Günümüze gelene kadar öğretmenlik mesleği açısından Köy Enstitüleri ve eğitim enstitüleri öğretmenlik felsefesini, yetiştirdiği öğretmen adaylarına kazandırıyordu. Bu okullardan Türkiye’yi aydınlatmak misyonuyla bir kıvılcım olarak çıkan öğretmenler ateş olarak öğrencilerini ve toplumu aydınlatıyorlardı. Bir Köy Enstitüsü mezunu öğretmenini tanımanızı ve onunla sohbet etmenizi çok isterim (eğer hayatta kalmışlarsa). Yoksa onların öğrencileriyle tanışın, sohbet edin, göreceksiniz ufkunuz ne kadar genişleyecek.
Nasıl yetişiyordu bu
öğrenciler derseniz ilk
önce okuma kültürü
oluşturulmuştu, her biri
dünya ve Türk klasiklerinin
çoğunu okumuş, dolayısıyla
doğru düşünmeyi, soru
sormayı, karar vermeyi
öğrenmişti. Tüm çevreye
yapıcı gözle bakarken
eleştirel bakışı ve düşünmeyi
de hiç eksik etmemişler
yaşamlarında.
YAŞAM KILAVUZU
Bu kişilerin bir konuya
başka açılarla bakmak,
dinlemek, gözlemlemek,
anlamaya çalışmak temel
davranış şekillerindendir.
Onlar dinlemenin de
konuşmak kadar bir sanat
olduğunu bilirler. Yine onlar
anlamanın başlangıcının
hak vermesek bile karşının
tüm duygularının kabul
etmekten geçtiğini iyi
bilirler. Onların yaptıkları,
hissettikleri, yaşattıkları ve
en çok da bir yaşam kılavuzu
niteliği taşıyan düşünceleri
yolumuzu aydınlatmaktadır.
Onların yaşadıkları topluma
bıraktığı duygu, azim ve
kararlılıkları bizlerin yol
göstericisidir. Onlar bilime,
sanata, emeğe, birliğe,
dayanışmaya, aydınlığa
yüzünü dönenlerdir.
Köy Enstitüsü mezunu
öğretmenlere çok şey
borçluyuz.
Köy Enstitülerinde okuyan
öğrenciler mutlaka bir
müzik aleti çalarlardı. Ağaç
dikerler, toprağı işlerler, inek
sağarlar, taşlardan duvar
örer, ekin biçer, harman
atardı. Hiç gördünüz mü?
Köy Enstitüsü mezunu
olup da zeki olmayanını,
akıllı olmayanını? Yurdunu,
toprağını sevmeyenini
görmediniz değil mi? Çünkü
onların düşünceleri evrensel;
duyguları, davranışları
insanlık içindir.
Onların kimseye öfkeleri
yoktu, borcu da. Hatta
alacakları kaldı bu ülkede.
Çünkü kurdukları okulları
kapattılar, çok uzaklardan
getirdikleri suyu kuruttular,
yetiştirdikleri ağaçları
kestiler. Onların içinden tüm
mevsimler geçti. Onlar ne
kendilerine ne çevrelerine
ne de devlete yük oldular.
Ülkenin dört bir yanında
sevgilerini ve bildiklerini
paylaştılar. Çoğalttılar,
çoğalttıkça çoğaldılar.
Bozkırda ağaç diktiler ve
tutturdular. Bugüne izlerini
bıraktılar; nefeslerini,
becerilerini öğrencilerine
miras kıldılar.
“İnsanlar vardır, ayak
izinden gidilir.” İşte bu
insanların ayak izleri takip
edilir. Çünkü bunların
yurtseverliği sözle ve
sembollerle değil, yurdunun
gerçeklerini bilmekle başlar.
Üretimin, paylaşımın,
bağımsızlığın yurdunun
her yerinde var olabilmesi
çabasıdır bu öğretmenlerin
derdi. Onlar; okuyan,
düşünen, sorgulayan,
savunan, bedel ödeyen bir
kuşaktan gelenlerdi.
AKLIN GÖZÜYLE GÖRMEK
Onlar karanlığı görmekle
kalmadılar, karanlıkta da
gördüler. Aklın gözüyle
gördüler. Laiklik ve
Cumhuriyeti korumak için,
ona karşı ve düşman olanlar
kadar cesur ve savaşçı
olmak zorundaydılar. Onlar
da aynını yaptı. Laikliği
okulda ve yaşamlarında
ödünsüz uyguladılar. Onlar;
temelinde, adalete olan
inancın, insanlığın, eşitliğin
ve mücadelenin yer aldığı bir
kavganın içinden gelen bir
kuşaktandırlar.
Onlar yaşamın her
anıyla her alanıyla ilgili
düşünceleriyle Cumhuriyet
değerlerinin yılmaz
savunuculuğunu yaparak
yaşamı güzelleştirmeye
çalışan, geleceğe umutla
bakan insanlardır. Merak
ettirmekten, sordurmaktan,
aydınlığın ışıklarına
yöneltmekten usanmayan,
bilinciyle bilgisiyle aydınlık
getiren insanlardır. Ülkenin
her bölgesinde, her dağında,
taşrasında, mezrasında bir
kıvılcım olarak doğdular,
sonra birleştiler ve hep
birlikte yeni bir kader
meydana getirdiler. İnsanlara
yeni bir yol gösterici,
içinde insanların mutluluk
ve huzuru kadar dert ve
elemlerini de barındıran yeni
bir kader.
Yurdunun çakıl taşına, bir
karış toprağına, insanına,
geçmişine ve değerlerine
sahip çıkan bir kuşak. Bu
kuşak; edebiyatsız, sanatsız,
şiirsiz olunamayacağına
inanmış bir kuşak...
Abdullah Yüksel
Eğitimci, Yazar
