İçme sularında zararlı etkenler - PROF. DR. BEKİR S. KOCAZEYBEK
Olaylar Ve Görüşler
Son Köşe Yazıları

İçme sularında zararlı etkenler - PROF. DR. BEKİR S. KOCAZEYBEK

31.12.2024 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Küresel düzeyde su varlığı yaklaşık 1.4 milyar km3 olup bu suların yüzde 2.5’i tatlı sudur. Bu kadar sınırlı bir kaynakta bulunan tatlı suların giderek artan dünya nüfusu ile tüm dünyayı tehdit eden iklim değişikliği ve küresel ısınmanın oluşturduğu baskılar karşısında yetmeyeceği aşikârdır. Su kıtlığı/ stresi giderek ciddi boyutlara varan birçok ülkenin ortak sorunu olup su kaynaklarının verimli, akılcı ve sürdürülebilir şekilde kullanılması gerekmektedir.

Ülkelerin akılcı ve ortak akla uymayan non-entegre su yönetim stratejileri ve su tüketicilerinin tasarrufa dayanmayan bilinçsiz kullanımlarının sonucu bu kadar yaşamsal bir molekül, ülkeleri adeta su paylaşım savaşları noktasına getirmiştir. Enerji ve petrol kaynaklı gelişen bölgesel savaşların yakında su paylaşım savaşlarına dönmesi hiç şaşırtıcı olmayacaktır.

İnsanlığın bu felaketi yaşamaması, su ve gıda güvenliğini sürdürülebilir olarak devam ettirebilmek için suyun miktar ve kalite bakımından korunması için uluslararası resmi kurumlar (WHO, ABD/ EPA-Çevre Koruma Ajansı, AB/EEA, Avrupa Çevre Ajansı) ve ulusal resmi otoriteler (çevre ve sağlık bakanlıkları) yapılan birçok bilimsel çalışma doğrultusunda içme ve kullanım suyu kalite standartlarını içeren rehberlerini geliştirerek yayımlamaktadırlar.

İNSAN SAĞLIĞINI TEHDİT EDİYOR

Gerek 1965’ten beri WHO’ya bağlı IARC (uluslararası kanser ajansı) rehberleri gerek 2000 yılından bu yana su koruma politikalarına yön veren AB/ EEA öngördüğü su çerçeve direktifleri doğrultusunda bazı mikrobiyal ve yeni kimyasalların insan sağlığı bakımından özellikle kanser gelişimi yönünden ciddi riskleri dikkati çekmektedirler. IARC rehberine göre birinci derece kanserojen ajanı olarak tanımlanan ve insanlarda bilimsel olarak kanıtlı mide kanseri ile MALT lenfoma gibi kanserlerin gelişimine nedeni olarak gösterilen Helicobacter pylori bakterisi insanlara özellikle çocuk yaşlarda ağızdan su ve gıdalarla bulaşabilmektedir. Bir diğeri ise içme suyunda bulunabilen ve kanser oluşturduğu ileri sürülen, 2022 AB Çevre Direktifleri doğrultusunda üye ülkelere içme sularındaki düzeylerinin ölçülmesi için direktif verilen 4 bin 700’den fazla alt grubu bulunan kimyasal molekül olan PFAS’dır (Per-Polyfloroalkil maddesi).

2023’te AB’ye üye ülkelerde içme sularında incelemesi yapılan ve aday ülkelerde ise 2024 yılında başlatılması öngörülen PFAS ve kapsamlı alt türlerinin analizleri ülkemizde yaşanan Kahramanmaraş depremi gerekçesiyle ilgili bakanlık tarafından başlatılamamış, halen analize dönük ölçüm optimizasyon çalışmalarının tamamlanmasına -İSKİ’de dahil- uğraşılmaktadır.

