Birleşmiş Milletler Kadın Birimi (UN Women) ve Parlamentolararası Birlik (IPU) tarafından yayımlanan “Siyasette Kadın 2026” haritasında yer alan veriler küresel çapta kadınlar siyasette eşit temsile ulaşamadığını bir kez daha gözler önüne serdi. Verilere göre, her yedi ülkeden yalnızca 1’i kadın lider tarafından yönetiliyor. 2026 verilerine göre dünyada sadece 28 ülke kadın lider tarafından yönetiliyor; 101 ülke ise bugüne kadar hiç kadın lider görmedi. Kadınların siyasi karar alma süreçlerindeki temsili düşük kalmaya devam ediyor. Dünya genelinde kadınların kabinedeki oranı yüzde 22.4’e düşerek gerileme gösterirken parlamentodaki temsil yüzde 27.5’e ancak çok sınırlı bir artışla ulaşabildi. Parlamento başkanlıklarında ise kadın oranı yüzde 19.9’a gerileyerek son 21 yılın ilk düşüşü yaşandı. Türkiye ise kadın milletvekili konusunda dünya sıralamasında 184 ülke arasında 126’ncı. Bakanlık konusunda ise 191 ülke arasında 172’inci sırada.
ERKEK BASKIN SİYASİ ANLAYIŞ
Cumhuriyet’e konuşan Küresel Eşitlik ve Kapsayıcılık Ağı başkanı, siyaset bilimci akademisyen Dr. Ayşe Kaşıkırık, “2026 verileri aslında bize ilerlemenin ne kadar yavaş olduğunu bir kere daha gösteriyor. Örneğin sadece yedi ülkeden birisi bir kadın lider tarafından yönetiliyor. Bu erkekler tarafından domine edilen bir siyasi anlayışın dünyada hüküm sürdüğünü gösteriyor. Küresel anlamda kadın bakan sayısında bir azalma söz konusu ve sadece 14 ülkede temsilde cinsiyet eşitliğine yaklaşılmış” dedi. Kadınların siyasi karar alma süreçlerindeki temsilinin düşük olduğuna dikkat çeken Kaşıkırık, “Kadınlar bakan olunca aile bakanlığı, toplumsal cinsiyet eşitliği veya sosyal hizmetler, sosyal politikalar bakanlığı uygun görülüyor. Mesela hâlâ savunma, içişleri, finans gibi aslında para, güç ve kontrolün daha hâkim olduğu bakanlıklarda kadın oranı ciddi anlamda çok daha az” ifadelerini kullandı.
17 İL KADIN VEKİLSİZ
Kaşıkırık sözlerini şöyle noktaladı: “Kadınların siyasette temsili çok kırılgan bir yapıda. Savaş, çatışma, pandemi, ekonomik kriz gibi durumlarda kadınların siyasetteki temsili düşüyor. Anayasal güvenceye ve yasalarda değişikliğe ihtiyaç var. Siyasi partiler kanunumuzda eşit temsille ilgili düzenlemeler yapılması lazım. Daha eşitlikçi ve kapsayıcı bir bakış açısına ihtiyaç var. Görüp görebileceğimiz en yüksek kadın milletvekili oranını 2023’te gördük. Yüzde 20’ye ulaştık, her 5 vekilden biri kadın oldu. Ancak hâlâ bir kadın bakanımız var. Türkiye Cumhuriyeti tarihinde 17 ilden bir kadın vekil çıkmadı. Eşit temsil için ciddi anlamda reform gerekli. Fermuar sistemi zorunlu olmalı.”
