Edebiyatçı, düşünür, dergici, yayıncı... Doğumunun 100. yılında, edebiyatın lokomotifi bir ölümsüz: Memet Fuat kapağımızda.
Eleştirileri ve denemelerinden oluşan “Özlenen, beklenen sanatçı çeşidine ‘düşünce’ye saygı beslemesini öğrenmeden kavuşabileceğimizi hiç sanmıyorum” dediği Düşünceye Saygı kitabıyla edebiyat çevrelerinde adını duyuran Memet Fuat’ı geniş kitleler Nâzım Hikmet’in Cezaevinden Memet Fuat’a Mektuplar’ıyla tanıdı.
Nâzım Hikmet’in yazınsal mirasına titizlikle sahip çıkarak kaleme aldığı yazılar ve kitaplarla Nâzım Hikmet’i, kovuşturmaları, davaları, sevdaları, ayrılıkları, özlemleriyle anlattı.
Yöneticisi olduğu de Yayınevi’nden Nâzım Hikmet’in Saat 21-22 Şiirleri, Rubailer, Dört Hapishaneden, Ferhad ile Şirin, Memleketimden İnsan Manzaraları gibi kitaplarını dünyada ilk kez yayımladı. Nâzım Hikmet’in Piraye’ye hapishaneden yolladığı mektupları, şiirleri derledi.
Yaşamına damga vuracak dergiciliğinin doruğu, Ekim 1964-Mayıs 1975 arasında 128 sayı çıkardığı Yeni Dergi oldu. de Yayınevi’nde sunduğu Memet Fuat’ın Seçtikleri-Türk Edebiyatı Yıllıkları’yla edebiyatın nabzını tuttu (1963-1972). Adam Yayınları yöneticiliğinde de (1981-1999) aynı anlayışla yayıncılığımızın önemli bir belirleyicisi ve geliştiricisi oldu.
Dergilerde yazdığı toplum, insan, bilim, sanat, dil, yazın, şiir, serbest nâzım, İkinci Yeni, roman, çağdaş roman, öykü, edebiyatın toplumsal görevi, yapıtta estetik niteliğin öne çıkması, sanatçının özgürlüğü konularındaki, çoğu birbirine bağlı deneme, eleştiri, incelemelerden oluşan onlarca kitaba “her sözcüğün, her virgülün sorumluluğunu taşıyarak” imza attı.
Sömürüsüz Bir Dünya’da, “Türkiye’yi geçmişin karanlıklarına döndürmek isteyen terörcülerin sanatçılara saldırmalarını yadırgamıyorum. Bütün korkutmalara, yıldırmalara karşın, toplumun en çok direnen, boyun eğmeyen kişileri sanatçılar arasından çıkar” diye yazdı.
İkinci Yeni Tartışması’nda, o yıllardaki tartışmalara kırk yıl sonraki düşüncelerini de ekleyerek düşüncelerini; Dil Üstüne’de, dilimizin geliştiği, Arapçanın Farsçanın baskısından kurtulma savaşımı verdiği yıllarda dilin üslup, devrik cümle, şive, şiir dili, yazarın dili gibi sorunlarını işlediği yazılarını bir araya getirdi.
Eleştiri Üstüne’de, Türk eleştirisinin izlediği yolu, öznel, nesnel, bilimsel eleştiriyi, eleştirmenin özgürlüğünü, eleştirmen ve sanatçı ilişkisini irdeleyerek eleştirmeni başarıya götüren özellikleri sıraladı; “kafasının işlemesi, bilgisi, duyarlığı, ustalığı, yazma gücü”.
Son yapıtı Ölünceye Kadar (2 cilt) adlı güncelerinde, dünyada ve ülkesinde toplumsal, siyasal alanlarda yaşananlar üzerine düşündüklerini aktardı. Ömrünce “düşünceye saygı, özgürlükler, hoşgörü”yü pusulası kılan ustamız Memet Fuat, kendisi için “Bu adam eleştirmen, kimseyi tutmuyor, sadece ‘değerlendirmeye’ çalışıyor” dedi.
Son yıllarında “Toplumsal olayların bütünüyle uzağında bir yazım dünyası yarattılar... Yalnız toplum değil, toplumsal ilişkiler içinde bir birey de yok gündemde. Her şey soyut” diye yakındı.
“Ben insanlara faydalı olmak için edebiyatçı oldum” diyen; yayıncılık, dergicilik, yazın ve kültür dünyamızın özgün, öncü bilgesi Memet Fuat’ı doğumunun 100. yılında, yakın dostu Doğan Hızlan’ın sözleriyle özlem ve saygıyla anıyoruz: “Olaylar karşısında ilkelerinden hiç ödün vermeyen, düşüncelerine onun kadar içtenlikle bağlı bir insan çok az gördüm diyebilirim.”
Öner Yağcı’nın yazısı...
- Adnan Binyazar (İvan Alekseyeviç Bunin, Çeviren: Varol Tümer, İletişim)
- Gültekin Emre (Necati Tosuner, Gönülde Kitap / Bir Tutkunun Dile Getirilme Biçimi, Alakarga)
- Ahmet Antmen (Sennur Sezer, Yazıp Altına İmza Attıklarım, Hazırlayan: Hakan Güngör, Kor)
- Feridun Andaç (Annie Ernaux, Karanlık Atölye, Çeviren: Siren İdemen, Can)
- Can Uyar (Halil İnalcık, Tarihe Düşülen Notlar -2 Cilt-, Kronik)
- Gültekin Emre (Thomas Bernhard)
- İlkiz Kucur (Robert Sabatier, İsveç Kibritleri, Çeviren: Yasemin Çalıkır, Eriken)
- Y. Bekir Yurdakul (Alp Gökalp, Çocuklar İçin Medya Okuryazarlığı, Can Çocuk / Ömür Kurt, Medya Dedektifi, Doğan Çocuk)
- Vitrindekiler, kısa tanıtımlar, Emek Yurdakul’un hazırladığı Güncel ve Mustafa Başaran’ın hazırladığı Bulmaca ile de düşün trafiği sürüyor!
Düzeltme ve özür: Bir önceki sayımızda Cemal Nadir’in ölüm tarihi “tarafımdan” yanlışlıkla 27 Şubat yerine 7 Şubat olarak yazılmıştır. Düzeltir, başta değerli karikatürcümüz Zafer Temoçin ile değerli yazarımız Öner Yağcı olmak üzere tüm karikatür dünyamızdan ve siz değerli okurlarımızdan özür dilerim. Yapıcı, sağduyulu, haklı uyarı ve eleştirileriyle yanımızda olan herkese sonsuz teşekkürlerimle...
İyi okumalar...
Gamze Akdemir
Kitap Dergi, YARIN gazeteniz Cumhuriyet’le birlikte...
Unutmayın; her gün Cumhuriyet, her perşembe Cumhuriyet Kitap Dergi okunur!
