Gerek sosyal medyada takılmak gerekse bilgisayar ya da televizyondan dizi/film izlemek gerekse iş sebebiyle çok uzun süre ekrana maruz kalınıyor. Bunlarla ilgili alınabilecek önlemleri uzmanlar uzun yıllardır tekrarlıyor olsa da bağımlılık ve ekran süresi her geçen gün artıyor. Bu alışkanlığın başta göz olmak üzere insan bedeni üzerinde olumsuz etkileri var.
Ekrana uzun süre bakmak gözleri neden yoruyor?
Amerikan Göz Hastalıkları Akademisi'ne göre insanlar ekrana baktıkları zamanlarda gözlerini daha az kırpma eğilimindeler. Bu da uzun süreli ekran maruziyetinde gözleri daha az kırpmaya ve kuruluk başta olmak üzere, bulanık görme, kanlanma gibi problemlere yol açıyor.
Normalde sağlıklı bir kişi dakikada yaklaşık 15 kez göz kırpıyor ancak ekrana bakıldığında bu yarı yarıya kadar düşebiliyor.
Dijital göz yorgunluğu olarak tanımlanan duruma göre insanlarda uzun süreli ekrana bakma durumlarında kuruluk, gözde rahatsızlık, bulanık görme batma ve ilerleyen durumlarda kronik baş ağrılarına neden oluyor.
Hindistan merkezli yapılan bir araştırmada konuyla ilgili yaklaşık 30 çalışma incelenmiş. Bu inceleme sonucunda dünyanın farklı yerlerindeki insanların göz kırpmaları azaldıkça sorunlar yaşadıkları bildirilmiş.
Araştırmalar her 20 dakikada bir ekrandan uzaklaşmanın göz yorgunluğunu azaltabileceğini gösteriyor. CDC yani Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri tarafından da önerilen bu ara 20 saniye boyunca farklı bir noktaya bakmaya odaklanıyor. Bunu yapmaktaki amaç da kişinin odaklanmasını ve göz kırpma hızını sıfırlamak ve normale döndürmek.
Geçmiş yıllarda pandemi dönemiyle artan ekran sürelerine yönelik araştırmalar da yapılmıştı. Göz doktorlarının yaptığı araştırmaya göre ekranda 9 saat ve daha fazla zaman geçiren kişilerin gözleri kökten değişiyor.
Vücudumuzun geri kalanı gibi, insan gözünün de ergenlik çağından sonra büyümesinin durması gerekiyor ancak ekranda geçirilen sürenin inanılmaz artmasıyla büyümeye devam ediyor.
Göz küreleri telefon, ekran veya hatta kitaplar gibi yakın nesnelere daha fazla odaklandığında, uzar ve bu da gözün ışığı olması gerektiği gibi kırmasını engeller. Bu uzama, miyopi olarak adlandırılan uzağı görememe durumunu artırıyor. Bu da kişinin uzak nesneleri bulanık görmesine neden olur. Miyopi, ABD'deki genç yetişkinlerin yarısını etkiliyor; bu oran 50 yıl öncesine göre iki kat daha fazla ve nüfusun yüzde 40'ından fazlasını kapsıyor.
Çinli araştırmacılar 2019 yılındaki pandemide 6 ila 8 yaş arasında olan 120 binden fazla öğrenciyi test etti ve evde kalmaya bağlı miyopi ve diğer görme sorunlarının, önceki beş yıla kıyasla üç kata kadar arttığını keşfetti. Bu artış, sadece 2,5 saatlik daha fazla uzaktan eğitimle (video oyunları, sosyal medya vb. hariç) gerçekleşti.
Ekran süresini azaltmak için neler yapılabilir?
Yetişkinler günlerinin yedi saatten fazlasını ekran başında geçiriyor. Gerek bilgisayar ile çalışıyor gerekse kafa dağıtmak için telefonu eline alıyor ve sosyal medyaya bakıyor gerekse de işten eve geldiğinde televizyon karşısında içerik izliyor. Bunların hepsi ekran maruziyetini artırıyor.
Yetişkinler için ekran süresinin takip edilmesi ve belirli hedefler belirlenmesi ekran süresini düşürmekte önemli bir adım. Örneğin zorunda olmadıkça ekrana bakmamak ya da bırakılamıyorsa zamanlayıcılardan faydalanmak gerekiyor. Bunların yanında iş dışındaki zorunlu durumlar dışındaki ekran süresinin kullanımını önemli oranda azaltmaya çalışın. Bu ekran süresinin kısa süre içinde düşmesini sağlayacak.
Bunun dışında 20-20-20 kuralı uygulanabilir. 20 dakikada bir 20 saniye boyunca uzak bir mesafedeki bir şeye bakın.
Ekranlardan gelen mavi ışıklar için özel koruyucu gözlükler kullanmak gözdeki rahatsızlıkları biraz olsun engelleyebilir.
Ekrana bakmanın yerini ekran dışı aktivitelerin alması hem bağımlılık düzeyindeki kullanımları hem de göz sağlığını korumak için önemli bir alternatif oluşturmayı sağlar.
