Kanada Başbakanı Mark Carney, Dünya Ekonomik Forumu (WEF) kapsamında Davos’ta yaptığı konuşmada, ABD liderliğindeki “kurallara dayalı uluslararası düzenin” sona erdiğini söyledi.
Carney, Kanada gibi “orta güçlerin” büyük aktörlerin baskı ve zorlamalarına maruz kalmamak için yeni bir dış politika ve ekonomi hattına yönelmesi gerektiğini belirtti.
ABD Başkanı Donald Trump’ın adını anmayan Carney, “Amerikan hegemonyası” vurgusu yaparak “büyük güçlerin ekonomik entegrasyonu bir silah gibi kullandığını” ifade etti.
Carney, Kanada’nın coğrafi konumu ve ittifak üyeliklerinin otomatik olarak refah ve güvenlik sağladığı yönündeki varsayımın geçerliliğini yitirdiğini belirterek, “Eski, rahat kabuller artık geçerli değil” dedi.
“ENTEGRASYON, BAĞIMLILIĞA DÖNÜŞEBİLİR”
Yeni dönemde Kanada’nın “ilkeli ve pragmatik” hareket etmesi gerektiğini söyleyen Carney, ülkenin iç kapasitesini güçlendirmesi ve ticaret ilişkilerini çeşitlendirmesi gerektiğini savundu.
Carney, entegrasyonun bazı koşullarda “bağımlılık ve tabiiyete” dönüşebileceğini dile getirdi.
Carney, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Birleşmiş Milletler (BM) ve iklim zirveleri (COP) gibi kurumlara dayanan çok taraflı mekanizmaların etkisinin azaldığını ifade etti. Bu durumun ülkeleri daha sık “tek başına hareket etmeye” zorlayacağını söyledi.
Carney, enerji, gıda, kritik madenler, finans ve tedarik zincirlerinde “stratejik özerklik” vurgusu yaparak, “Kurallar sizi korumadığında kendinizi korumak zorundasınız” dedi.
Başbakan Carney, bu gidişatın “kaleler dünyası” yaratacağını; bunun da ülkeleri daha yoksul, kırılgan ve sürdürülemez hale getireceğini söyledi. Ancak bu sürecin kaçınılmaz olduğuna işaret etti.
“MASADA DEĞİLSENİZ MENÜDESİNİZ”
Carney, klasik anlamda “naif çok taraflılık” yerine, ortak çıkar zemininde “konu bazlı koalisyonlar” kurulması gerektiğini savundu.
Carney, “Orta güçler birlikte hareket etmeli; çünkü masada değilseniz menüdesiniz” ifadelerini kullandı.
Carney, göreve geldiğinden bu yana Kanada’nın yönünü değiştirmeye çalıştığını belirterek;
- savunma harcamalarının iki katına çıkarıldığını,
- altı ayda dört kıtada 12 ticaret ve güvenlik anlaşması imzalandığını,
- Avrupa Birliği ile ilişkilerin daha da yakınlaştırıldığını söyledi.
Carney, Kanada’nın Çin ile elektrikli araçlar ve tarım ürünleri alanında bir ticaret anlaşması yaptığını, Katar’la da temas yürüttüğünü aktardı.
Kanada’nın ayrıca Hindistan, Tayland, Filipinler, ASEAN ülkeleri ve Güney Amerika bloğu Mercosur ile serbest ticaret anlaşmaları için girişimlerde bulunduğu belirtildi.
Carney, Kanada’nın ABD ile ekonomik bağları nedeniyle “kırılgan” olduğunu kabul etti. Ancak Trump’ın başlattığı ticaret savaşına rağmen Kanada’nın istihdamda direnç gösterdiğini söyledi.
Trump ise Beyaz Saray’daki basın toplantısında Kanada’daki otomotiv tesislerinin kapandığını ve bazı üretimlerin ABD’ye kaydığını iddia etti. Haberde, ABD’de otomotiv istihdamında da son bir yılda daralma yaşandığına ilişkin veriler bulunduğu kaydedildi.
GRÖNLAND MESAJI
Carney, Trump’ın Grönland’a yönelik “ABD devralmalı” çıkışları sürerken Kanada’nın Danimarka ile “sağlam biçimde” dayanışma içinde olduğunu söyledi.
NATO’nun kolektif savunma ilkesine atıf yapan Carney, “5. maddeye bağlılığımız sarsılmaz” dedi.
Carney, “NATO’nun şu an bir testten geçtiğini” belirterek Kanada’nın Arktik bölgesindeki askeri varlığını artırdığını da dile getirdi.