SONSUZ KİMYASALLAR

Son yıllarda insan sağlığı bakımından son derece ciddi olarak gündemde olan PFAS kimyasalları zamanla insanların vücudunda ve çevrelerinde birikmekte, uzun süre buralarda kalarak “sonsuz kimyasallar” olarak da bilinmektedirler. PFAS türevi sonsuz kimyasallar gündelik yaşamımızda yaygın olarak kullanılan teflon, fastfood ve unlu mamüller için kâğıt ve karton ambalajlarında, yangın söndürme köpüklerin, su tutmaz giysilerden suya dayanıklı makyaj ve kozmetik ürünlerinde, yağa, suya ve grese dayanıklı malzemeler ve tekstil ürünleri olarak tasarlanmış ürünlerin üretiminde kullanılmaktadır.

ATSDR (zehirli maddeler ve hastalık ajansı) üretimi ve kullanımı sürecinde PFAS’ın sulara toprağa ve havaya geçebildiği ve çok uzun süre bozulmadan çevrede kalabildiğini ileri sürmektedir. Çevreden, sulardan-topraktan, EPA tarafından belirlenen seviyelerin üstünde moleküler PFAS’a maruz kalan bireylerin vücutlarındaki birçok organ ve doku sistemlerindeki hücrelerin yüzey reseptörleriyle etkileşime girerek ciddi bozulmalar meydana getirdiği bilinmektedir. Bu yolla başta kardiyovasküler sistem hasarı, testis ve böbrek kanseri, karaciğer, tiroit ve ülseratif kolit hastalıkları ile yüksek kolesterol ile seyreden damar hastalıkları ve gebelik kaynaklı tansiyon hastalıklarına neden olabileceği ileri sürülmektedir.

GÜVENLİ SUYA ULAŞMAK

İstanbul’a içme suyu temin eden 12 ham su kaynağına dönük hem mikrobiyal H. pylori bakteri varlığı hem PFAS alt türü PFOS (Per-Florooktan Sülfonik Asit ve türevleri) incelemeleri 2023-2024 yılları arasında İSKİ-Üniversite işbirliği (İÜ-C Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, İÜ Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü ve Kırklareli Üniversitesi Tıp Fakültesi) kapsamında bu üniversitelerden araştırmacılar tarafından yapıldı. Yapılan bu bilimsel araştırmalara göre tüm ham su kaynaklarında uluslararası kabul gören en son teknolojik özel moleküler yöntemlerle (ddPCR, qPCR ve NGS) canlıaktif H. pylori bakterisi belirlenmedi. Aynı yıllar arasında İSKİ’nin akredite atık su laboratuvarında ilgili bakanlığın Nehirler ve Göller Yönetmeliği’ne göre son 24 aylık verilerde PFOS düzeyleri şöyle saptanmıştır; yıllık ortalama-çevresel kalite standardı (YO-ÇKS) olarak: hem 2023 hem 2024’te 0.00065 mikrogram/ml olarak saptanmıştır. Bu düzey yönetmeliğe göre normal standartlar içindedir.

Sonuç olarak İstanbul’da yaşayanların içme ve kullanma amaçlı tükettikleri 12 ham su kaynağında insan sağlığını tehdit edici (özellikle kanser gelişimi yönünden) çok önemli iki etkenden mikrobiyal H. pylori bakterisi yapılan incelemelerde belirlenmemiştir. Ayrıca diğer sağlığı tehdit edici PFAS alt türü PFOS kimyasalı da son iki yıllık verilerle İSKİ sularındaki düzeyi ulusal ve uluslararası standartlar içerisinde bulunmuştur (AB direktifleri doğrultusunda 2025 yılında İSKİ sularında PFAS’ın diğer önemli alt türleri de içme sularında inceleme çalışmaları başlatılacaktır). Bu sonuçlar İSKİ içme suyu kaynaklarının hem konvansiyonel temelli-fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik özellikleri bakımından var olan “güvenli su” özelliğine ek olarak günümüzde insan sağlığını çok ciddi tehdit edici bu iki önemli etkeni içermemesi nedeniyle daha da güvenli olduğunu ortaya koymuştur.

PROF. DR. BEKİR S. KOCAZEYBEK

İÜ-C, CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ

Yazarın Son Yazıları

MESEM ve çocuk işçiliği - Özgür Hüseyin Akış

Sanayi Devrimi’yle birlikte çocuk emeği üretim sürecinde ciddi bir biçimde yer almıştır.

