İktidar Türkiye’de doğum sayılarının azalmasını ülke için büyük tehdit olarak sunmaya devam ederken çocuk dünyaya getirmeyi tercih eden yurttaşların önündeki ekonomik gerçekler her geçen yıl ağırlaşıyor. Son üç yılda bir ailenin temel gider kalemlerinde yüzde 555’e varan fiyat artışları oldu. Çocuk gelişimi için gerekli harcama kalemleri daha 2026’nın üçüncü ayında tüm bir 2025’in genel fiyat ortalamasını yüzde 34’e varan oranlarda aştı.
Resmi Gazete’de geçtiğimiz gün yayımlanan ve 2026-2035 dönemini “Aile ve Nüfus On Yılı” ilan eden genelgede nüfusun korunması, doğurganlığın desteklenmesi kararları yer alırken Cumhurbaşkanı Erdoğan da vizyon tanıtım programındaki konuşmasında “Rakamlar tedirgin edici. Doğurganlık hızımız 2024’te 1.48’e düştü, 2025’te daha da geriye gittiğini tahmin ediyoruz. Üç çocuk çağrılarımızın haklılığı ispat edilmiş oldu. Teşvik ve düzenlemelerimizle yarının risklerini azaltmaya çalışıyoruz” ifadelerini kullandı.
Anne baba olmak isteyen çiftler ise ilk çocuk kararı almaya korkuyor, ebeveynler ilk çocuklarına sağladıkları imkânları ikinci çocuklarına sunamadıklarını belirtiyor. Finansal gerekçeleri anlamak için verileri tartışmalı TÜİK’e bakmak bile yeterli.
Çocuklu veya çocuksuz, bir ailenin barınmak için ödemesi gereken kira, 2023 Mart’a ilişkin istatistiklerde 20.33 endeks değerindeyken 2026’nın aynı ayına kadar yüzde 554.6 artışla 133.08’e ulaştı. 2023 Mart’ta 40.01 olan et endeksi, 2026 Mart itibarıyla 134.11 değerine fırlayarak üç yılda yüzde 235.19 oranında artış kaydetti. 30.01 olan meyve endeksi 111.26’ya çıkarak yüzde 270.74 oranında, balık endeksi ise 35.32’den 113.39’a yükselerek yüzde 221.04 arttı. Süt, peynir ve yumurta grubundaki yüzde 134.80’lik artışla birlikte, sağlıklı beslenme sepeti, asgari ücretteki yüzde 230’luk birikimli artış karşısında bütçeleri eritti.
Aynı dönemde okul öncesini de kapsayan eğitim hizmetleri yüzde 459.55, çalışan ebeveynler için zorunluluk olan çocuk bakım hizmetleri yüzde 417.35 zamlandı. İnternet erişim hizmetleri yüzde 359.03, okul servisleri yüzde 370.2, kitaplar yüzde 200 pahalandı. Spor faaliyetleri gibi gelişimi destekleyici kalemler ise dört kata kadar çıktı. Bu birikimli artışın ötesinde, 2026’nın ilk çeyrek gidişatı da tırmanışın hız kesmediğini tescilliyor. TÜİK’in 2026 itibarıyla yayımlamaya başladığı tüketici fiyat endeksi (2025=100) serisinde, geçen yılın genel fiyat düzeyi 100 puan kabul edilirken 2026 ilk çeyrek itibarıyla söz konusu harcama gruplarındaki ortalama fiyat seviyesi bu düzeyin yüzde 30 üzerinde ilerliyor.
‘MASRAFLAR ÖDENEMEZ BOYUTTA’
Biri 21 yaşında diğeri 11 yaşında iki çocuğu olan sigortacı Yılmaz Şimşir, son yıllarda ebeveyn olmayı “2021’den sonra her şey çok zorlaştı. Büyük kızımın eğitim ve etkinliklerine verdiğimiz katkıyı ne yazık ki küçük oğlumuza sunamıyoruz” ifadeleriyle anlattı. Öğrenci Veli Derneği Başkanı Ömer Yılmaz ise “Günlük minimum harçlık tutarı 250 TL’yi temin edemeyen çocuklar gün boyu okulda aç susuz. Masraflar ödenemez bir boyuta ulaştı ve birçok veli çocuklarını çalıştırmak zorunda kalıyor. Çocukları spor veya sanata yönlendirmek hayal” dedi. Makine Mühendisi Burak Barkınay da dershane ve aktiviteye ödeme yapmak yerine tercih ettikleri özel okulun ücretinin, 360 bin TL’den 550 bin TL’ye çıkacağını belirterek şunları paylaştı: “Bir lego beş sene önce 1450 TL iken şimdi 27 bin TL. MEB’in yaptığı seviye tespit sınav ücretleri bile yüzde 80 artarken hiçbir sabit gelirlinin ücreti yüzde 30’un üzerinde artmadı ve eşimle yaşam standartlarımızı düşürdük. İşin kötüsü, ben üniversitedeyken bir dergiden aldığım maaşla Beşiktaş’ta kira ödeyip askerlik öncesi sıfır araba almışken çocuğum bunlara erişemeyecek.
