Batı Asya’daki çatışmanın enerji arzına yönelik etkileri, küresel piyasalarda yeni bir fiyatlama sürecini tetikledi. Özellikle Hürmüz Boğazı’na ilişkin gelişmeler, benzin ve uçak bileti fiyatlarında sert artışlara yol açtı.
TÜKETİCİLER ENERJİ FİYATLARI BASKISI ALTINDA
Financial Times’ın aktardığına göre İngiltere, ABD ve diğer gelişmiş ekonomilerde tüketiciler, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının ardından yükselen enerji maliyetleriyle karşılaştı. Benzin ve uçak bileti fiyatlarındaki artış, hanehalkı bütçelerini doğrudan etkiledi.
ABD’de yıllık enflasyon nisan ayında yüzde 3,8’e yükselirken aynı dönemde ortalama saatlik kazançlar yıllık yüzde 3,6 arttı. Böylece fiyat artışları, iki yıl sonra ilk kez ücret artışlarını geride bıraktı.
KPMG ABD Başekonomisti Diane Swonk, savaşın tedarik zincirlerini bozduğunu ve Hürmüz Boğazı açılsa bile fiyatların önceki seviyelere dönmeyeceğini ifade etti.
İNGİLTERE’DE REEL ÜCRET BASKISI ARTIYOR
İngiltere’de çalışanların reel gelir görünümü zayıflıyor. Primler hariç ortalama kazançlar son çeyrekte sınırlı artış gösterse de enflasyon beklentileri nedeniyle reel ücretlerde düşüş riski öne çıkıyor.
İş gücü piyasasındaki zayıf seyir ve artması beklenen enflasyon, çalışanların alım gücü üzerinde ek baskı oluşturuyor.
EURO BÖLGESİ ENERJİ ŞOKU İLE KARŞI KARŞIYA
Euro Bölgesi’nde enerji fiyatlarındaki yeni artış, 2022’de kaybedilen alım gücünün geri kazanılmasını yeniden riske attı. İşçiler açısından toparlanma süreci enerji şokuyla birlikte kesintiye uğradı.
Diplomatik girişimlerin hızlandığı süreçte, Hürmüz Boğazı’nın kademeli açılmasına yönelik görüşmeler de gündeme geldi. Ancak piyasalarda belirsizlik devam ediyor.
REEL ÜCRET GÖRÜNÜMÜ ZAYIF
Pantheon Macroeconomics danışmanı Claus Vistesen, 2026’da Euro Bölgesi genelinde reel ücret artışının sıfıra yakın olabileceğini belirtti. Fransa gibi mali alanı sınırlı ülkelerde ise reel ücretlerin negatif bölgede kalabileceği ifade ediliyor.
POLİTİKA RİSKLERİ DERİNLEŞİYOR
Uzmanlara göre çalışanların alım gücündeki baskı iki temel risk oluşturuyor: hanehalkı harcamalarının düşmesi ve ücret artış taleplerinin enflasyonu kalıcı hale getirmesi.
JPMorgan ABD Başekonomisti Michael Feroli, reel ücretlerdeki düşüşün temel nedeninin Batı Asya’daki çatışma olduğunu vurguladı. KPMG’den Diane Swonk ise yüksek enflasyonun istihdam piyasası üzerinde ek baskı yarattığını belirtti.
İNGİLTERE VE AVRUPA’DA İŞGÜCÜ PİYASASI
İngiltere’de işsizlik artarken açık iş pozisyonları son yılların en düşük seviyelerine geriledi. Hükümetin açıkladığı vergi ve destek adımlarının etkisinin sınırlı kalacağı değerlendiriliyor.
Euro Bölgesi’nde ise ücret artışlarının zayıfladığı, sendikaların pazarlık gücünün azaldığı görülüyor. Çalışanların iş güvencesine yönelik endişeleri ücret taleplerini baskılıyor.
FRANSA VE ALMANYA ARASINDA FARK
Fransa’da mali alanın sınırlı olması nedeniyle tüketicilerin daha sert etkilendiği belirtilirken, Almanya’da vergi indirimleri ve bazı desteklerin etkisiyle fiyat artışlarının kısmen dengelendiği ifade ediliyor.
EURO BÖLGESİ RESESYON RİSKİ
Uzmanlara göre İran savaşının ekonomik etkisi 2022 enerji krizine kıyasla daha sınırlı olsa da Euro Bölgesi’nde hafif resesyon ihtimali artmış durumda. Ekonomik darbenin büyüklüğüne bağlı olarak reel ücretlerde toparlanma sürecinin uzayabileceği değerlendiriliyor.
