KOOPBİS sistemine veri giriş yükümlülüğüne ilişkin verilen süre uzatmalarının ardından, yeni düzenlemeler ve artan cezai yaptırımlar kooperatiflerde tedirginlik yarattı. 26.04.2026 tarihinde sona erecek son sürece dikkat çeken kooperatif temsilcileri, özellikle yönetim ve denetim kurullarına uygulanan cezaların artırılmasının ciddi sorunlara yol açabileceğini ifade ediyor. CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, konuyu TBMM gündemine taşıyacağını belirterek, “Hafta içinde bir soru önergesiyle Tarım ve Orman Bakanlığı’na ileteceğim. Kooperatifleri güçlendirecek, destekleyici ve kolaylaştırıcı düzenlemelere ihtiyaç vardır” dedi.
KOOPBİS kapsamında getirilen veri giriş zorunluluğu ve artan cezai yaptırımlar, kooperatiflerde yeni bir tartışma başlattı. Süre uzatımlarına rağmen 26 Nisan 2026’ya kadar tamamlanması gereken yükümlülükler, özellikle küçük ölçekli ve gönüllülük esasına dayalı çalışan kooperatiflerde ciddi bir endişe yaratıyor. Şeffaflık ve denetimin güçlendirilmesi hedeflenirken, uygulamadaki cezaların ağırlığı ve geçiş sürecinin yeterince desteklenmemesi, kooperatif temsilcileri ve uzmanlar tarafından eleştiriliyor.
CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, kooperatiflere yönelik yeni düzenlemeler ve KOOPBİS sistemi kapsamında getirilen yükümlülükler ve cezalarla ilgili gazetemize değerlendirmelerde bulundu. Gürer, 2025 yılının dünyada kooperatifçilik yılı olarak kutlandığını hatırlatarak, birçok ülkede üretim öncesi süreçten pazarlamaya kadar kooperatiflerin yeniden önem kazandığını söyledi. Türkiye’de de özellikle sulama kooperatiflerinden satış kooperatiflerine ve birliklere kadar yapının güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Gürer, buna karşın yeni düzenlemelerin kooperatifler üzerinde ciddi sorunlar oluşturduğunu ifade etti. KOOPBİS sistemiyle kooperatiflerin ortaklık işlemleri, pay bilgileri, yıllık bilançolar, gelir vergisi ve genel kurul bilgileri gibi verileri sisteme girmesinin zorunlu hale getirildiğini belirten Gürer, bu süreçte iki kez süre uzatımı yapıldığını ve son tarihin 26.04.2026 olarak belirlendiğini hatırlattı.
Gürer, yeni düzenlemeyle getirilen idari para cezalarının ise kooperatifler açısından ağır sonuçlar doğurabileceğini belirterek, “Her bir işlem için 8 bin 600 TL, yönetim ve denetim kurulu başına ise 86 bin TL’ye kadar ceza uygulanabilmektedir” dedi. Kooperatiflerin büyük bölümünün gönüllülük esasına göre çalıştığını ve çoğunun herhangi bir oturum ücreti dahi almadığını vurgulayan Gürer, özellikle tarımsal üretim yapan, kadın kooperatifleri ve küçük ölçekli üretici kooperatiflerinin bu yükü karşılamasının mümkün olmadığını ifade etti. Gürer, “Kasasında para bulunmayan, çoğu zaman giderlerini bile kendi imkânlarıyla karşılayan kooperatifler için bu cezalar ciddi bir risk oluşturmaktadır” diye konuştu.
Genel kurul süreçlerinde alınan kararların tutanak altına alındığını ve İl Tarım ve Orman Müdürlükleri denetiminden geçtiğini, ardından ticaret sicilinde tescil edildiğini hatırlatan Gürer, buna rağmen veri girişindeki eksikliklerin yüksek cezalarla karşılanmasının adil olmadığını söyledi. “Veri ve evrak yükleme yapılmadı denilmeden, doğrudan yüksek para cezaları uygulanması kooperatifleri zor durumda bırakır” diyen Gürer, bu uygulamanın özellikle küçük ölçekli kooperatiflerde istifa ve dağılmalara yol açabileceğini savundu. Yapı kooperatifleri ile yüksek cirolu işletmelerin, küçük aile tipi üretici ve kadın kooperatifleriyle aynı kategoride değerlendirilmemesi gerektiğini ifade eden Gürer, mevcut düzenlemenin yeniden gözden geçirilmesi çağrısında bulundu. Gürer, konuyu Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıyacağını belirterek, “Hafta içinde bir soru önergesiyle Tarım ve Orman Bakanlığı’na ileteceğim. Kooperatifleri güçlendirecek, destekleyici ve kolaylaştırıcı düzenlemelere ihtiyaç vardır” dedi.
YUSUF TÜFEKÇİ: “KOOPBİS UYARILARI KOOPERATİFLERİ ZORLUYOR”
Sarıgöl Üzüm Kooperatifi Başkanı ve Kooperatifçiler Platformu Yöneticisi Yusuf Tüfekçi, yaptığı açıklamada KOOPBİS sistemine karşı olmadıklarını ancak getirilen cezai uygulamaların sahadaki kooperatifleri zor durumda bıraktığını söyledi. Tüfekçi, kooperatiflerin denetim ve şeffaflık ilkesine karşı olmadığını vurgulayarak, “KOOPBİS diye bir sistem oluşturuldu. Biz buna karşı değiliz. Hatta kooperatifler denetime tabi tutulmalıdır. Ortakların, yönetim ve denetim kurullarının faaliyet raporlarının, pay bilgilerinin, yıllık bilançoların ve genel kurul bilgilerinin sisteme girilmesine de itirazımız yok” dedi.