Devamını Oku
12.01.2026
Emperyalizm, Venezuela ve demokrasi - Doğan Ergenç

3 Ocak 2026 günü ABD, Venezuela’ya saldırdı ve Devlet Başkanı Nicolas Maduro ile eşini kaçırıp New York’a getirdi.

Devamını Oku
12.01.2026
Gündelik distopya ve umudumuz - Olcay Bağır

Distopyaların ilki olmasa da en meşhuru Aldous Huxley’in 1932’de basılan Cesur Yeni Dünya romanıdır.

Devamını Oku
10.01.2026
‘Bir bilen’ - Kadir Serkan Selçuk

Türkiye’de seçmen tercihleri, genel olarak sorgulayarak, araştırarak değil geleneksel-ailevi bağların, yakın çevrenin veya bir lidere duyulan hayranlığın etkisiyle yapılır.

Devamını Oku
10.01.2026
Bir haydut devletin resmi: ABD - Doğu Silahçoğlu

Dünya egemenliğine soyunan ABD; uluslararası hukuka aykırı bir anlayışla ve geçmişteki sabıkasına uygun olarak yeni yılın ilk sabahında Venezuela’da haydutluğa soyundu.

Devamını Oku
09.01.2026
Bitmeyen meşruiyet arayışı - Hande Orhon Özdağ

Erdoğan’ın ABD seyahati sırasında, ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, Trump’ın Erdoğan’a “ihtiyacı olanı” verdiğini söylemişti...

Devamını Oku
09.01.2026
Sermaye imparatorluğu - Kaan Eroğuz

Tüm dünya yeni yılı Amerikan emperyalizminin Venezüella’ya saldırısı ve devlet başkanı Nicolas Maduro ile eşi Cilia Flores’in bir savaş suçlusu gibi ABD’ye kaçırılması olayıyla karşıladı

Devamını Oku
08.01.2026
Yargı kısıntısı - Suna Türkoğlu

Anayasa Mahkemesi, 16.7.2010 tarihli E:2010/29 K:2010/90 sayılı kararında hukuk devletini “insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık, anayasanın ve yasaların üstünde yasa koyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlet” olarak tanımlamıştır.

Devamını Oku
08.01.2026
Venezüella’da ABD darbesi - Hikmet Sami Türk

3 Ocak 2025 sabaha doğru Venezüella Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşi Cilia Flores, ABD Başkanı Donald Trump’ın emriyle ABD ordusunun özel görev birimi Delta Force timleri tarafından yataklarından alınarak kaçırıldı; ABD’ye yönelik uyuşturucu kaçakçılığı ve terörizm iddialarıyla yargılanmak üzere New York’a götürüldü.

Devamını Oku
07.01.2026
Liyakat, adalet, açılım: Türkiye masada... - Gani Aşık

“Vatanımız cennet, sofralarımız bereket ve idaremiz merhamet” sloganı ile iktidar olan intikamcı siyasal İslam; foyasının çıkması, yurttaşın bıkması ve devletin kokuşması ile 23 yıllık fetret döneminin sonuna gelmiş görünüyor.

Devamını Oku
07.01.2026
Türkiye 2026'dan ne bekliyor? - Necdet Adabağ

Ünlü İtalyan şair-yazarı Giacomo Leopardi “Takvim Satıcısı” adlı denemesinde bir yılbaşı öncesinde takvim satıcısına, gelecek yılın nasıl olacağını sorar, sorunun yanıtını beklemeden gelecek yılın yaşadıkları yıldan farklı olmayacağını; acı ve ıstırapların süreceğini, iç ağrılarının dinmeyeceğini söyler.

Devamını Oku
07.01.2026
Harita üzerinde mütalaa etmek - Nejat Eslen

Mustafa Kemal Atatürk, “Ben siyasi meseleleri de askeri vaziyetlerde olduğu gibi harita üzerinde mütalaa ederim” demiştir.

