ÖMÜR KURT
Son birkaç haftadır ekranları savaş haberleri bürüdü. Yetişkinleri bile çok endişelendiren bu haberler, çocukların dünyasında büyük sarsıntılara yol açabilir. Konuyu Uzman Klinik Psikolog Arzu Turçalı’ya sordum.
“Çocuklar belirsiz ortamlardan korkarlar” diyor ve ekliyor: “Çocuklara güven vermek ve onların düzenini sürdürmek yetişkinlerin görevi…”
SİZDEN ÖĞRENSİN
- Çocukların savaş haberlerine maruz kalması nelere sebep olur?
Çocukların savaş görüntü ve haberlerine maruz kalması güvenlik algısını zedeler. Bu da tedirginlik, huzursuzluk, irkilme, öfke patlamaları gibi davranışlarla sonuçlanabilir. Hatta ilerleyen zamanlarda kaygı bozukluğu ve depresyona kadar gidebilecek duygu durum bozukluklarına bile neden olabilir. Günümüzde çocuklar yalnızca televizyon aracılığıyla değil; sosyal medya, okul ortamı ve arkadaş çevresi gibi pek çok farklı kanaldan bu tür içeriklere maruz kalıyorlar.
Özellikle tekrar eden görüntüler, yüksek sesli patlamalar ve yoğun duygusal içerikler çocukların zihninde gerçeklik algısını zorluyor. Ne de olsa çocuklar, yetişkinler gibi olayları soyutlayamaz; gördüklerini kendi yaşamlarına daha kolay genelleyebilirler. Bu da “Benim başıma da gelebilir mi?” düşüncesini tetikleyerek yoğun bir kaygı oluşturabilir.
- Bu süreçte anne baba ne yapmalı?
Ebeveynin sakinliği ve tutarlılığı oldukça önemlidir. Çocuk, ebeveynin duygusal tepkilerini gözlemler ve buna göre kendi duygularını şekillendirir. Panik, aşırı korku, belirsizlik içeren tepkiler çocuğun kaygısını artırabilir. Bu nedenle ebeveynin mümkün olduğunca güven verici, net ve dengeli bir dil kullanması gerekir.
Çocukların bu haberlerden görsel ve işitsel olarak uzak tutulması da çok önemli. Eğer bir şekilde çocuk bu haberlere maruz kaldıysa “Korktuğunu ve endişelendiğini biliyorum, ben de endişelendim” gibi bir cümleyle önce çocuğa deneyimlediği duygu yansıtılmalı, sonrasında ise “Ancak merak etme, biz güvendeyiz” gibi güven veren bir cümleyle geri bildirimde bulunulmalı. Açıklamalar çocuğun yaşına göre yapılmalı, çok ayrıntı verilmemeli. Eğer bu ebeveyn olarak sizin de başa çıkamayacağınız bir durumsa, bir uzman desteği alınmalı.
DUYGULARINI RESİMLE ANLATSIN
- Peki, çocuklar duygularını anlatmaktan çekiniyorsa?
Oyun, resim yapma, hikâye anlatma gibi ifade alanları çocukların iç dünyalarını dışa vurmalarına yardımcı olur. Çocuk, oyun sırasında yaşadığı korkuları yeniden canlandırabilir. Bu süreçte ebeveynin yargılamayan, dinleyen ve eşlik eden bir tutum sergilemesi oldukça değerlidir. Bu sebeple çocukların duygularını oyunla, resimle anlamaya çalışabilirsiniz.
- Hangi durumda uzmana gitmek gerekir?
Günlük rutinlerin korunması, çocuk için güven duygusunu yeniden inşa etmede önemli bir rol oynar. Uyku saatleri, yemek düzeni ve oyun zamanlarının devam etmesi çocuğa “hayat normal akışında devam ediyor” mesajı verir. Fiziksel temas (sarılma gibi) ve birlikte geçirilen kaliteli zaman da çocuğun duygusal olarak rahatlamasına katkı sağlar.
Unutulmamalıdır ki her çocuk farklıdır ve her çocuk aynı şekilde etkilenmez. Çocuğun davranışlarındaki değişimler dikkatle gözlemlenmeli; uzun süren kaygı, uyku problemleri, kabuslar, iştah değişiklikleri ya da sosyal geri çekilme gibi belirtiler varsa profesyonel destek geciktirilmemelidir. Çocukları dış dünyadan izole etmek mümkün olmasa da onları doğru şekilde bilgilendirmek, duygularını anlamak ve güvenli bir alan sunmak ebeveynin en güçlü araçlarıdır.
EVDE DENEYİN
Sohbet kumbarası
Bu hafta çocuklarınızla ve torunlarınızla birlikte bir sohbet kumbarası hazırlayın. Çocukların merak ettiği konuları küçük küçük kağıtlara yazın, katlayın ve bir kavanozun içine atın. Ekransız saatlerinizde, çocuklardan bir kâğıt seçmelerini isteyin ve karşınıza gelen konu hakkında konuşun.
HAFTANIN KİTABI
“Atatürk’le Neşeli Günler” kitabıyla çocuklar hem Atatürk’ü daha yakından tanıyacak hem de bu büyük insanla arkadaşlık edecekler.
Yayınevi: İleri Yayınları
Yazan: Filiz Çakır
Resimleyen: Serap Deliorman
Yaş: 7+
Sayfa: 88
HAFTANIN ETKİNLİĞİ
Yürüyen Köşk
Bu hafta çocuklarla birlikte, Atatürk’ün bir ağacın dalı kesilmesin diye köşkünü yürüttüğü ve dünyaya çevrecilik mesajı verilen o müthiş köşkü ziyaret edin. Atatürk’e ait çok özel eşyaları da bu müzede görebilirsiniz.
Yer: Yalova-Yürüyen Köşk
Tarih: Pazartesi hariç her gün açık
Saat: 09.00-17.00
Yaş: Her yaşa uygun
İletişim: (0226) 812 73 40
HAFTANIN ŞARKISI
Bu hafta çocuklarınızla ve torunlarınızla birlikte Kukuli’den meşhur “Fındık Dalları” türkümüzü dinleyin. Baharın gelişini bu güzel türküyle karşılayın. Çocuklara, bu türkünün onlarda uyandırdığı hisleri sorun.
