Çocukluk çağında sık karşılaşılan ortopedik durumlardan biri olan düz tabanlık, çoğu zaman aileler için endişe kaynağı olsa da her vakada tedavi gerektirmiyor.
Uzmanlara göre, özellikle küçük yaşlarda görülen esnek düz tabanlık fizyolojik bir süreç olarak kabul edilirken, ağrı, yürüme bozukluğu veya çabuk yorulma gibi belirtiler eşlik ediyorsa dikkatli olunması gerekiyor. Erken değerlendirme ve doğru yönlendirme, ilerleyen yaşlarda ortaya çıkabilecek kalıcı sorunların önüne geçilmesinde kritik rol oynuyor.
"DÜZENLİ GÖZLEM ÖNEMLİ"
Cumhuriyet’e konuşan Uzman Fizyoterapist Ahmet Burak Sezgin, düz tabanlıkların büyük bir kısmının geçici olduğunu ifade ederek “Çocuk büyüdükçe kendiliğinden düzelir. Bu süreçte ayak kaslarının güçlenmesi, proprioseptif (denge ve farkındalık) gelişim ve yürüyüşün olgunlaşması önemli rol oynar. Ancak bazı durumlarda düz tabanlık kalıcı olabilir. Özellikle altta yatan yapısal problemler veya bağ dokusu gevşekliği devam ediyorsa, bu durum ilerleyen yaşlarda da sürebilir. Bu nedenle düzenli gözlem önemli” ifadelerini kullandı.
"AĞRI HER ZAMAN BELİRLEYİCİ DEĞİL"
Çocukta ayak ağrısı, çabuk yorulma, yürürken zorlanma, sık düşme gibi belirtilere dikkat edilmesi gerektiğini aktaran Sezgin, “Mutlaka bir uzmana başvurulmalı. Ayrıca tek taraflı düz tabanlık, ayakta sertlik (rijid yapı), belirgin şekil bozukluğu veya ayak arkının hiç oluşmaması gibi durumlar da değerlendirme gerektirir” diye ekledi.
Ağrı olmadan da riskli bir düz tabanlığın mümkün olduğunu söyleyen Sezgin, “Ağrı her zaman belirleyici bir kriter değildir. Özellikle rijid (sert) düz tabanlıklar veya biyomekanik uyumsuzluklar, erken dönemde ağrıya neden olmasa bile zamanla farklı bölgelerde yüklenme problemlerine yol açabilir. Bu nedenle sadece ‘ağrı yoksa sorun yoktur’ yaklaşımı doğru değil. Fonksiyonel anlamda fizyoterapist değerlendirmesi bu noktada oldukça önemli” dedi.
Düz tabanlığın çocuğun duruş yapısı ve yürüyüşünü olumsuz etkileyebileceğine dikkat çeken Sezgin, “Eğer düz tabanlık düzelmez ve biyomekanik olarak vücutta bir zincirleme etki oluşturursa, alt ekstremite kinetik zinciri üzerinden ayaktan başlayan yük dağılımı değişiklikleri diz, kalça ve bel bölgesine kadar yansıyabilir. Bu durum ilerleyen yaşlarda ağrı ve fonksiyonel problemlerle karşımıza çıkabilir” diye konuştu.
"TABANLIK HER ÇOCUK İÇİN UYGUN DEĞİL"
Tabanlığın her düz taban çocuk için önerilmediğini söyleyen Sezgin, “Gereksiz kullanım, ayak kaslarının aktif çalışmasını azaltabilir. Ancak ağrılı, fonksiyonel problemi olan veya belirgin biyomekanik destek ihtiyacı bulunan çocuklarda tabanlık etkili bir yardımcı olabilir. Bu karar mutlaka bireysel değerlendirme sonrası verilmeli” ifadelerini kullandı.
Evde uygulanabilecek basit ama etkili egzersizlerin olduğuna değinen Sezgin, “Ayak kaslarını aktive eden çalışmalar (parmaklarla havlu toplama, parmak ucunda yürüme, tek ayak denge egzersizleri gibi) ayak arkının gelişimini destekler. Aynı zamanda çocuğun çıplak ayakla farklı zeminlerde yürümesi de duyusal gelişim açısından oldukça faydalıdır. Bilinmelidir ki egzersiz mutlaka fizyoterapist tarafından çocuğa özel olarak oluşturulup verilmeli” dedi.
Ayakkabı seçiminin bu süreçte kritik bir faktör olduğunu belirten Sezgin, “Ayakkabının esnek tabanlı olması, ayağın doğal hareketine izin vermesi ve topuk kısmının stabil olması önemli. Ayağı sıkan, aşırı sert veya kalıplaşmış ayakkabılar ayak gelişimini olumsuz etkileyebilir. Çocukların mümkün olduğunca doğal hareket edebileceği ayakkabılar tercih edilmeli” diye ekledi.
