında gibi çalıştığını” gösteren bir kalp yaşı değerine dönüştürülüyor.
