Çanakkale'de 24 Kasım 2021'de "ekonomik krizi" protesto etmek amacıyla düzenlenen yürüyüş sırasında aralarında avukat İlayda Kocabaş Güner'in de olduğu 14 kişi gözaltına alındı. Kocabaş Güner, avukat olduğu anlaşılmasının ardından savcılık talimatıyla serbest bırakıldı.
Avukat, olaya ilişkin şikayet dilekçesinde ve savcılık ifadesinde, "ekonomik kriz" protestosunda yaşlı vatandaşlara yönelik "kötü muameleyi engellemek" amacıyla avukat kimliğiyle müdahale ettiğini, avukat olduğunu beyan etmesine rağmen zor kullanılarak gözaltına alındığını, iki kadın polis tarafından kolları sıkılarak gözaltı aracına götürüldüğünü öne sürdü.
Avukat İlayda Kocabaş Güner, araca bindirildiği sırada "sivil kıyafetli bir erkek polisin kendisini tehdit ettiğini, araçtaki bir kadın polisin ise hakaret ederek arkasından boğazına sarıldığını" iddia etti. Güner, sağlık kontrolünün yüzeysel yapıldığını ve yaklaşık üç saat boyunca gözaltı aracında bekletildiğini de kaydetti.
"BASİT TIBBİ MÜDAHALE İLE GİDERİLEBİLİR YARALANMA"
Adli muayene raporunda, avukatın her iki bileğinde hassasiyet bulgusunun yer aldığı ve yaralanmasının basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek nitelikte olduğu belirtildi.
MOBESE kayıtlarında, avukatın uyarılara rağmen müdahale alanından uzaklaşmaması üzerine iki kadın polis tarafından kolluk aracına götürüldüğü görülürken, gözaltına alınan D.Ö. de kolluktaki beyanında bir kadın polisin avukata vurduğunu ve başını cama çarptığını öne sürdü.
BAŞSAVCILIKTAN TAKİPSİZLİK KARARI
Çanakkale Cumhuriyet Başsavcılığı, "adli muayene raporunda boyun bölgesinde yaralanma tespit edilmemesi, yalnızca her iki bilekte hassasiyet bulgusuna yer verilmesi, kamera kayıtlarında hakaret veya tehdit içerikli bir davranışın saptanamaması ve müştekinin iddialarını destekleyen tanık beyanı veya başka somut delil bulunmaması" gerekçeleriyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi.
Başsavcılık, kolluk görevlilerinin zor kullanma yetkisini aştığına veya görevlerini kötüye kullandığına ilişkin yeterli emare bulunmadığını, tehdit ve hakaret suçları yönünden de kamu davası açılmasını gerektirecek nitelikte delil olmadığını belirtti.
Karara yapılan itirazın Çanakkale 1. Sulh Ceza Hakimliği tarafından reddedilmesi üzerine, avukat İlayda Kocabaş Güner, "kötü muamele yasağının ihlal edildiği" iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulundu.
"KÖTÜ MUAMELE YASAĞI" İHLAL KARARI
Yüksek Mahkeme, avukatın başvurusunu yaklaşık 4,5 yıl sonra karara bağlayarak, "kötü muamele yasağının usul boyutunun ihlal edildiğine" hükmetti. Mahkeme, yeniden soruşturma yapılması için kararın Çanakkale Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine ve başvurucuya 50 bin TL manevi tazminat ödenmesine oybirliğiyle karar verdi.
"TANIK BEYANI 'KÖTÜ MUAMELE' İDDİASINI DESTEKLİYOR"
AYM'nin gerekçesinde, başvurucu avukat hakkında 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'na muhalefet suçu kapsamında yürütülen soruşturmada, genel adli muayene raporunda her iki bileğinde hassasiyet bulgusuna yer verildiği, diğer yaralanmaları için ayrıca adli tıp raporu almadığı, ancak aynı olayda yakalanan D.Ö'nün olayın hemen ardından verdiği ifadede, "bir kadın polis memurunun başvurucuya vurduğunu ve başını cama çarptığını söylediği" aktarıldı.
