AKP iktidarının enerji politikaları, kamu kaynaklarının şirketlere aktarıldığı bir finansal mekanizmaya dönüştü. İktidar sözcülerinin “Faturalara devlet desteği sağlanıyor” şeklinde ifade ettiği sübvansiyon mekanizmasından yalnızca elektrik dağıtım şirketleri ve bunların yan kuruluşu olan şirketler faydalanıyor. EPDK’nin 4 Nisan 2026 tarihinden itibaren yürürlüğe koyduğu elektrik tarifesi, sübvansiyon mekanizmasının işleyişini daha net bir biçimde ortaya koymaktadır. Destek sağlandığı iddia edilen günlük ortalama tüketimi 8 kilovatsaat (kWh) altında kalan aboneler 1 kWh enerji için 49.4 kuruş öderken bu sınırı aşan aboneler ise 189.6 kuruş ödemektedir. Tarifenin asıl büyük bileşen olan dağıtım bedeli ise her iki mesken grubunda kWh başına 242.5 kuruş olarak faturalandırılmaktadır. Bu tarife yapısı, elektrik dağıtım şirketleri açısından hiçbir risk yaratmamakta; her koşulda bu şirketlere sabit bir bedel aktarılmaktadır. Öyleyse dağıtım bedelinde bir devlet desteği söz konusu değildir.
Enerji bedelini incelediğimizde ise düşük kademede 49.4 kuruş olan 1 kWh’lık enerji bedelinin, yüksek kademede 189.6 kuruşa yükseldiği görülmektedir. Aradaki bu fark bahsedilen devlet desteğiyle karşılanıyor olabilir mi?
Faturalardaki enerji bedeli, görevli enerji tedarik şirketinde kalmaktadır. Dağıtım şirketlerinin yan kuruluşu niteliğindeki bu enerji tedarik şirketleri; Kasım 2023’ten bu yana kamu şirketi EÜAŞ’tan 48.2 kuruşa aldıkları elektriği 49.4 kuruşa faturalayabilmektedir. Düşük kademede dahi yaklaşık yüzde 2.5 oranında kâr etmektedirler.
165 MİLYAR TL’LİK KAMU ZARARI
Uzun yıllardır yatırım yapmasına izin verilmeyen ve bünyesindeki santralların çoğu özelleştirilen EÜAŞ, bu miktardaki enerjiyi tek başına üretemez. Bu nedenle EÜAŞ, piyasa koşulları altında özel şirketlerden enerji satın alarak ucuza yine özel enerji şirketlerine satmaktadır. Tüm elektrik dağıtım holdinglerinin, tedarik şirketleri yanında üretim şirketleri de vardır. Fiilen EÜAŞ, bu şirketlerden pahalıya enerji satın alıp aynı şirketlere kâğıt üzerinde ucuza geri satmaktadır. Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar, CHP İzmir Milletvekili Ednan Arslan’ın 2025 sonu bütçe görüşmelerinde yönelttiği soruya verdiği yazılı yanıtta kritik bir tabloyu doğruladı. EÜAŞ’ın 2024 yılında piyasadan ortalama 224 kuruştan satın aldığı enerjiyi 48.2 kuruştan sattığını açıkladı. Ednan Arslan’ın hesaplamalarına göre sadece 2024 yılında bu uygulama, EÜAŞ’ta 165 milyar TL’lik kamu zararı oluşturmuştur.
Sonuç olarak; iktidarın “devlet desteği” olarak sunduğu bu enerji politikası, gerçekte kamu kaynaklarını planlı bir şekilde özel şirketlere aktarmaktadır. Bu çarpık sistem, vatandaşı korumak bir yana, elektrik üretim ve dağıtım tekelleri için bir servet transferi aracı yaratmıştır. Katlanarak büyüyen kamu zararı, nihayetinde yine yoksullaşan halkın sırtına ikincil ve ağır bir fatura yüklemektedir. Elektrik faturasının buzdağının altında kalan kısmı, vatandaşın ödediği vergilerden oluşan bütçeye yansımaktadır.
MEHMET ÖZDAĞ
Elektronik Mühendisi, CHP Samsun İl Başkanı