Devamını Oku
06.01.2026
Vicdanı altınla değil, hakikatle tartmak - Abdullah Dörtlemez

Atinalı Timon, Shakespeare’in kaleminde cömertliğiyle tanınan, dostlarına servetini açan ama karşılığında nankörlük ve ihanet gören bir karakterdir.

Devamını Oku
06.01.2026
Ayrıştırma mı, bütünlük mü? - Necdet Ersoy

Ülkemizde her düzeyde devlet görevlisi, siyasetçiler ve kanaat önderleri, söylemlerinde toplumun bir bütün olduğunu ifade etmek için yurdumuzdaki bütün etnik grupların isimlerini sayıp sonra da “Biz hepimiz kardeşiz” gibi birlik ifade eden bir söylemi kullanmaktadırlar.

Devamını Oku
04.01.2026
Toplumsal çürüme ve mücadele - Coşkun Özdemir

Kaygılar içinde yaşadığımız koca bir yıl geçti.

Devamını Oku
03.01.2026
Sahipsiz hayvanlar ve ‘tek sağlık’ - Ülgen Zeki Ok

İnsan sağlığını korumakla birlikte hayvan ve çevre sağlığının da korunması gerektiğine temellenen “tek sağlık” anlayışı, farklı alanlarda, farklı düşünebilen beyinlerin uyum içinde çalışmalarının yarattığı sinerji ile hızla yayılıyor.

Devamını Oku
03.01.2026
2026'da Türk ordusu - Cumhur Utku

Filmi geri saralım.

Devamını Oku
02.01.2026
Her şey bizim elimizde - Yüksel Işık

Doğanın yasası bu, bir yılı daha tarihteki yerine yolcu ediyoruz.

Devamını Oku
02.01.2026
Liyakat kurumu - Ülkü Sarıtaş

Türk Dil Kurumu sözlüğündeki tanıma göre, kökeni Arapça olan liyakat kelimesinin anlamı; bir kimsenin, kendisine iş verilmeye yeterlilik, uygunluk ve yaraşırlık durumunda olmasıdır.

Devamını Oku
01.01.2026
Mustafa Necati'yi düşünürken - Mustafa Gazalcı

Her yılbaşı geldiğinde gencecik yaşında talihsiz bir biçimde yitirdiğimiz Milli Eğitim Bakanı Mustafa Necati’yi düşünürüm.

Devamını Oku
01.01.2026
Umut korkuyu yensin - Abdullah Yüksel

2025’in omuzlarımızda bıraktığı ağırlıkla giriyoruz yeni yıla.

Devamını Oku
31.12.2025
İyilik biriktirenlerin yolu - Serpil Güleçyüz

Yeni bir yıla, bin bir umutla merhaba derken tartışmaların dayatmaların gölgesinde, bizi biz yapan değerlerimizden ne kadar uzaklaştığımızı fark ediyoruz.

Devamını Oku
31.12.2025
Cumhuriyetin kurucu felsefesine dönüş - Basri Gürsoy

Türkiye bugün yalnızca bir iktidar değişimi tartışması yaşamamaktadır.

Devamını Oku
31.12.2025
Askeri hastanelerin yeniden açılması - Dr. Süleyman Kalman

Sıkça gündeme gelen askeri hastanelerin yeniden açılması yönündeki tartışmalar, yalnızca yönetsel bir düzenleme sorunu değil, görünüşte ani ama belki de “bile bile” yapılmış bir yanlıştan dönmenin ve silinmeye yeltenilmiş Cumhuriyetin sağlık belleği ile kurulan ilişkinin de bir göstergesidir.

Devamını Oku
30.12.2025
Barış üzerine bir deneme - Av. Ekrem Demiröz

Savaş kabadır, çirkindir ve acımasızdır.

Devamını Oku
30.12.2025
Yeni bir toplumsal yalnızlık - Dr. Alper Demir

Türkiye’de son yıllarda yaşanan siyasal gerilimler, derinleşen kutuplaşma ve kamusal alanın giderek daralması, artık yalnızca güncel siyasetin değil, toplumsal yapının kendisinin sorgulanmasını zorunlu kılıyor.