Ancak cezai yaptırımların orantısız olduğunu savunan Tüfekçi, “Her bir işlemde yönetim ve denetim kurullarına verilen ceza miktarının 8 bin 600 TL’ye çıkarıldığını, bazı durumlarda 86 bin TL’ye kadar ulaştığını ve tekrarında hapis cezası öngörüldüğünü resmi yazılardan görüyoruz” ifadelerini kullandı. Bu durumun gönüllülük esasına göre çalışan kooperatif yöneticilerini istifaya sürüklediğini belirten Tüfekçi, “Kooperatif yönetim ve denetim kurulları istifa etmek istiyor. Cezai işlemlerden korkuyorlar. Yakında yönetimlere kişi bulamayacağımız gibi birçok kooperatif kapanma ile karşı karşıya kalabilir” diye konuştu. Kooperatiflerin büyük bölümünün gönüllülük esasıyla çalıştığını hatırlatan Tüfekçi, “Bizler oturum ücreti dahi almadan çalışan tarımsal, kadın üretim, pazarlama ve tüketim kooperatifleriyiz. Birçok işlemde kasada para olmadığı için masrafları cebimizden karşılıyoruz” dedi.
Genel kurul süreçlerinin zaten resmi kurumlar gözetiminde yürütüldüğünü de hatırlatan Tüfekçi, “Genel kurulda alınan kararlar tutanağa bağlanıyor, İl Tarım veya İl Ticaret Müdürlüğü nezaretinde evraklar onaylanıyor, ardından ticaret sicili tarafından tescil ediliyor. Buna rağmen eksik veri girişinde ağır cezalar öngörülmesini doğru bulmuyoruz” ifadelerini kullandı. Tüfekçi, düzenlemenin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini belirterek, “Kooperatifler bilgi ve evrak yüklemeye karşı değil ancak bu kadar ağır ve genele yayılmış cezalar doğru değil. Bu durum istifaları artırır, kooperatifleri dağılma ve faaliyet durdurma noktasına getirir” dedi.
ERDEM AK: CİDDİ YÜK OLUŞTURACAK
AB Kooperatif Uzmanı Erdem AK, kooperatiflerde son dönemde uygulamaya giren düzenlemelere ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu. 2021 yılında 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nda yapılan değişikliklerle birlikte eğitim, denetim ve destek mekanizmalarının güçlendirildiğini hatırlatan AK, bu sürecin ardından ilgili bakanlıklar tarafından çıkarılan yönetmeliklerle kooperatiflerin işleyişine yeni bir çerçeve çizildiğini ifade etti. Yeni düzenlemeler kapsamında belirli kriterleri taşıyan kooperatifler ve ortakları için eğitim ve dış denetim zorunluluğu getirildiğini belirten AK, şeffaflığın sağlanması amacıyla KOOPBİS kullanımının da tüm kooperatifler için mecburi hale getirildiğini söyledi.
KOOPBİS’e veri giriş sürecinin birkaç kez ertelendiğini ve son tarihin 26 Nisan 2026 olarak duyurulduğunu hatırlatan AK, “Yapılan açıklamalarda, her bir yönetici için işlem başına 8 bin 600 TL idari para cezası uygulanacağı belirtiliyor. Örneğin 5 işlemin eksik yapılması durumunda kişi başına 43 bin TL gibi ciddi bir ceza söz konusu olabilir. Ayrıca bazı durumlarda hapis cezalarının da gündeme gelebileceği ifade ediliyor” dedi. Kooperatifçilik alanında uzun süredir çalışmalar yürüttüğünü vurgulayan AK, Türkiye’deki en temel sorunlardan birinin ortakların hak, yetki ve sorumlulukları konusunda yeterli bilgiye sahip olmaması olduğunu dile getirdi. Bu durumun hem yöneticiler hem de denetçiler açısından ciddi riskler doğurduğunu belirten AK, kapsamlı eğitim ve bilinçlendirme çalışmalarının zorunlu olduğunu kaydetti.
Öte yandan, yeterli eğitim ve donanım sağlanmadan getirilen yükümlülüklerin sahada sorun yaratabileceğine dikkat çeken AK, “Kasıt olmadan yapılan eksiklikler nedeniyle kooperatif yöneticilerinin ağır cezalarla karşı karşıya kalması, özellikle küçük ve gelişmekte olan kooperatifler açısından ciddi bir yük oluşturacaktır. Bu durum kooperatifçilik hareketine zarar verebilir” ifadelerini kullandı.
Kooperatiflerde şeffaflık, denetim ve hesap verebilirliğin güvenin temelini oluşturduğunu belirten AK, bu ilkelerin hayata geçirilmesi için kayıt ve belge düzeninin önemine işaret etti. Ancak mevcut sürecin bir geçiş dönemi olduğunun altını çizen AK, kooperatifleri destekleyen, eğiten ve geliştiren uygulamaların artırılması gerektiğini söyledi. “Kooperatifçilik; yerelden bölgeye, bölgeden ülkeye kalkınmanın en önemli araçlarından biridir” diyen AK, sürecin daha sağlıklı ilerleyebilmesi için cezai yaptırımlar kadar rehberlik ve eğitim mekanizmalarının da güçlendirilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.
