Merhaba,
“İnsan ve edebiyat” deyince ilk akla gelen eleştirmen, büyük usta Fethi Naci kapağımızda.
“Elveda yok Fethi Naci, elveda yok!”... Kendisini yitirdiğimiz 2008’de dergimizde yayımlanmak üzere bu başlıkla ve gözyaşlarıyla kaleme almıştım ustamızın ölümünü.
Bize söyleşi ve röportaj tekniklerini öğretendi. Hocamızdı, ustamızdı, ağabeyimizdi. Hem de nasıl!
Edebiyatımızın son 50 yılına damgasını vurmuş bir edebiyat insanıydı. Eleştiride 63 yılı devirmişti. Yapıtları ve yazıları ile toplumcu sanatın ilkelerini korudu, tazeledi.
Bilimsel tutumu benimseyen bir eleştirmen olarak hayli dert çekti. Edebiyatımızda eleştiriyi kökleştiren ve eleştiri denince ilk akla gelen isimdi. Eleştiriye saygınlık kazandırmanın yanı sıra edebiyatımıza da saygınlık kazandırmıştı.
Cemal Süreya’nın dediği gibi Fethi Nacisiz bir Türk edebiyatı, hele 1950 kuşağı, hele hele roman ve şiir düşünülemezdi. Küser, öfkelenirdi ama yazısında hiç öç almazdı. Sözünü sakınmayan; iyiye iyi, kötüye kötü diyen bir eleştirmendi.
Server Tanilli’nin kendisinin de oradan geldiğini vurguladığı gibi 60-70’li yıllarda onun kurduğu “100 Soruda” adlı dizisi bir kuşak yetiştirdi. Büyük bir fikri miras bıraktı ve unutulmayacak.
Yaşar Kemal’in dediği gibi Fethi Naci, çok büyük bir adamdı. Gelmiş geçmiş en büyük eleştirmenimizdi. Kültürlü bir edebiyat ustasıydı. Çağımız edebiyatının gelişmesine çok yardım etti.
Doğan Hızlan’ın dediği gibi Türk romanı eğer anlaşılarak okunuyorsa, seviliyorsa sebebi Fethi Naci’ydi. Adnan Binyazar’ın dediği gibi Fethi Nacisiz bir edebiyat dünyası nasıl başıboş, nasıl boynu bükük...
Oktay Akbal’ın dediği gibi ödünsüz bir eleştirmeciydi. Değerlerin tanınması, sevilmesi, benimsenmesi için büyük uğraş verenlerdendi.
Tahsin Yücel’in dediği gibi edebiyatımızın en canlı, en yaratıcı eleştirmenlerinden biriydi. Yazınımıza sürekli bir canlılık getirdi. Yeri doldurulamaz bir insandı.
Cevat Çapan’ın dediği gibi kaya gibi bir insandı, eğilmeyen bükülmeyendi.
Konur Ertop’un dediği gibi, 1950’den sonraki edebiyatımızda toplumcu görüşle eleştirinin en başarılı ürünlerini vermiştir. Genç eleştirinin ondan alacağı önemli dersler vardır.
Zeynep Oral’ın dediği gibi, olayların içinde yaşayan, bilimle sanatı bir arada yoğuran, çok yönlü bir insandı. Edebiyatı toplumsal değişim ve gelişim içinde ele almış bir aydındı.
Öner Yağcı’nın dediği gibi toplumcu gerçekçi sanatın ilkeli eleştirmeniydi.
“Bir gerçekliğe bağlı kalınması, gerçekliğin gösterilmesi gerektiğini söylüyorum. İkincisi edebiyatın işinin salt estetik işlevden ibaret olmadığını, bir de toplumsal ahlak yönü olduğunu söylüyorum” diyen edebiyat dünyamızın “Naci abi”sini, ustamız Fethi Naci’yi sonsuz saygıyla ve özlemle anıyoruz.
Öner Yağcı’nın yazısı...
- M. Sadık Aslankara (“Tiyatro: Yaşam ağacımız...” / Uğur Ozan Özen, Bursa Tiyatro Tarihi Araştırmaları I-II , Gaye),
- Eray Canberk, “Yazılakalanlar” başlıklı yazısında, 1985’ten bu yana kaleme aldığı değinmeler / “derkenar”lardan seçip derlediği kısa yazılarını sürdürüyor...
- Gamze Akdemir (Sinan Meydan, Atatürk’ün Mirası Laik Cumhuriyet, İnkılâp),
- Güven Baykan (A. Celal Binzet / Sanatı Karartmak, Cumhuriyet Kitapları),
- Ali Kaan Cerit (Ian Kershaw, Şahsiyet ve İktidar: Modern Avrupa’nın Yıkıcıları ve Kurucuları, Çeviren: Ali Kaan Cerit, Kronik),
- Esra Arga (Başak Baysallı / Fresko Apartmanı, Sarkaç, Başka Zamanların Adımları, Everest),
- Y. Bekir Yurdakul (“Asıl engel nerede?” / Metin Turan, Yapboz Şövalyeleri - Engelsizsiniz, KeKeMe),
- Vitrindekiler, kısa tanıtımlar ve Mustafa Başaran’ın hazırladığı Bulmaca ile de düşün trafiği sürüyor!
İyi okumalar...
Gamze Akdemir
Kitap Dergi, YARIN gazeteniz Cumhuriyet’le birlikte..
Unutmayın; her gün Cumhuriyet her perşembe Cumhuriyet Kitap Dergi okunur!
