Vitrindekiler...

Çeşitli alanlardan yeni, yetkin okuma önerileri...

31 Ocak 2021 Pazar, 01:00
Abone Ol google-news

Şiirler (Ataol Behramoğlu Seçkisi) / Orhan Veli / Cumhuriyet Kitapları / 160 s.

Orhan Veli’nin de yaşamı sürüyor olsa şiiri nasıl yönelişler içinde olurdu, kestirebilmek kolay değil. Fakat 1949’da yayımlanan son kitabı Karşı’daki “Gün Olur”, “Sizin İçin”, “İstanbul’u Dinliyorum”, “Hürriyet’e Doğru”, “Galata Köprüsü”, “Pireli Şiir” vb. şiirleriyle kitaplarına girmeyen ya da ölümünde sonra yayımlanmış aynı yılların ürünü “Sucunun Türküsü”, “Dalga”, Kuyruklu Şiir/Cevap”, “Macera”, “Birdenbire”, “Gelirli Şiir”, “Delikli Şiir”, “Aşk Resmi Geçiti”, “Yaşamak” vb. şiirleri, onu yaşam-ölüm ikilemi ve toplumsal adaletsizlik sorunlarıyla konuşma dili arayışlarının giderek daha sıklıkla ilgilendirdiğini gösteriyor. Orhan Veli’nin unutulmaz şiirlerinden bir seçkiyi yayıma hazırlayan Ataol Behramoğlu; yine de şiirlerinin bütününde ağır basan şeyin, keder ya da mutluluk duygusunun, mizahın, içinde sert bir toplumsal eleştiri gizleyen bir düşünce ya da günlük yaşama ilişkin önemsiz sayılabilecek bir gözlemin, bazen bir dil oyununun, sıradan bir iç dökme ya da söyleşi rahatlığında ve sadeliğinde şiire yükselmesi olduğunu imliyor. Şiirler seçkisi, içselleştirdiği tüm duyguları ve bu duyguların yapıtlarına yansısıyla Orhan Veli’nin poetikasını yalın ve yetkin bir şekilde ortaya koyuyor.

Dersim Tarihi / Ali Kaya / Pervane Yayınları / 976 s.

Ali Kaya; Dersim’in köken ve kültürü, Dersim tarihi, Osmanlı döneminde Dersim ve Cumhuriyet döneminde Tunceli’nin toplumsal yapısı üzerinde durduğu kitabında; hem çevrenin hem de merkezin bakış açılarını karşılıklı analiz ediyor. Resmi yazılar, raporlar ve belgeler; birinci ve ikinci elden tanıklıklar, yaşanmışlıklar; bölge ve olaylarla ilgili yazılmış edebi yapıtlar; yerli ve yabancı bilimsel çalışmalar, kitaplar, tebliğler; dönemin basınının Dersim’le ilgili haber ve yorumları gibi belge ve kaynaklara dayanarak kaleme alıyor.

Mevsimsiz Yazılar / Özdemir İnce / Eksik Parça Yay. / 320 s.

“İnsan çıkmazda olduğu için şiirin de (bu bütün sanatları içine alacak biçimde genişletilebilir) çıkmazda olması, toplumsal gelişme ile sanatsal gelişme arasında “mutlak” bir koşutluk, bağımlılık olduğu anlamına gelmez mi? Oysa sanat ile toplum arasındaki ilişki “mutlak” değil “görece”dir. Tıpkı Marx’ın dediği gibi: “Bildiğimiz gibi sanatın en yüksek gelişmesinin belirli dönemleriyle ne genel toplum gelişmesinin ne de toplum örgütünün maddi temeliyle iskelet yapısının doğrudan doğruya bir bağlantısı yoktur.” Mevsimsiz Yazılar, edebiyatımızın kanonik yapısını ortaya çıkaran eleştirel denemelerden oluşuyor. Edebiyat düşüncesini var eden ortamın ne olduğuna ilişkin her dem dönülüp okunabilecek metinleri bir araya getiriyor Özdemir İnce bir döneme, dönemin yazınsal iklimine yaratılan edebi ürünlerin ekseninden bakarken, düşünsel arka planını da sorguluyor.

Hukuk, Özgürlük ve Ahlak / H. L. A. Hart / Çeviren: Erol Öz / Islık Yay. / 96 s.

