Avrupa’nın bir başka barut fıçısı
Deniz Berktay
Son Köşe Yazıları

Avrupa’nın bir başka barut fıçısı

19.05.2026 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Dördüncü yılını dolduran Rusya-Ukrayna savaşında sahada durum yeniden çıkmaza girerken savaşın başka bölgelere yayılma ihtimali giderek daha çok konuşuluyor.

Çatışmanın yayılmasının muhtemel olduğu yerlerden biri Baltık Bölgesi. Bilindiği üzere Rusya’nın her bakımdan Batı’ya açılan penceresi, Rusya’nın başlıca limanı olan St. Petersburg, Baltık Denizi kıyısında. Ancak Baltık’a kıyıdaş ülkelerden Rusya hariç tamamı 2023’te NATO’ya girmiş oldu. Polonya Dışişleri Bakanı Sikorski de Baltık Denizi’nin bir NATO gölü haline geldiğini söyleyerek Rus yöneticileri daha da kızdırmıştı. Rusya’nın Baltık’taki sıkışmışlığına ek olarak St. Petersburg limanına ve buradaki petrol rafinerilerine gelen ve ağır hasara neden olan Ukrayna İHA’ları o bölgelere Polonya ve Baltık ülkeleri (Estonya, Letonya ve Litvanya) hava sahalarından geçerek gidiyordu. Bu durum, bu üç eski Sovyet cumhuriyetinin 2004’te NATO üyesi olmasına zaten tepkili olan Rusya’nın, bu ülkelerle ilişkilerini daha da kötüleştirdi.

NATO’YU SINAMA İHTİMALİ 

Buna ek olarak Estonya’nın Narva şehri, Rus kökenli nüfusun yoğun olduğu bir yer ve Rusya’nın buraya ilgisi biliniyor. Bu çerçevede Putin’in bir fırsatını bulup Narva’ya saldırarak “Haydi bakalım, NATO’daki Kanadalı, Portekizli askerler, ülkelerinden bu kadar uzaktaki Narva için ölmeye ne kadar hazır” diye NATO’nun etkinliğini sınama ihtimalinden bahsediliyor. Yani provokasyon hangi taraftan gelirse gelsin, buralarda gerilimin arttığı bir gerçek.

Baltıklar’daki bir diğer gerilim noktasıysa Litvanya-Polonya tarafı. Sovyetler Birliği, II. Dünya Savaşı’nda Almanya’nın doğu bölgelerini ele geçirince tarihsel olarak “Orta Almanya” olarak bilinen bölgede “Demokratik Alman Cumhuriyeti” (veya Doğu Almanya) adlı bir devlet kurarken asıl Doğu Almanya olarak bilinen bölgelerin çoğu (Silezya, Pomeranya ve Batı Prusya) Polonya’ya verilmiş, buna karşılık Doğu Prusya bölgesi, idari merkezi olan Königsberg ile birlikte doğrudan doğruya Sovyetler Birliği bünyesindeki Rusya Federatif Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’ne, “Kaliningrad ili” olarak bağlanmıştı. Sovyetler Birliği dağılıp da Baltık cumhuriyetleri bağımsız olunca, Kaliningrad ili Rusya’nın ana topraklarından kopuk, uzaktaki bir toprak parçası olarak kaldı. Son aylarda Litvanya, Kaliningrad iline ulaşımı kısıtlamaya başladı. Bu nedenle Rusya’nın Belarus üzerinden bu bölgeye bir operasyon düzenleme ihtimali zayıf da olsa var.

Böyle olası çatışmaları Rusya da başlatabilir, Rusya’yı yeni bir tuzağa sürüklemek isteyen bazı Batılı ülkeler de provoke edebilir. Ukrayna’daki savaşı gördükten sonra artık her olasılığı hesaba katmakta yarar var.

Yazarın Son Yazıları

Gerçek bayram, bugün!

Bugün, İstanbul’un tartışmasız Türk egemenliğine geçtiği, İstanbulluların yabancı askerlerin ve onların işbirlikçilerinin hakaretlerinden kurtulduğu günün 103. yıldönümü ve asıl bayram olarak kutlanması gereken gün.

Devamını Oku
06.10.2026
Avrupa çöküyor mu?

Geçen hafta dünyanın gözü, New York’taki Birleşmiş Milletler Haftası’nın etkinliklerindeydi.

Devamını Oku
29.09.2026
Rusya’nın rutin seçimlerinin ardından

Rusya'da geride bıraktığımız hafta yapılan seçimlerde sürpriz beklenmiyordu; nitekim hiçbir sürpriz çıkmadı.

Devamını Oku
22.09.2026
Rusya-Avrupa savaşı mı çıkıyor?

