Yurtdışından getirilen cep telefonlarının yurtiçinde kullanılabilmesi için ödenmesi gereken IMEI kayıt harcı, dünyanın birçok gelişmiş ülkesinde uygulanmazken, Türkiye'nin bu sistemi daha çok sosyoekonomik gelişmişlik seviyesi düşük ülkelerle birlikte uygulaması dikkat çekiyor. 1 Ocak 2026 itibarıyla IMEI kayıt harcı 54 bin 258 TL'ye yükseldi.
2012 yılında 100 TL olan harç, 14 yılda 542 kat artış gösterdi. Türkiye'nin uyguladığı sabit maktu harç sistemi, üst segment bir akıllı telefonun kayıt bedelinin cihazın kendi değerini yüzde 100,4 oranında aşmasıyla dikkat çeken bir konumda bulunuyor.
IMEI KAYIT SİSTEMİ 2005'TE YASAL ZEMİNE OTURDU
Cep telefonu IMEI tescil zorunluluğu ilk kez 2005 yılında yasal düzenlemeyle hayata geçirildi.
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 2 Temmuz 2005'te kabul ettiği 5392 sayılı Kanun ile cihaz kimlik bilgilerini tutan veri tabanının işletilmesi görevi, bugünkü adıyla Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na (BTK) verildi.
SİSTEMİN OLUŞUMUNDA SEKTÖRÜN DE ETKİSİ OLDU
Sistemin oluşturulmasında devletin vergi politikalarının yanı sıra sektör temsilcilerinin kayıt dışılıkla mücadele kapsamında yürüttüğü istişari süreçlerin kanunun olgunlaşmasına katkı sağladığı ifade ediliyor.
2000'li yıllarda yurtdışından kaçak cihaz girişlerinin artması nedeniyle resmi distribütörler önemli pazar kayıpları yaşadı. Kamu otoriteleri ile yürütülen bu ortak çalışmaların, IMEI kayıt sisteminin yasal altyapısının oluşturulmasında etkili olduğu belirtiliyor.
2019'DAN SONRA KURALLAR SIKILAŞTIRILDI
İlk yıllarda daha esnek şekilde uygulanan Merkezi Mobil Cihaz Kimlik Tanımı Veri Tabanı Sistemi (MCKS), 30 Mayıs 2019'da yürürlüğe giren düzenlemeyle daha sıkı kurallara bağlandı.
Yeni uygulamayla birlikte yurtdışından getirilen telefonlar, üç takvim yılında bir olmak üzere yalnızca pasaport sahibinin kendi adına kayıtlı telefon hattıyla kullanılabilir hale geldi. Bu düzenlemeyle ticari amaçlı bireysel IMEI tescilleri sona erdi.
IMEI HARCININ YILLARA GÖRE SEYRİ
2012'den bu yana uygulanan IMEI kayıt harcı şu şekilde değişti:
| 2012 | 100 lira |
| 2015 | 131,50 lira |
| 2016 | 138,80 lira |
| 2017 | 149,20 lira |
| 2018 | 170,70 lira |
| 2019 | 1.500 lira |
| 2020 | 1.838,70 lira |
| 2021 | 2.006,20 lira |
| 2022 | 2.732 lira |
| 2023 Ocak | 2.732 lira |
| 2023 Temmuz | 20.000 lira |
| 2024 | 31.692 lira |
| 2025 | 45.614,20 lira |
| 2026 | 54.258 lira |
2026 için başlangıçta yüzde 25,49'luk Yeniden Değerleme Oranı (YDO) uygulanması öngörülmüş ve harcın 57.241,20 liraya çıkacağı hesaplanmıştı. Ancak çıkarılan cumhurbaşkanı kararıyla artış oranı yüzde 18,95'e çekilerek harç 54.258 lira olarak belirlendi.
DÜNYADA NASIL UYGULANIYOR?
IMEI tescili yalnızca Türkiye’de zorunlu değil. Azerbaycan, Özbekistan, Pakistan, Endonezya ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) de benzer denetim mekanizmalarını uyguluyor. Ancak bu ülkelerin büyük bölümünde sabit maktu harç yerine cihazın piyasa değerine göre oransal vergilendirme ve gümrük matrahını tetikleyen karma mekanizmalar tercih ediliyor.
Azerbaycan’da yolcu beraberinde getirilen 800 dolar üzerindeki cihazlar için muafiyet sınırını aşan kısım üzerinden yüzde 36 gümrük vergisi tahsil ediliyor ve bu vergi ödenmeden IMEI tescili yapılamıyor. Ayrıca cihazın değerine göre 20 ile 100 Manat (yaklaşık 570 - 2.743 TL) arasında değişen bir kayıt harcı alınıyor. Özbekistan’da havayolu muafiyet sınırı olan 1.000 doları aşan veya beyan edilmeyen cihazların UZIMEI kaydının onaylanması için cihaz değeri üzerinden yüzde 30 gümrük vergisi uygulanıyor; 320,88 TL (82.400 UZS) tutarındaki ücret ise yalnızca idari veri tabanı kayıt bedelini oluşturuyor.
Pakistan’da bir iPhone 16 Pro Max’in pasaportla kayıt ücreti gümrük ve tescil maliyetleriyle birlikte yaklaşık 24.818 TL seviyesine karşılık geliyor. Endonezya’da havalimanı gümrük noktasında beyanda bulunan ve yerel vergi numarasına (NPWP) sahip kişilere 500 dolar muafiyet sınırını aşan kısım üzerinden yüzde 10 gümrük vergisi ve yüzde 12 KDV uygulanıyor. KKTC’de ise 496,46 TL tutarındaki teknik uygunluk ön kayıt ücretinin yanı sıra, cihazların şebekeye kalıcı olarak açılabilmesi için gümrük birimlerince belirlenen yüksek oranlı ithalat KDV'si ya da mevzuata göre maktu vergi yükümlülüklerinin yerine getirilmesi zorunluluğu bulunuyor.
VERGİ CİHAZLARIN DEĞERİNİ GERİDE BIRAKTI
Yaklaşık 1.200 dolar (2026 yılı kurlarıyla ortalama 56.000 lira) değerindeki üst segment bir akıllı telefonun yerel şebekelere açtırılması için ödenmesi gereken IMEI kayıt harcı Türkiye'de 54.258 liraya ulaşarak cihazın kendi değerini yüzde 100,4 oranında aşıyor. Başka bir deyişle yurttaş, telefon için ödediğinden daha fazlasını yalnızca kayıt harcı olarak yatırıyor.
Söz konusu ülkeler kayıt sistemlerini kaçakçılığı önlemeye yönelik birer idari ve gümrük denetim aracı olarak işletip gümrük muafiyet sınırları üzerinden vergilendirme yaparken, Türkiye'de uygulanan maktu sistemin açık bir ithalat bariyerine dönüştüğü görülüyor.