D.Ö'nün bu beyanın, olayın hemen ardından ve başka bir soruşturma kapsamında alınmış olmasının önemine işaret edilen gerekçede, "Dosyada D.Ö'nün beyanını verdiği sırada başvurucunun daha sonra ileri sürdüğü kötü muamele iddiasından haberdar olduğunu gösteren herhangi bir bilgi de bulunmamaktadır. Bu itibarla söz konusu beyan, başvurucunun anlatımından bağımsız biçimde ortaya çıkmış, bu anlatımı doğrular nitelikte ve soruşturma bakımından özel önem taşıyan bir delildir. Elde edilen deliller değerlendirildiğinde başvurucunun kötü muameleye maruz kaldığına ilişkin iddiasının savunulabilir nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır" denildi.
"TANIK DİNLENMEDİ, POLİSLERİN KİMLİKLERİ TESPİT EDİLMEDİ"
Gerekçede, Başsavcılığın şikayet üzerine soruşturma başlatarak başvurucunun ifadesine başvurması ve ilgili soruşturma evrakını celbetmesinin olumlu adımlar olduğu ancak maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için zorunlu olan usuli işlemlerin ihmal edildiği tespiti yapıldı. AYM'nin gerekçesinde şunlar kaydedildi:
"Bu doğrultuda olayın gerçekleşme koşullarının şüpheye yer bırakmayacak biçimde tespiti için herhangi bir tanık araştırması yapılmamış, başvurucunun iddialarını doğrudan destekleyen ve olaya ilişkin görgüsü ilk dosyada açıkça yer alan D.Ö'nün bu soruşturma kapsamında ifadesine başvurulmamıştır. Bunun yanı sıra başvurucuya müdahalede bulunduğu ileri sürülen kolluk görevlilerinin kimliklerinin tespiti ve beyanlarının alınması yönünde somut bir adım atılmadığı gibi başvurucunun açıkça yapabileceğini belirttiği teşhis işlemi de gerçekleştirilmemiştir. Ayrıca iddiaların odağında yer alan kolluk aracı da dahil olmak üzere olayın gerçekleştiği tüm alanları kapsayan özgü ve kapsamlı bir kamera araştırmasının yapılmadığı anlaşılmıştır."
"KOLLUK TUTANAKLARININ TEK BAŞINA ESAS ALINMASI SORUŞTURMANIN BAĞIMSIZLIĞINI ZEDELER"
Yüksek Mahkeme, "Başsavcılığın, kolluk görevlilerince düzenlenen belgelerin doğruluğunu bağımsız unsurlarla araştırmadan, yalnızca başvurucu hakkındaki soruşturma dosyasındaki verilere dayanarak kovuşturmaya yer olmadığına karar verdiğini" vurgulayarak, şu değerlendirmede bulundu:
"Oysa olayın şüphelisi konumundaki kişilerce düzenlenen, doğruluğu denetlenmeyen ve başkaca bağımsız somut delillerle desteklenmeyen tutanakların tek başına karara esas alınması soruşturmanın bağımsızlığını zedeler. Başsavcılık kararında, polis memurlarının görevlerinin gerektirdiği ölçüde orantılı güç kullandıkları değerlendirilmiş ise de başvurucunun kendisine karşı güç kullanılmasını gerektirecek hangi somut, saldırgan veya direnç içeren davranışta bulunduğu açıklanmadığı gibi D.Ö'nün aksi yöndeki önemli beyanları da tamamen değerlendirmesiz bırakılmıştır.
Dolayısıyla başvurucunun iddiaları hakkında yürütülen ceza soruşturmasının Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasının gerektirdiği etkililikte olmadığı sonucuna varılmıştır. Anayasa'da güvence altına alınan kötü muamele yasağının usul boyutunun ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir."