Devamını Oku
29.12.2025
Yıl biterken... - Erol Ertuğrul

23 yıldır Türkiye hak etmediği acıları yaşıyor.

Devamını Oku
28.12.2025
Mustafa Kemal’in Ankara’ya gelişi: Kızılca Gün - Hüner Tuncer

Birinci Dünya Savaşı sonucunda Osmanlı topraklarını Avrupa devletleri arasında paylaştıran Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında, Mustafa Kemal’in öncelikli düşüncesi, “ulusal birlik” düşüncesiydi.

Devamını Oku
27.12.2025
Su kıtlığına doğru... - İsmail Özcan

Herkesin bildiği üzere yaşadığımız dünyanın insanlar ve tüm canlılar için olmazsa olmaz iki büyük nimetinden biri hava, diğeri sudur.

Devamını Oku
27.12.2025
Devlet geleneği, demokrasi ve vicdan - Halil Sarıgöz

Dün İsmet İnönü’yü aramızdan ayrılışının 52’nci yılında andık..

Devamını Oku
26.12.2025
‘Asgari’ sömürü - Aydın Öncel

Aralık ayının son günlerinde yaşanan “asgari ücret” tartışmalarında gelenek bu yıl da bozulmadı!

Devamını Oku
25.12.2025
İBB davasında yargılama süresi - Hikmet Sami Türk

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) hakkındaki yolsuzluk iddianamesiyle İstanbul 40. Ağır Ceza Mahkemesi’nde 12.12.2025’te başlayan ve ilk duruşmasının 9 Mart 2026 günü yapılmasına karar verilen davada hedeflenen yargılama süresi, mahkeme tarafından en çok 12 yıl 6 ay olarak belirlendi.

Devamını Oku
24.12.2025
Menemen Devrim Şehitleri Anıtı ve Cumhuriyet -

Yunus Nadi: “Kubilay timsalini taziz için ne yapsak yerinde olacağına şüphe yoktur.

Devamını Oku
23.12.2025
Kubilay olayının anlattıkları - Osman Selim Kocahanoğlu

23 Aralık 1930 salı günü, Menemen’de insanlık tarihi- nin en hunhar cinayetlerinden bi- ri işlendi.

Devamını Oku
23.12.2025
Cumhuriyetimizin vazgeçilmez değeri - Azmi Kişnişci

“Eşitlik”, Cumhuriyetin yalnızca hukuki bir ilkesi değil; toplumsal yaşamımızın adalet duygusunu ayakta tutan temel dayanaklarından biridir.

Devamını Oku
22.12.2025
Büyüyen eşitsizlik, yaygınlaşan yoksulluk - Sıtkı Ergüney

Ekonomide; fiyatlar genel düzeyindeki; artış “enflasyon”, gerileme “deflasyon”, duraklama ile birlikte yaşanan artış da “stagflasyon” olarak tanımlanır.

Devamını Oku
20.12.2025
Yenilmezlikler ve dokunulmazlıklar - Cengiz Kuday

Tarih, bazen büyük savaşlarla değil; küçük, sessiz ve ilk bakışta sıradan görünen olaylarla yön değiştirir.

Devamını Oku
20.12.2025
Hayvancılıktaki yol ayrımı - Gülay Ertürk

Türkiye bugün hayvancılıkta çok kritik bir eşiğe geldi.

Devamını Oku
19.12.2025
Devlet ve kalkınma - Prof. Dr. Bilin Neyaptı

Bir ülkede ekonomi yönetiminin temel hedefleri verimlilik ve adil bölüşümdür.

Devamını Oku
18.12.2025
Devletçiliğe dönebilmek... - Kemal Onur

Demokratik ve laik sosyal hukuk devletimizin kurucu lideri Atatürk’ün yönetimi döneminde; ülkemizin ulusal çıkarı açısından bilimsel anlayış ve duyarlı bir bilinçle, iç ve dış sermaye şirketlerinin çıkarları için vahşi madenciliğe kesinlikle fırsat verilmemiştir!

Devamını Oku
17.12.2025