ABD ile İran arasındaki gerilim yeniden yükselirken, analistler İran’ın denizdeki asıl gücünün büyük savaş gemilerinden değil, düşük maliyetli ve tespit edilmesi zor asimetrik saldırı unsurlarından geldiğine dikkat çekiyor.
Uzmanlara göre İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemileri tehdit edebilme kapasitesinin merkezinde insansız hava araçları, deniz mayınları ve küçük hızlı saldırı botlarından oluşan çok katmanlı bir yapı bulunuyor.
Askeri çevrelerde “sivrisinek filosu” olarak adlandırılan bu küçük botlar, İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) tarafından kullanılıyor. Küçük yapıları nedeniyle radar sistemlerinde geç fark edilen bu tekneler, füze ve ağır silahlarla donatılabiliyor.
Uzmanlar, bunun klasik deniz savaşından çok “denizde gerilla savaşı” anlamına geldiğini belirtiyor.
Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü’nden (RUSI) deniz gücü uzmanı Sidharth Kaushal, ticari gemileri korumak için ABD’nin çok geniş bir alanda yoğun askeri varlık bulundurmak zorunda kalacağını belirterek, bunun ciddi kaynak ve maliyet gerektirdiğini söyledi.
İRAN’IN STRATEJİSİ 1988’DEN SONRA DEĞİŞTİ
İran’ın küçük hızlı bot stratejisinin kökeni 1988’deki Körfez operasyonlarına dayanıyor. ABD ordusu o dönemde İran’ın geleneksel donanmasına ağır kayıplar verdirmişti.
Uzmanlara göre Tahran yönetimi bu deneyimin ardından büyük savaş gemileri yerine, hızlı, ucuz ve kolay yenilenebilir asimetrik unsurlara yatırım yaptı.
Kaushal, “Geleneksel İran donanması daha çok gösteri gücüydü. Asıl stratejik önem taşıyan yapı, savaşta işe yarayacağı düşünülen asimetrik unsurlara sahip Devrim Muhafızları Donanması oldu” değerlendirmesinde bulundu.
MAYINLAR VE KAMİKAZE DRONLAR
Analistler, son dönemde ticari gemilere zarar veren saldırıların çoğunun füze ve kamikaze dronlarla gerçekleştirildiğini belirtiyor. Ancak en büyük korkunun deniz mayınları ve hızlı saldırı botları olduğu ifade ediliyor.
Hudson Enstitüsü’nün raporuna göre İran, balıkçı tekneleri gibi sivil gemileri bile gizli mayın döşeme operasyonlarında kullanabiliyor. Bu durum, bölgede güvenli deniz trafiği sağlamayı daha karmaşık hale getiriyor.
ABD donanmasının mayın tespiti için insansız sualtı araçları kullandığı belirtilirken, uzmanlar güvenli geçiş koridoru oluşturmanın son derece zaman alan bir süreç olduğuna dikkat çekiyor.
HÜRMÜZ’DE STRATEJİK AVANTAJ
Uzmanlara göre İran’ın en büyük avantajlarından biri de coğrafi konumu. Dünyanın enerji taşımacılığı açısından en kritik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı için alternatif bir güzergâh bulunmuyor.
İran ayrıca güney kıyıları boyunca yüzlerce kilometrelik dağlık ve kayalık bölgelerde mobil gemisavar füze sistemleri konuşlandırıyor. Bu mobil sistemlerin yer değiştirebilmesi, ABD açısından tehdidi daha da büyütüyor.
Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nden (IISS) Nick Childs, “Sorun şu ki hiçbir zaman tüm tehditlerin tamamen engellendiğinden emin olamıyorsunuz” dedi.
“İRAN’IN ÇOK SAYIDA GEMİ VURMASINA GEREK YOK”
Uzmanlara göre İran’ın stratejisi, büyük çaplı bir deniz savaşı kazanmak değil; küresel deniz ticaretinde korku ve maliyet baskısı yaratmak üzerine kurulu.
Kaushal, “İran’ın çok sayıda gemiyi vurmasına gerek yok. Sadece sigorta şirketlerini ve gemi sahiplerini korkutacak kadar saldırı gerçekleştirmesi yeterli” değerlendirmesinde bulundu.
Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Merkezi’nin (UKMTO) verilerine göre savaşın başlamasından bu yana Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi’nde 26 gemi İran saldırılarının hedefi oldu.
ABD Başkanı Donald Trump ise Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere rehberlik etme operasyonunun geçici olarak durdurulduğunu açıkladı. Buna karşın İran limanlarına yönelik ablukanın süreceği belirtildi.
İran devlet medyası bu kararı “ABD’nin başarısızlığı” olarak yorumladı.
Öte yandan Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemiler için yeni geçiş düzenlemeleri hazırlarken, güvenli geçiş karşılığında yüksek ücretler talep etmeyi planlıyor.
ABD Hazine Bakanlığı ise İran’a ödeme yapan şirketlerin yaptırımlarla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.
