Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 27 Aralık 2021 yılında yayımladığı ve aynı gün 81 ilin valilik ve belediyelerine gönderdiği “sahipsiz ve tehlike arz eden hayvanlar” genelgesi, yaşam hakkı savunucuları tarafından sokak hayvanlarının toplanarak barınaklara kapatılmasıyla doğal yaşam alanlarından koparılması ve çoğu zaman kötü koşullarda yaşamaya zorlanması nedeniyle tepki gördü.
Genelge, hayvanları korumak yerine yaşam alanlarını daraltarak hayvan haklarını ikincil hale getirdiği için de eleştirildi. Türkiye Hayvanları Koruma Vakfı’nın açtığı davada kararını veren Danıştay 10. Dairesi ise Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın genelgesini hukuka aykırı bularak iptal etti.
YETKİ AŞIMI VURGUSU
Cumhuriyet’e konuşan İstanbul Barosu Hayvan Hakları Merkezi Üyesi avukat Sena Şengün, kararın önemine dikkat çekerek “2021 tarihli bu genelgeyle idarenin yetki aşımı yaptığı, hayvanların yaşam hakkına idari bir kararla müdahale edilemeyeceği Danıştay tarafından tescillendi. Ne yazık ki kanun katliam kanununa dönüşmeden önce bu genelgeye dayanarak zulümle hayvan topluyorlardı. Hukuka aykırı bulunması bir başarı, evet ama geç gelen adalet de adalet değil ne yazık ki. 2021’den beri kaç hayvan öldürüldü, bu hukuka aykırı toplamalarla siz düşünün” ifadelerini kullandı.
Şengün, mahkeme kararının ardından elde edilen kazanımı ise şöyle özetledi:
“Netice itibarıyla kazanım, idarenin kanunla düzenlenmesi gereken alanlarda tek taraflı işlemlerle keyfi genelgeler yayımlayamayacağı oldu. Bu basit bir hukuk devleti ilkesidir. Mahkeme, beş sene sonra genelgeyi iptal ettiğinden bu süre boyunca gerçekleşen tüm hukuksuzluklar zaten olmuş oluyor. Valilik genelgesini de hatırlarsınız; idare düzenleyemeyeceği bir alanda işlem yapıyor ve hayvanlar aç, susuz bırakılıp ölüme mahkum ediliyor. Beş sene sonra Danıştay bunu iptal etse de olan olmuş olacak. İnsanların idarenin sınırlarını bilip sesini çıkarması gerekiyor.”
CUMHURİYET GÜNDEME GETİRMİŞTİ
Öte yandan Cumhuriyet Gazetesi yazarı Zülal Kalkandelen, söz konusu konuyu 2 Ocak 2022 tarihinde yazdığı “Hukuksuzluk ve katran karası cehalet” isimli yazısında gündeme getirmişti.
Kalkandelen yazısında şu ifadelere yer verdi:
"Erdoğan’ın belediyelere verdiği talimat, 5199 ve 7332 sayılı kanunlara aykırı ve bu durum Türkiye Barolar Birliği’nin açıklamasıyla da teyit edildi. Ardından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 81 ilin valilik ve belediyelerine “sahipsiz ve tehlike arz eden hayvanlarla” ilgili genelge gönderdi.
Bazı derneklerin yansıttığı gibi iktidar, tepkiler karşısında geri adım atıp genelge yayımlamadı. Kanun, genelge ile değiştirildi. Oysa hukuk devletinde kanun, ancak kanun ile değiştirilir.
Ne yaptılar biliyor musunuz, yasada zaten var olan maddeler genelgede yinelenip araya bir madde sıkıştırıldı.
Genelgenin 8. maddesinde, “Belediyelerimizin sahipsiz hayvan toplama ekibinin çalışması veya herhangi bir ihbar sonucu sahipsiz hayvanların tespiti halinde bu hayvanların barınaklara götürülmesi, hayvan bakımevi kurma zorunluluğu bulunmayan belediyelerimizin ise en yakın bakımevine götürüp teslim etmesi” şeklinde bir ifade var.
Bu ifade öyle ucu açık bırakılmış ki hayvanların nasıl ve ne şekilde rehabilite edileceği, ne kadar süreyle bakımevine kapatılacağı belirsiz. Şu anda birçok belediye, bu genelgeye dayanarak küpeli ve aşılı olan sokak hayvanlarını bile yasadışı bir şekilde zulümle topluyor. “