Her ne kadar bizim basında Doğu Avrupa ile ilgili gelişmeler bugünlerde İran savaşı ve Yemen-Babülmendep Boğazı tarafındaki çatışmaların gölgesinde kalmış olsa da Rusya, Ukrayna ve genel olarak Doğu Avrupa’da yaşananlar, önümüzdeki günlerde burasının yeniden gündemin tepesine çıkacağına işaret ediyor.

Devamını Oku
15.09.2026
Trump’ın eli zayıflıyor

Dört buçuk yılı geride bırakan Rusya-Ukrayna savaşında, cephe gerisinde şiddet daha önceden olmadığı kadar arttı

Devamını Oku
08.09.2026
‘Bize zorla Türkçe öğretecekler’

Bu başlıktaki cümle, geçtiğimiz günlerde tutuklanan Ermenistan’ın eski (ikinci) cumhurbaşkanı Robert Koçaryan’a ait.

Devamını Oku
01.09.2026
Çatışma bölgesinin ortasında yaşamak

Aslında bugün, Gürcistan ve Ermenistan’daki, yani Güney Kafkasya’daki gelişmeleri değerlendirecektim.

Devamını Oku
25.08.2026
Karadeniz’den Pasifik’e sorunlar yumağı

Geçen hafta, Rus basınında Türkiye’ye yönelik tavrın değişmeye ve Türkiye hakkında olumsuz yorumların çıkmaya başladığını söylemiştim.

Devamını Oku
18.08.2026
İktidarla muhalefetin Batıcılık yarışı

Geçen hafta yazdığım üzere Rusya-Ukrayna savaşında zorlu bir sonbahar dönemine giriliyor.

Devamını Oku
11.08.2026
Yaklaşan sonbahar rüzgârları

Yaza girerken bu yazın Ukrayna’da Doğu Avrupa’da her bakımdan sıcak geçeceğini söylüyordum; gelişmeler maalesef bunu doğru çıkardı.

Devamını Oku
04.08.2026
Ukrayna savaşı, İran’a mı sıçrıyor?

Ben Ukrayna’ya gazeteci olarak geleli, on dokuz yılı geçti (2007 yılının mart sonuydu).

Devamını Oku
28.07.2026
Gagavuz Türkleri yeni krizin içinde

Geçen hafta Kiev’deki bir basın toplantısında iki cumhurbaşkanına (Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski ve Moldova Cumhurbaşkanı Maia Sandu) Cumhuriyet adına sorular sordum.

Devamını Oku
21.07.2026
Tarihi tarihçilere mi bırakmalı?

Geçen hafta Ankara’da yapılan NATO zirvesi ve bu zirve esnasında Zelenski’nin Trump ile yaptığı görüşme, Ukrayna yönetimine Rusya karşısında biraz moral vermiş görünse de Ukraynalı uzmanların önemli bir bölümü gelişmelere pek iyimser yaklaşmıyor.

Devamını Oku
14.07.2026
NATO’nun Ukrayna açmazı

Ankara’da bugün başlayacak olan NATO Zirvesi’nde ele alınacak konulardan birisini, Ukrayna’ya verilecek destek oluşturacak.

Devamını Oku
07.07.2026
Savaş kimi güçlendirecek?

Rusya-Ukrayna savaşı, Ortadoğu’daki çatışmaların epey gölgesinde kalarak Türk basınının gündeminden epey düşse de bu, hemen kuzeyimizde kanlı bir savaşın sürmediği anlamına gelmiyor.

Devamını Oku
30.06.2026
ABD’nin Türkiye’ye ruhban okulu baskısı

ABD'nin Türkiye’ye, Fener Patrikhanesi’ni ekümenik (bütün Ortodoksların mutlak lideri) olarak tanıması ve Fener’e bağlı Heybeliada Ruhban Okulu’nun, doğrudan patrikhaneye bağlı olacak şekilde yeniden açılması konusunda baskıda bulunduğunu hep yazıyorum.

Devamını Oku
23.06.2026
1. Dünya Savaşı’nı geçti

Geçtiğimiz günlerde, 10 Haziran’da, Rusya-Ukrayna savaşı, uzunluk bakımından 1. Dünya Savaşı’nı aştı.

Devamını Oku
16.06.2026
Ermenistan’ı ne bekliyor?

Ermenistan’la tanışıklığım on yıl öncesine uzanıyor: 2016’da bir haftalığına kısa bir tatil için Ermenistan’a gitmiştim.

Devamını Oku
09.06.2026
Kafkasya’da kritik hafta

Bu pazar günü hem Türkiye’yi hem de bütün Avrasya coğrafyasını yakından ilgilendiren bir gelişme olacak...

Devamını Oku
02.06.2026
Kuzeyimizdeki mayın tarlası

Geçen yazımda, Rusya-Ukrayna savaşının Baltıklar’a sıçrama ihtimalini yazmıştım.

