ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, gazetecilere yaptığı açıklamada İran ile yürütülen görüşmelerde önemli ilerleme kaydedildiğini söyledi.
Tarafların henüz nihai anlaşmaya ulaşmadığını belirten Vance, buna rağmen Washington ve Tahran'ın bir mutabakata varmaya oldukça yakın olduğunu iddia etti.
Vance, ABD Başkanı Donald Trump'ın olası bir çerçeve anlaşmasını ne zaman imzalayacağının veya böyle bir imzanın atılıp atılmayacağının şimdilik net olmadığını söyledi.
İKİ TEMEL ANLAŞMAZLIK
Vance'a göre müzakerelerdeki en önemli sorunlar İran'ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoku ve uranyum zenginleştirme faaliyetleri.
"İki temel anlaşmazlık noktası bulunuyor. Bunlardan biri yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoku, diğeri ise zenginleştirme faaliyetlerinin kendisi" diyen Vance, tarafların geçici anlaşma kapsamında önce genel ilkelerde uzlaşmaya çalıştığını belirtti.
Vance, yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyuma ilişkin ayrıntıların ise daha sonraki müzakere turlarında ele alınacağını söyledi.
ABD Başkan Yardımcısı, "İran'ın nükleer programını yalnızca mevcut yönetim döneminde değil, uzun vadede de ciddi şekilde yavaşlatabilecek bir konumdayız. Bu Amerikan halkı açısından olumlu bir gelişmedir" ifadelerini kullandı.
TRUMP: TÜM SEÇENEKLER MASADA
Trump da daha önce Fox News'e verdiği röportajda İran ile anlaşmayı tercih ettiğini ancak tüm seçeneklerin masada olduğunu söylemişti.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise Washington'un müzakerelerde üç temel kırmızı çizgiyi koruduğunu belirtti:
- Hürmüz Boğazı'nın açık tutulması,
- ABD'nin güvenlik çıkarlarının korunması
- İran'ın nükleer silah edinmesinin engellenmesi,
Bessent, Trump'ın 'kötü bir anlaşmaya imza atmayacağını' da vurguladı.
TAHRAN'DAN NET YANIT
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ise Tahran'ın ulusal çıkarlarına aykırı hiçbir talebi kabul etmeyeceğini söyledi.
Garibabadi, müzakereler sırasında Amerikan tarafının yaptığı kamuoyu açıklamalarından çok, Washington'dan resmî kanallarla iletilen mesajlara önem verdiklerini ifade etti.
60 GÜNLÜK ATEŞKES UZATMASI
Konuya yakın dört kaynağın, Riyad merkezli al-Arabiya'ya verdiği bilgilere göre taraflar arasında üzerinde çalışılan taslak anlaşma, mevcut ateşkesin 60 gün daha uzatılmasını öngörüyor.
Ayrıca anlaşmanın:
- Müzakereler sürerken çatışmaların durdurulmasını,
- Hürmüz Boğazı'nda ticari gemi trafiğinin normale dönmesini,
- Ve daha karmaşık başlıkların sonraki görüşmelere bırakılmasını içerdiği belirtiliyor.
Taslağın Washington ve Tahran'daki karar alıcılar tarafından onaylanması halinde, 28 Şubat'ta başlayan çatışmalardan bu yana barış yolunda atılmış en önemli adım olabileceği değerlendiriliyor.
HÜRMÜZ VE YAPTIRIMLAR
İran basınında yer alan haberlere göre, üzerinde çalışılan mutabakat metni henüz kesinleşmiş değil. İran'ın yarı resmî Tesnim Haber Ajansı, müzakere heyetine yakın bir kaynağa dayandırdığı haberinde metnin son halinin verilmediğini aktardı.
Taslak anlaşmanın:
- İran limanlarına yönelik ablukanın kaldırılmasını,
- Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer serbestisi sağlanmasını,
- Ve İran petrol satışlarına yönelik bazı yaptırımların hafifletilmesini öngördüğü belirtiliyor.
TARAFLARIN TEMEL TALEPLERİ
Müzakerelerde arabuluculuk yapan Pakistan, Dışişleri Bakanı İshak Dar'ın Cuma günü Washington'da ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile görüşeceğini açıkladı. Ziyaretin gündemine ilişkin ayrıntı verilmedi.
Trump yönetimi Mart ayından bu yana savaşın sona ermesine yönelik anlaşmanın yakın olduğunu savunuyor. Ancak taraflar şimdiye kadar kamuoyuna yansıyan somut bir uzlaşı ortaya koyabilmiş değil.
Tahran; yaptırımların kaldırılmasını, yurt dışındaki dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını ve ABD güçlerinin bölgeden çekilmesini talep ediyor.
Washington ise İran'ın nükleer programının tasfiye edilmesini istiyor. İran ise programının tamamen barışçıl amaçlarla yürütüldüğünü savunuyor.
