Kadınlarda yaşla birlikte yumurtaların kalite ve miktarları azalabilir, bu da gebe kalmayı zorlaştırabilir.
2000'li yılların başından bu yana, tıbbi olmayan nedenlerle dondurma işleminin yaygınlığı arttı ve özellikle 30'lu yaşlardaki kadınlar arasında çok hızlı yaygınlaştı.
Ancak şimdi, daha genç kadınlar da bu yükselişe katkıda bulunuyor.
Dünya genelinde bu eğilim görülse de kurallar ülkeden ülkeye değişiklik gösteriyor.
Çin'de de bekar kadınların tıbbi olmayan nedenlerle bunu yapmasına izin verilmiyor.
Sağlıkla ilgili bir gerekçe olmaksızın yumurta dondurma işlemi Macaristan ve Avusturya gibi ülkelerde de yasak.
Türkiye'de de yumurta dondurma işlemi çeşitli sağlık problemleri olan hastalar için mümkün.
İnsan Döllenmesi ve Embriyoloji Kurumu'ndan (HFEA) alınan son rakamlara göre, İngiltere'de 18-24 yaş aralığındaki gençlerin talep ettiği yumurta dondurma işlemlerinin sayısı dört yıl içinde %46 oranında arttı.
2019-2023 yılları arasında bu sayı 196'dan 287'ye yükseldi. 30-34 yaş arası kadınlarda ise 505'ten 2 bin 12'ye ciddi bir yükseliş görüldü.
Ancak bu işlemde sonuç almak garanti değil.
Doktorlar dondurulmuş yumurtanın bebekle sonuçlanmasının düşük bir ihtimal olduğu konusunda uyarıyor.
'FLÖRT ORTAMI KARMAKARIŞIK'
Son sekiz yıldır ABD'de yaşayan 25 yaşındaki Nastya Swan, geçen yıl yumurtalarını dondurdu.
Genç olduğunun farkında olduğunu ancak "uzunca bir süredir" bekar olduğunu ve anne olmak istediğini bildiğini söylüyor.
"Hayatımı kiminle kuracağımı seçerken çok dikkatli davranıyorum. Ve flört piyasası tam bir karmaşa" diyor.
Aslen Rus olan Nastya, durumu babasına anlattığında babasının "adeta deli gibi güldüğünü" ve ona "hayatını yaşa, daha çok gençsin" dediğini söylüyor.
Nihayetinde ailesi onu destekledi.
Hint doğurganlık destek platformu Fertility Dost'un kurucusu Gitanjali Banerjee, kadınların farkındalığında bir "paradigma değişimi" olsa da, bu tür tepkilerin onları vazgeçirebileceğini söylüyor.
Hastaları ayrıca, özellikle görücü usulüyle evlenmişlerse, doğurganlık tedavisi etrafında "bir tabu olduğu için" gelecekteki eşlerinin ve ailelerinin görüşleri konusunda da endişe duyuyor.
POLİKİSTİK OVER SENDROMUNUN ETKİSİ
Avustralyalı Libby, doğurganlık sorunlarına yol açabilen ve dünya çapında yaklaşık her 10 kadından birini etkileyen hormonal bir bozukluk olan polikistik over sendromuna (PCOS) sahip.
"Bu kesinlikle yumurtalarımı dondurmayı daha fazla araştırmam için itici bir güç oldu" diyor.
University College London'da kadın sağlığı öğretim görevlisi ve HFEA yetkili üyesi Dr. Zeynep Gürtin, genç kadınların büyük bir kısmının kanser tedavisi gibi tıbbi nedenlerle dondurma işlemi yaptığını söylüyor.
Bu artış aynı zamanda genç kadınların, yumurtalıkların 40 yaşından önce normal şekilde çalışmayı bıraktığı primer yumurtalık yetmezliği veya rahim zarındaki hücrelere benzer hücrelerin vücudun diğer bölgelerinde büyümesini içeren endometriozis gibi durumlar hakkında artan farkındalığı da yansıtıyor.
Kadınların Anti-Müllerian Hormon (AMH) testleri gibi doğurganlık teknolojilerine erişimi de artıyor.
Bu kan testleri yumurtalıklarda kalan yumurta sayısını gösteriyor ve reçetesiz olarak ulaşılabilir durumda.
Ancak Fertility Dost'un kurucusu Banerjee, hastaların bazen bunları yapbozun küçük bir parçası yerine bir "doğurganlık karnesi" olarak düşünebileceğini söylüyor.