Yayımlandıktan yaklaşık 60 yıl sonra okuruyla yeniden buluşan Hukuk, Özgürlük ve Ahlak, bu üç bileşenin ilişkisine odaklanıyor. H. L. A. Hart, hukuk ile ahlak arasındaki ilişkiyi, ahlaka aykırı bulunan edimlerin cezaya tabi olup olmaması tartışmasını merkeze alarak inceliyor. Bu bakımdan “cinsel ahlak” alanını verimli bir tartışma sahası sayarak çağının ötesinde, cesur yönelimlerle tartışmayı sürdürüyor. Kitapta toplumların genel ahlak çerçevelerini "zorlayan" tercihler zaman zaman örnek vakalardan yola çıkılarak ele alınıyor. H. L. A. Hart’ın, kanun yapmanın “kolaylığı” ile kanunları değiştirmenin “zorluğu”nu özgürlük kavramını vurgulayarak irdeliyor.

Son Kıta / Terry Pratchet / Çev.: Niran Elçi / Delidolu Yay. / 376 s.

Sir Terry Pratchett'ın ünlü fantastik Diskdünya serisinin yeni kitabı Son Kıta, Avustralya'nın özgün coğrafyasını, tarihini ve kültürünü merkezine alan, zamanlararası bir yol hikâyesi. Dünya çapında 100 milyonun üzerinde satan serinin yirmi ikinci halkası olan roman, ''Sihirbazlar ve Kahramanlar'' alt serisinin de altıncı serüveni. Evrim, zamanda yolculuk, kabile kültleri, kadim mitler ve akılçelen gerçekler gibi kadim konuları incelikli bir mizah anlayışıyla kaleme alan yazar, Son Kıta ile Disk'in en sevilen “zoraki” kahramanı Rincewind'i de yeniden sahalara döndürüyor.

Siyasal Gövde / Jean-Jacques Rousseau / Çev.: Tülin Ural / Can Yay. / 96 s.

Rousseau’nun dört bölümden oluşan Toplum Sözleşmesi adlı eseri 1762’de yayımlandığında halk egemenliği ve genel irade ilkelerini gündeme getirerek yeni bir çığır açtı. Filozof, insanın özgür ve akıllı bir varlık olarak varoluşunu güvence altına alacak koşulları, onu türdeşlerinin zorbalığından koruyacak, bireyin doğal özgürlük kaybını daha yüksek bir özgürlük türüyle telafi edecek tedbirleri ünlü toplum sözleşmesi ve genel irade teorisiyle ortaya koydu. Siyasal Gövde yazarın bu ünlü eserinin, toplumun bir sözleşme yoluyla doğduğundan bahseden ilk bölümünü ve yürütme gücü olarak çeşitli yönetim biçimlerini ele alan üçüncü bölümünü kapsıyor. Rousseau’nun kuramı yazılmasının üzerinden iki yüz elli yıl geçmiş olmasına rağmen, güncel siyasal tartışmalarımıza ışık tutmaya devam ediyor.

Yakın İlişkilerde Şiddet ve İstismar / Cindy L. Miller - Perrin, Robin D. Perrin, Claire M. Renzetti / Çev.: Sena Gürdoğan / Apamer Yay. / 432 s.

Yakın ilişkilerde şiddet ve istismar yazık ki, yeni doğmuş bebeklerden yaşlılara kadar her yaştan insanı etkileyen yaygın ve yıkıcı bir sorun. Kişiler arası şiddetin geleneksel alanları ve aile dışındaki yakın istismar biçimlerinin incelendiği kitap; yakın ilişkilerde istismar sorununu ele almak için uygun sosyal, yasal, politik ve kişisel yanıtlar için bir çağrıda bulunuyor. Yazarlar, mağdurlara nasıl davranılacağı ve gelecekteki yakın şiddetinin nasıl önleneceği konusundaki anlayışı geliştirmek amacıyla yakın ilişkilerde şiddete ve istismar karşısında oluşan profesyonel ve sosyal tepkiyi, gerçek şiddet olaylarına da atıfta bulunarak açıklayıcı ve duyarlı bir biçimde ele alıyor.

Daima Susan / Sigrid Nunez / Çev.: Ayça Sabuncuoğlu / Epsilon Yay. / 104 s.

