"Türkiye borçla lale devri yaşatıyor"

CHP Ankara Milletvekili Sinan Aygün evini, arabasını borçla alan, çocuğunu özel okula borçla gönderen, işini borçla çeviren vatandaş ve işletme sayısı giderek arttığını vurgulayarak, "Türkiye şu anda borçla lale devri yaşatıyor" uyarısında bulundu

03 Aralık 2011 Cumartesi, 14:11
Abone Ol google-news

CHP Ankara Milletvekili Sinan Aygün'ün, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine dayanarak, Türk halkının borç durumunu ortaya koydu.

Buna göre Türkiye nüfusunun yarısından fazlası bankalara borçlu duruma geldi. Vatandaş ve şirketlerden oluşan kredi müşterisi sayısı bu yılın Haziran sonu itibariyle 43 milyon 518 bine yükseldi. 2011 Eylül sonu itibariyle, vatandaşların tüketici kredisi, taşıt kredisi, konut kredisi, kredi kartı borçları ile şirketlerin bankalardan sağladıkları kredilerin toplamını oluşturan nakdi krediler ise son bir yılda yüzde 39.1 artarak 661.2 milyar TL'ye yükseldi.

Bankacılık sektörünün yurtdışından sağlananlar dahil kullandırdığı ve toplamı 661 milyar TL'yi aşan kredileri içinde, tüketicilerin kullandığı konut, otomobil ve ihtiyaç kredilerinden oluşan toplam tüketici kredilerinin tutarı, iş kurmak ya da işletmeye sermaye sağlamak amacıyla kullanılan işletme kredilerine yaklaştı. 2011 Eylül sonu itibariyle kullanılan tüketici kredileri 163 milyar 17 milyon TL'ye ulaşırken, işletme kredilerinin tutarı 169 milyar 460 milyon TL oldu. İhracat kredilerinin 45 milyar 528 milyon TL'ye ulaştığı söz konusu dönemde, diğer yatırım kredileri 33 milyar 433 milyon TL, diğer krediler 141 milyar 216 milyon TL oldu.

Vatandaşların kredi kartı borçları ise bu yılın Eylül sonu itibariyle 54 milyar 955 milyon TL'ye yükseldi.

Eylül 2011 itibariyle bankaların kullandırdığı kredi bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 39 artış gösterse de, Türkiye'de banka kredilerinin milli gelire oranı AB ülkelerine kıyasla düşük seviyede. Banka kredileri, 2010 sonu verileri dikkate alınırsa 1 trilyon 103 milyar 150 milyon TL'lik Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'nın yüzde 47.6'sını oluşturdu. Bu oran, GSYH'nin 952 milyar 559 milyon TL olduğu 2009 yılında yüzde 41.2 seviyesinde idi.

Türkiye'nin yarısı borçlu

BDDK verilerine göre, 2011 yılı Haziran sonu itibariyle, kişi ve şirketlerden oluşan bankaların kredi müşterisi sayısı 43 milyon 518 bin kişiye yükseldi. Bu rakam geçen yılsonunda 41 milyon 496 bin kişiydi. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verilerine göre, Türkiye nüfusunun 2010 sonunda 73 milyon 723 bin kişi olduğu dikkate alınırsa ve her bir kredi borçlusu bir kişi sayıldığında nüfusun yüzde 56.3'ünün bankalara borçlu olduğu ortaya çıkıyor. Bankaların kredi müşterisi sayısı 2007'de 27 milyon 712 kişiydi. Küresel krizin etkilerinin görülmeye başlamasıyla birlikte 2008 yılında kredi müşterisi sayısı 34 milyon 194 bin kişiye, 2009 yılında da 38 milyon 181 bin kişiye yükselmişti.

Banka kredi müşterilerinin önemli bir bölümünü KOBİ'ler meydana getiriyor. Eylül 2011 sonu itibariyle nakit kredi kullanımı nedeniyle toplam 1 milyon 478 bin KOBİ'nin bankalara 156,2 milyar TL kredi borcu bulunuyor. Bankalardan kredi kullanan her 100 KOBİ'den 11'i de borcunu geri ödemekte sorun yaşıyor. Toplam 165 bin 216 KOBİ kredi borcunu ödeyemediği için bankaların takibinde bulunuyor.
 

Borçla tükenenler

Türkiye Bankalar Birliği'nin verilerine göre Haziran 2011 itibariyle bankalara tüketici kredisi borcu bulunan vatandaş sayısı 13 milyon 438 bin kişiye ulaştı. Buna göre 336 bin tüketicinin bankalara taşıt, 1 milyon 163 bin kişinin konut, 8 milyon 696 bin kişinin ihtiyaç ve 3 milyon 243 bin kişinin de diğer isimler altında kullandığı tüketici kredisi borcu bulunuyor. Bankaların kredi kartı müşterisi sayısı ise 2010 sonu itibariyle, 27 milyon 787 bin kişi iken, 2011 Haziran sorunda 30 milyon 275 bin kişiye ulaştı.

Tüketicilerin büyük bir kısmı da kredi ve kredi kartı borçlarını ödeyemediği için bankalar tarafından takibe alındılar. Eylül 2011 sonu itibariyle 767 bin 570 kişi tüketici kredisi, 1 milyon 429 bin 578 kişi de kredi kartı borcunu ödeyemediği için bankalar tarafından takibe alınmış durumda bulunuyorlar.
 

