ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla 28 Şubat’ta başlayan savaşın üzerinden üç ay geçti. Savaşın gidişatına ilişkin belirsizlik sürerken, özellikle petrol fiyatlarındaki yüksek seyir küresel enflasyon endişelerini artırıyor ve finansal piyasalar üzerinde baskı oluşturuyor.
Reuters, savaşın başlamasından bu yana geçen üç ayda küresel ekonomide yaşanan etkileri derledi.
PETROL FİYATLARINDA SERT YÜKSELİŞ
Brent petrol fiyatları savaşın etkisiyle yaklaşık yüzde 40 yükseldi. Fiziksel piyasada ham petrol fiyatları 100 doların üzerinde seyrederken, savaş öncesine göre neredeyse iki katına çıkan seviyeler dikkat çekti.
Büyük ekonomiler stratejik rezervlerden yaklaşık 400 milyon varillik tahliye gerçekleştirerek arz şokunu sınırlamaya çalıştı. Buna rağmen küresel enerji piyasasında baskı devam ediyor.
YAPAY ZEKÂ RALLİSİ PİYASALARI DESTEKLEDİ
Küresel hisse senedi piyasaları, savaşın olumsuz etkilerine rağmen yapay zekâ odaklı beklentiler ve olası diplomatik çözüm umutlarıyla güçlü kaldı.
ABD borsaları tarihi zirvelerde seyrederken Güney Kore Kospi endeksi rekor seviyelere yaklaştı. Avrupa borsaları da tarihi zirvelere yakın hareket ediyor.
Yarı iletken sektöründe SK Hynix, yapay zekâ kaynaklı ralliyle 1 trilyon dolarlık piyasa değerini aşarken Samsung Electronics ve Micron Technology gibi şirketler de güçlü performans sergiledi.
Buna karşın havacılık ve lüks tüketim gibi sektörlerde düşüşler görüldü. S&P 500 havayolu endeksi yüzde 6’dan fazla gerilerken küresel lüks tüketim endeksi yaklaşık yüzde 10 değer kaybetti.
DOLAR GÜÇLENDİ
ABD doları, güvenli liman talebiyle savaş sürecinde yaklaşık yüzde 1,5 değer kazandı. ABD tahvil getirilerindeki artış da doların güçlenmesini destekledi.
Analistler ise savaşın sona ermesi halinde doların yeniden zayıflama eğilimine girebileceğini değerlendiriyor.
ASYA PARA BİRİMLERİNDE BASKI
Asya ekonomileri, Hürmüz Boğazı üzerinden geçen petrol akışına yüksek bağımlılık nedeniyle enerji fiyatlarındaki artıştan en fazla etkilenen bölgeler arasında yer aldı.
Hindistan rupisi, Endonezya rupisi ve Filipin pesosu dolar karşısında tarihi dip seviyeleri test etti. Bazı ülkeler faiz artırımları ve döviz müdahaleleriyle piyasayı dengelemeye çalıştı.
Sri Lanka’nın 100 baz puanlık sürpriz faiz artışı dikkat çekerken, Çin yuanı güçlü rezerv yapısı sayesinde görece istikrarını korudu.
KÜRESEL EKONOMİDE YAVAŞLAMA
Petrol fiyatlarındaki artış özellikle enerji ithalatçısı ülkelerde baskıyı artırdı. Euro Bölgesi’nde ekonomik aktivite son iki buçuk yılın en sert daralmasını kaydederken Avrupa Merkez Bankası finansal kırılganlıklara dikkat çekti.
İngiltere’de şirketler artan maliyetler nedeniyle faaliyetlerde yavaşlama bildirdi. ABD ekonomisi ise enerji bağımlılığının daha düşük olması ve teknoloji yatırımları sayesinde daha sınırlı etkilendi.
ABD’de benzin fiyatlarının son dört yılın zirvesine çıkarak galon başına 4,56 dolara ulaştığı kaydedildi.
TAHVİL PİYASALARINDA YÜKSELEN GETİRİLER
Tahvil piyasalarında da sert hareketler yaşandı. Petrol fiyatlarındaki artış enflasyon beklentilerini yükselterek faizlerin daha uzun süre yüksek kalacağı beklentisini güçlendirdi.
ABD 30 yıllık tahvil getirileri 2007’den bu yana en yüksek seviyeye çıkarak yüzde 5’in üzerine yükseldi. Almanya’da 10 yıllık tahvil getirileri 15 yılın zirvesini gördü.
Piyasalarda Avrupa Merkez Bankası’nın yıl sonuna kadar en az iki faiz artışı yapabileceği fiyatlanıyor.