Umut vadeden genç bir yazar olan Sigrid Nunez onunla tanıştığında Sontag tartışmalı denemeleri, keskin zekâsı ve sivri kişiliğiyle efsanevi bir figürdü. Sontag’ın asistanlığını yapan Nunez bir süre sonra yazarın oğlu David’le sevgili oldu ve üçü sıra dışı bir yakınlık kurarak aynı evde yaşamaya başladılar. Sontag, kültürel ve entelektüel tutkularıyla etrafındakilerde derin izler bırakan bir ustaydı. Kimi zaman çevresindekilere acı veren zorlu karakteri ve yazarlıkla ilgili öğrettikleriyle, başarılı bir romancı olacak Nunez’in üzerindeki etkisi de büyüktü. Sontag’ın ölümünden altı yıl sonra yayımlanan kitap, kalıplara sığmayan bir ruhun ve parlak bir zekânın açıksözlü bir portesini çiziyor.

Gece Günlüğü (1978-1984) / Jan Fabre / Çev.: Ayşe Meral / Doğan Kitap / 236 s.

Jan Fabre dünyaca tanınan, çok yönlü bir sanatçı. Yazıyor, çiziyor, yaratıyor... Her yer onun için bir performans alanı: sokaklar, kafeler, barlar, otel odaları, tiyatro ve sinema salonları… İsyankâr ve sıra dışı. Büyük bir hayran kitlesi kadar, düşmanları da var. 1978’den itibaren, uykusuz geçen gecelerde düşüncelerini kaydediyor. 1978-1984 yılları arasında yazdığı notlarından oluşan bu ilk cilt; sistemle sorunu olan, asla pes etmeyen bir entelektüelin yapıtlarının yaratım sürecine tanıklık sunuyor. Sanatçı, tiyatrocu ve yazar olarak tanınan Jan Fabre’nin ünlü kitabı Gece Günlüğü, Türkiye’deki en kapsamlı sergisiyle eş zamanlı olarak yayımlanıyor.

Türkiye’nin Bütün Ağaçları Ve Çalıları / Kolektif / Türkiye İş Bankası Kültür Yay. / 1368 s.

Ağaç ve çalı türlerinden oluşan odunsu bitkiler sadece ormanların değil, yaşadığımız kentlerdeki yeşil alanların da hemen hemen tamamını oluşturur. Dendroloji’nin (Ağaçbilim) çalışma konusu olan ve farklı boylar, renkler ve şekillerdeki bu odunsu bitkiler her doğasever için merak uyandırıcıdır. Bu bitkilerin isimlerine, türlerine ve nerelerde bulunduklarına ilişkin bilgileri bulacağınız, tanımanızı kolaylaştıran anahtarların olduğu, renkli fotoğraflarla görselleştirilmiş 813 tür ile şimdiye kadar bu alanda yapılmış en kapsamlı çalışma niteliğinde. Kitap; TEMA Vakfı Kurucu Onursal Başkanı Sayın Hayrettin Karaca’nın “Bilgi paylaştıkça çoğalır” felsefesinden hareketle meraklı doğaseverlerin hizmetine sunuluyor.

Kronos / Witold Gombrowicz / Çev.: Neşe Taluy Yüce / Yapı Kredi Yay. / 280 s.

Özgün yazınsal ve entelektüel kimliğiyle Polonya’nın en yıkıcı ve aykırı yazarı Witold Gombrowicz’in (1904-1969), başyapıtı kabul edilen ve devasa bir parşömene işlenmiş bir resmi andıran Günlük’ünü bütünleyen eksik parça Kronos, Lehçede ilk kez, yazarın ölümünden 44 yıl sonra yayımlanmıştı. Kronos, İkinci Dünya Savaşı başlamadan hemen önce Arjantin’e göç eden yazarın olgunlaşma çağı ile başlıyor. Sağlık sorunları, cinsel yaşamı, finansal meselelere ilgisi, yazınsal ün savaşımı ana izlekleri oluştururken, kafeler, başka coğrafyalar, iklimler, yazarlarla ve yayıncılarla ilişkiler, anlaşmalar, dostluklar, tartışmalar, polemikler, mevsimler, kitaplar, plaklarla tüm yaşamı kronolojik bir izlekte sunuluyor.