Diğer borçlular

Borçluların sayısı bununla da bitmiyor. Vatandaşların bankacılık dışındaki finans kuruluşlarına da önemli ölçüde borcu bulunuyor. Haziran 2011 sonu itibariyle finansal kiralama şirketlerine borçlu olanların sayısı 46 bin 219'u buluyor. Faktoring şirketlerinin alacaklı olduğu müşteri sayısı aynı tarih itibariyle 66 in 414'e ulaştı.

En borçlu il İstanbul

Nakdi kredilerin il bazında dağılıma bakıldığında, en borçlu il İstanbul oldu. İstanbul'un, bankalara olan kredi borcu, 265 milyar 636 milyon TL ile toplam nakdi kredilerin yüzde 41'ine karşılık geldi. Bankalara en çok borcu bulunan ikinci il olarak kayda, Başkent Ankara girdi. Bankalardan kullanılan nakdi krediler sıralamasında 10 bin 897 TL'lik borçla Antalya üçüncü sırada yer aldı. Antalya'yı kişi başına 9 bin 789 TL'lik borçla Kocaeli, 8 bin 974 TL'lik borçla İzmir, 7 bin 967 TL'lik borçla Bursa, 7 bin 952 TL'lik borçla Denizli, 7 bin 746 TL'lik borçla Gaziantep, 7 bin 735 TL'lik borçla Hatay, 7 bin 559 TL'lik borçla Muğla izledi.
 

En az borç Hakkari'nin

Kişi başına en az kredi borcu bulunan il ise bin 90 TL ile Hakkari oldu. Hakkari'yi bin 103 TL ile Ağrı, bin 110 TL ile Muş izledi. En az borçlu iller sıralamasında ilk ona giren diğer iller ve kişi başına borç miktarları ise şöyle:

Bingöl bin 655, Şırnak bin 743, Şanlıurfa bin 998, Bitlis 2 bin 15, Mardin 2 bin 59, Batman 2 bin 154, Bitlis 2 bin 15, Mardin 2 bin 59, Batman 2 bin 154 TL.

2011 yılının Eylül sonu itibariyle kredi borcu en fazla artan il Muş oldu. 2010 yılının aynı döneminde, kişi başına borcu 635 TL olan Muş'un borcu yüzde 75 artarak bin 111 TL'ye yükseldi. Borcu bir önceki yıla oranla yüzde 16.8 artan Zonguldak ise, 81 il arasında kredi borcu en az artan il oldu.

Bingöllü ev, Tuncelili araba aldı

Tüketici kredilerini oluşturan konut, otomobil ve ihtiyaç kredilerinde bir yıllık artışta değişik iller liderlik koltuğuna oturdu. Konut kredilerinde en fazla artış yüzde 78.5 ile Bingöl'de oldu. 2010 Eylül sonu itibariyle 19 milyon 259 bin TL'lik konut kredisi kullanılan ilde, bir yıl sonra kredi tutarı 34 milyon 374 bin TL'ye yükseldi. Konut kredilerinde en çok artış yaşayan diğer iller yüzde 72,4 ile Kilis, yüzde 57.8 ile Muş, yüzde 51.2 ile Karaman oldu.

Otomobil kredisinde ise en fazla artış yüzde 71,3 ile Tunceli'de görüldü. 1 milyon 812 bin TL'lik kredisi bulunan Tunceli, otomobil almak için bankalardan Eylül sonu itibariyle 3 milyon 104 bin TL kredi kullandı. Tunceli'nin ardından Gümüşhane ve Muş geliyor.

Gümüşhanelilerin bankalardan aldığı taşıt kredisi yüzde 68.4, Muşluların aldığı kredinin miktarı geçen yıla göre yüzde 66.2 arttı. İhtiyaç kredilerindeki artışta lider il ise Şırnak. 2010 Eylül'ünde 96 bin 26 TL'lik ihtiyaç kredisi kullanılan şehirde, bir yıl sonra bu rakam 157 milyon 105 TL'ye yükseldi. Şırnak'ı yüzde 62.8'lik artışla Muş ve yüzde 57 ile Tunceli takip etti.

Sıcak para kredi oldu

Ankara Milletvekili Sinan Aygün, hükümetin yıllardır iç talep artışına bağlı büyümede ısrar etmesinin, sadece cari işlemler açığı ve dış borçları patlatmadığını, aynı zamanda vatandaşı ve şirketleri de borç sarmalına soktuğunu bildirdi. Son aylarda giderek derinleşen küresel krizin kamu borçlarının yüksekliğinden kaynaklanmasına rağmen temelini sorunlu konut kredilerinin oluşturduğunu hatırlatan Aygün, şunları vurguladı:
"Özel sektörün ve vatandaşların borçlanmalarına ilişkin rakamlar gösteriyor ki Türkiye üretmeden tüketiyor. Üretmeden tüketmenin en önemli kanıtı ise cari işlemler açığı. Türkiye bu yıl 80 milyar dolara yakın cari işlemler açığı verecek. Bu Türkiye'nin dışarıya olan yükümlülüğünün bu kadar artması anlamına geliyor. Türkiye şu anda borçla Lale Devri yaşatıyor. Ev borçla alınıyor, içerisindeki buzdolabı, televizyon, çamaşır makinesi, halı başka bir borçla alınıyor. Otomobil borçla alınıyor, otomobilin benzini lastiği de kredi kartına borç yapılarak alınıyor. Çocuk okula borçla gönderiliyor. Bedelli askerlik sayesinde artık vatan borcu da banka borcuyla ödeniyor. İşletmeler personelinin maaşını, vergi borcunu, sigorta borcunu borçla ödüyor. Hatta gerek işletmeler gerekse de vatandaşlar, alabildikleri sürece borçlarını da borçla ödüyor."