Cezaevlerinde 12-18 yaş arasında 4 bin 800 çocuk bulunuyor. Bunların yüzde 70’i tutuklu yargılanıyor. Yani cezaevlerindeki çocukların büyük çoğunluğu hüküm giymemelerine rağmen özgürlüklerinden yoksunlar. Tahliye olan çocukların önemli bir kısmı da eğitim, istihdam, barınma gibi konularda hiçbir destek alamadıkları için yeniden suça karışarak cezaevine giriyor.
Türkiye Çocuklara Yeniden Özgürlük Vakfı’nın (TÇYÖV) yürüttüğü Gençlik Merkezi Programı’nın (GEM) risk altındaki çocukların adalet sistemine girmesini önlediğini gösteren bir rapor kamuoyuna sunuldu.
21 çocukla yapılan çalışma sonrası hazırlanan “izleme değerlendirme raporu”na göre, programa katılan çocukların risk alma davranışlarında azalma görüldü.
İzleme değerlendirme sorumlusu Elif Bekler, Gençlik Merkezi sorumlusu Büşra Çelik ve genel koordinatör Merve Merdane tarafından yazılan raporun sunumu, vakfın Kadıköy’deki merkezinde yapıldı.
Vakıf yönetim kurulu başkanı Selmin Cansu Demir, GEM’in 30 yıldır sürdürüldüğünü hatırlatarak “Programın işe yaradığını bilimsel bir çalışmayla da göstermek istedik. Devlet, modeli sahiplensin istiyoruz” dedi.
103 ATÖLYE
Program kapsamında 21 çocukla 27 pazar gününe yayılan 103 atölye yapıldı. Bu çalışmalar, bireysel vaka takibi, psikososyal destek, etkinlikler ve aile/ çevre odaklı faaliyetlerle desteklendi.
Raporda, bu programın etkileri şöyle özetleniyor:
- ÇOCUK ADALET SİSTEMİNE GİRİŞİN ÖNLENMESİ: Dönem boyunca GEM’e katılan hiçbir çocuk, çocuk adalet sistemine dahil olmadı. Bu sonuç, GEM’in temel amacına ulaştığını açık biçimde gösteriyor.
- RİSK ALMA DAVRANIŞLARINDA AZALMA: Risk Alma Davranışları Anketi bulgularına göre çocukların yüzde 50’sinden fazlası 6 risk alma davranışı kategorisinde daha az sayıda risk alma davranışı göstermiş ve davranış sıklığını artırmamış.
Yüksek risk grubundaki çocukların yüzde 78’inin gösterdiği risk alma davranışlarında azalma eğilimi görülmüş.
En güçlü azalma eğilimi, yüksek riskli sosyal etkileşimler ve mala yönelik zarar verme kategorilerinde ölçülmüş.
- PSİKOLOJİK DAYANIKLILIKTA BELİRGİN ARTIŞ: Bulgular; çocukların sosyal destek algılarının güçlendiğini, yardım arama becerilerinin arttığını ve stresle baş etme kapasitelerinin geliştiğini göstermiş. Bu beceriler, çocuk adalet sistemine giriş riskini düşüren kritik koruyucu faktörler.
- SOSYAL VE DUYGUSAL YETERLİKLERİN GÜÇLENMESİ: Odak grup görüşmeleri, çocukların GEM’i güvenli, destekleyici ve gelişim dostu bir alan olarak gördüklerini; iletişim, özgüven, sosyalleşme ve problem çözme becerilerinde belirgin gelişimyaşadıklarını ortaya koymuş.
- EBEVEYN YETKİNLİĞİNDE ARTIŞ: Vaka müdahalesi ve yönlendirme çalışmaları sonucunda, ebeveynlerde eğitim hakkı ihlallerine karşı başvuru yapma, muhataplara erişim ve çocuklarının haklarını savunma becerilerinde anlamlı bir güçlenme gözlenmiş.
- RİSK ALANLARINDA DÖNEMSEL EĞİLİMLERİN İZLENMESİ: İzleme ve değerlendirme bulguları, risk alma davranışlarının yaş, cinsiyet ve çevresel koşullar gibi değişkenlere duyarlı olarak dönemsel farklılıklar gösterebildiğini ortaya koymuş. Dijital alanlarda ve okul ortamına ilişkin bazı davranış kategorilerinde artış olarak gözlenen bu eğilimler, çocuklara yönelik kişiselleştirilmiş, ihtiyaç temelli ve toplumsal cinsiyete duyarlı müdahaleler geliştirilmesi gerektiğine işaret ediyor.
ÖNCEDEN ÇOK UTANGAÇTIM...
PROGRAMA KATILAN ÇOCUKLARDAN:
“Kalabalık ortamda daha rahat iletişim kurabiliyoruz. Normalde sınıfta ya da başka yerde sessiz kalırdık ama burada çok konuştuğumuz için kalabalık ortama alışıyoruz.”
“Bu dönem kendimde biraz değişiklik fark ettim. Biraz daha özgüvenimin çoğaldığını fark ettim. Daha rahat konuşuyorum.”
“Önceden çok utangaçtım. Mesela sınıfta tahtaya kalkamıyordum. Edebiyat sınavına hiç girmezdim ama artık utanmadan girip konuşma sınavını yapabiliyorum.”
“Burada başladığımda çok utangaçtım, şimdi daha açıldım ama dışarıda yine de çekingenim.”
“Zorlandığım bir durum olduğunda kendimde kalmaya çalışıyorum. Bu geçici diyorum.”
“Bir sorun olunca hemen vazgeçmiyorum artık, çözüm arıyorum.”
“Çaresine bakmaya çalışıyoruz. Üstesinden gelince de bu konuda bir bağışıklığın oluyor. Daha güçlü oluyorsun artık bu konu hakkında.”