Test yumurta kalitesini ölçmüyor veya doğal yollarla gebe kalmanın ne kadar mümkün olabileceğini göstermiyor ve araştırmalar bazı testlerin yanlış sonuçlar verdiğini ortaya koyuyor.
Tedavinin maliyeti de bir engel olabiliyor. Fiyatlar farklılık gösterse de bu pahalı bir işlem. Ayrıca yumurtaları dondurulmuş halde tutmak için önemli depolama ücretleri gerekir.
Bu işlem için için 11 bin Avustralya Doları (yaklaşık 320 bin TL) ve aylık depolama ücreti olarak yaklaşık 50 Avustralya Doları (1.450 TL) ödeyen Libby, mali yükün "bir üniversite öğrencisi için oldukça ağır" olduğunu kabul ediyor.
Libby bu işlemin masraflarını karşılamak için emeklilik birikiminden binlerce dolar çekmiş ama birikimlerini kaybetmeyi sorun etmediğini söylüyor.
Diğer kadınlar prosedürün bekledikleri kadar basit olmadığını gördüler.
Arjantinli Mora Mónaco, bir arkadaşının tavsiyesi üzerine 26 yaşında yumurtalarını dondurmaya karar verdi.
"Doktorum 'Harika olacaksın; 26 yaşındasın, bunu yapmak için en uygun yaştasın' dedi" diyor:
"Ama aslında benim durumumda öyle değildi."
Mora'nın yumurtalık rezervi düşüktü ve yumurtalık dondurma işlemi onun için yıpratıcı oldu.
Bir kişi bebek sahibi olmak istediğinde, dondurulmuş yumurtalar çözülebilir ve tüp bebek (IVF) gibi doğurganlık tedavilerinde kullanılabilir.
Ancak HFEA'dan Dr. Zeynep Gürtin, sürecin hiçbir kısmının garanti altında olmadığı konusunda uyarıyor.
Yaş, sağlık, kaç yumurtanın başarılı bir şekilde dondurulduğu ve daha sonra çözüldüğü ve ayrıca sperm kalitesi gibi birçok değişken sonucu etkileyebilir.
Bugüne kadar çoğu kadın dondurulmuş yumurtalarını kullanmadığı için başarı oranlarını hesaplamak zor.
Ancak HFEA'nın 2016 verilerine göre, o yıl yumurta dondurma döngülerinin yalnızca %18'i bebekle sonuçlandı.
HFEA artık başarı oranları hakkında veri toplamıyor çünkü hastanın yumurta dondurma sırasındaki yaşı ile tedaviyi gördüğü yaş arasında güvenilir bir bağlantı kuramıyor, bu da başarı oranlarının yanlış tahmin edileceği anlamına geliyor.
Bu oranın, taze yumurtaların kadının yumurtalıklarından alınıp spermle döllendikten sonra tekrar kadına yerleştirildiği IVF'den biraz daha düşük olduğu ve başarı oranının hastanın yaşına bağlı olarak %5-35 arasında değişebildiği belirtiliyor.
Dr. Gürtin, "En önemli şey, yumurta dondurmayı düşünen herhangi bir kadının başarı oranları hakkında bilgi sahibi olması, yumurta dondurmanın asla bir garanti olmadığını bilmesi ve potansiyel riskler ve yan etkiler hakkında kapsamlı bilgiye sahip olması" diyor.
Bunlar arasında ruh hali düzensizliği, hormon enjeksiyonlarından kaynaklanan baş ağrıları, yumurta toplama işlemlerinden kaynaklanan kramplar ve şiddetli ağrı, hızlı kilo alımı ve kan pıhtılaşması ile sonuçlanabilen nadir ancak ciddi bir olasılık olan ovaryan hiperstimülasyon sendromu sayılabilir.
BBC'ye konuşan kadınların üçü de hikayelerini TikTok'ta paylaşmış ve milyonlarca izlenmişti.
Mora, "Hikayemi paylaştığım için bana teşekkür eden binlerce mesaj geldi" diyor.
Ancak Dr. Gürtin, çok genç kadınların doğurganlıkla ilgili çok endişelenmesine gerek olmadığını söylüyor:
"24 yaşın altındaki kadınların yumurtalarını dondurmayı düşünmelerine gerçekten gerek olmadığını söyleyebilirim. Daha çok zamanınız var."
