Devlet memurlarında 2008 sonrası yürürlüğe giren sosyal güvenlik düzenlemesi, emeklilik hesaplamalarında önemli farklılıklara yol açtı. SGK uzmanı Özgür Erdursun, 1 Ekim 2008 sonrası göreve başlayan memurların, aynı görev ve maaş seviyesinde olsalar bile eski memurlara göre daha düşük emekli aylığı alma riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtti.
'AYNI MAAŞ FARKLI EMEKLİLİK' SİSTEMİ
Erdursun, 30 Eylül 2008 öncesinde göreve başlayan memurların 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamında “eski memur” statüsünde değerlendirildiğini, 1 Ekim 2008 sonrası başlayanların ise 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na tabi olduğunu ifade etti.
Eski sistemde emekli aylıklarının derece, kademe, ek gösterge ve makam tazminatı gibi unsurlara göre hesaplandığını belirten Erdursun, yeni sistemde ise hesaplamanın büyük ölçüde prime esas kazanç üzerinden yapıldığını kaydetti.
PRİME ESAS KAZANÇ MEMUR MAAŞLARINI ETKİLİYOR
Özgür Erdursun’a göre temel sorun, memur maaşlarındaki birçok ödemenin SGK prime esas kazancına tam olarak yansımaması. Ek ödemeler ve bazı tazminatların prime dahil edilmemesi nedeniyle, çalışanların eline geçen net maaş yüksek görünse bile SGK’ye bildirilen brüt kazanç daha düşük kalıyor.
Bu durumun emeklilikte ciddi maaş farkı oluşturduğunu vurgulayan Erdursun, kamuda görev yapan bir psikolog üzerinden örnek verdi.
75 BİN TL MAAŞA KARŞILIK 20 BİN TL EMEKLİ AYLIĞI
Erdursun’un aktardığı örneğe göre, kamuda çalışan ve yaklaşık 75 bin TL maaş alan bir psikolog, 1 Ekim 2008 sonrası memur olduğu için 5510 sayılı sistem kapsamında değerlendiriliyor. Buna rağmen emekli aylığının yaklaşık 20 bin TL seviyesinde kalabildiği belirtiliyor.
SGK’ya bildirilen prime esas kazancın yaklaşık 42 bin 839 TL seviyesinde kaldığını ifade eden Erdursun, aynı gelir düzeyinde özel sektörde çalışanların daha yüksek prim üzerinden emekli aylığı alma ihtimalinin bulunduğunu söyledi.
ÖZEL SEKTÖRDE EMEKLİLİK AVANTAJI TARTIŞMASI
Erdursun, geçmişte devlette çalışmanın emeklilik açısından daha avantajlı görüldüğünü ancak mevcut sistemde yüksek prime esas kazanç bildiren özel sektör çalışanlarının birçok memura göre daha yüksek emekli aylığı alabileceğini belirtti.
Aynı gelir seviyesinde özel sektörde çalışan bir kişinin emekli aylığının 50 bin TL’ye yaklaşabileceğini ifade eden Erdursun, yeni memuriyet sisteminin uzun vadede gelir kayıplarına yol açabileceğini dile getirdi.
EMEKLİ İKRAMİYESİ VE SİGORTA HAKLARI
Erdursun’un dikkat çektiği bir diğer konu ise emekli ikramiyesi hakkı oldu. Yaklaşık 15 yıllık hizmet süresi bulunan bir kamu çalışanının 650 bin TL’ye yakın ikramiye hakkı elde edebileceğini belirten Erdursun, memuriyetten ayrıldıktan sonra kısa süreli 4A veya Bağ-Kur kapsamında çalışılması halinde bu hakkın kaybedilebileceğini ifade etti.
Ayrıca 1 Ekim 2008 sonrası memur olanların Emekli Sandığı kapsamında isteğe bağlı iştirakçi primi ödeme hakkının bulunmadığını hatırlatan Erdursun, sistemin yeni memurlar açısından önemli dezavantajlar içerdiğini söyledi.