Devamını Oku
26.05.2026
Avrupa’nın bir başka barut fıçısı

Dördüncü yılını dolduran Rusya-Ukrayna savaşında sahada durum yeniden çıkmaza girerken savaşın başka bölgelere yayılma ihtimali giderek daha çok konuşuluyor.

Devamını Oku
19.05.2026
Dini özgürlük değil, din siyaseti

Geçen hafta ABD’nin dünyadaki Ortodoksları denetlemek için Fener Patrtikhanesi’nden yararlandığını ve Fener patriğinin, unvanlarına “Yeni Roma Patriği”ni eklediğini yazmıştık.

Devamını Oku
12.05.2026
Fener Patrikhanesi ve Bizansçılık

ABD’nin “ılımlı İslam” anlayışıyla Türkiye’de ve çevre ülkelerde neler yapmaya kalktığını hiç değilse FETÖ’nün icraatları göstermeye yetti.

Devamını Oku
05.05.2026
Putin’in ‘Ermeni soykırımı’ çıkışı

Her yıl 24 Nisan tarihinde Batılı ülkelerin “soykırım” iddialarını tekrarlamasına alışmıştık ama bu 24 Nisan’da Putin’in de bu koroya katılıp 1915 olaylarını “soykırım” diye adlandırması, pek çok kişi için sürpriz oldu.

Devamını Oku
28.04.2026
Soros’un safında mı olunmalı?

Bu hafta, yakın coğrafyamızdaki önemli bir gelişmeyi, Bulgaristan seçimlerini yazmayı düşünüyordum.

Devamını Oku
21.04.2026
Trump’ın Avrupa bozgunu

Macaristan’da geçen pazarki parlamento seçimlerinin hiç de 9.5 milyon nüfuslu bir Orta Avrupa ülkesinin iç işlerinden ibaret olmayacağı, bunun Avrupa’daki güç dengeleri açısından önemli bir seçim süreci olacağı belliydi (ben de bu konuyu bu köşede birkaç kez naçizane dile getirmiştim).

Devamını Oku
14.04.2026
Kafkasya ve Orta Asya’nın kilidi Ermenistan

İran Savaşı’nın en başında, bu savaşın Rusya için ikilemler içerdiğini yazmıştım.

Devamını Oku
07.04.2026
Karadeniz bulanırken

Son beş yıldır tekrarladığım bir husus var...

Devamını Oku
31.03.2026
Avrasya’da din savaşları kızışıyor

Geçen hafta, Gürcistan’ın en nüfuzlu isimlerinden biri olan Gürcü Ortodoks Kilisesi’nin lideri (kendi tabirleriyle Katolikos-patriği) II. İlia hayatını kaybetti.

Devamını Oku
24.03.2026
Ağabeyim İlber Ortaylı

Benimle kısa süre sohbet eden herkes, Mülkiye (Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi) mezunu olduğumu ve bununla gurur duyduğumu öğrenir.

Devamını Oku
17.03.2026
İran savaşının Ukrayna’ya yansıması

Geçen haftaki yazımda, İran’daki savaşın RusyaUkrayna savaşını da çıkmaza sürükleyeceğini söylüyordum.

Devamını Oku
10.03.2026
Ortadoğu yangını ve Rusya

Ortadoğu, 2003’teki Irak savaşından bu yana en çalkantılı günlerini yaşarken Rusya’nın bu savaşa açıktan tavır gösterememesi dikkat çekiyor.

Devamını Oku
03.03.2026
Dördüncü yılı biten savaş

Avrupa’nın altını üstüne getiren Rusya – Ukrayna Savaşı bugün dördüncü yılını doldurdu.

Devamını Oku
24.02.2026
İki kritik ülke, iki kritik seçim

Türkiye de Ukrayna da geçiş yolları üzerinde, Doğu ile Batı arasında yer alıyor.

Devamını Oku
17.02.2026
ABD-Rusya gerilimi tekrar mı tırmanıyor?

Geçen yılın ocak ayında ABD’de Trump’ın başkanlık koltuğunu devralmasının ardından Batı dünyasında Rusya’yla ilişkilerde bir yarılmanın ortaya çıktığını yazmıştık.

Devamını Oku
10.02.2026
Trump’ın gücü yeter mi?

Geçen hafta bir ilk yaşandı ve Rusya ile Ukrayna heyetleri, Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de ABD’nin öncülüğünde bir araya geldi.

Devamını Oku
27.01.2026
Şimdi de ‘Büyük Romanya’ mı kurulacak?

Rusya - Ukrayna Savaşı’nın Moldova’ya yoğun etkilerinin olduğunu ve Moldova’nın, küçük yüz ölçümü ve üç milyonu bile bulmayan nüfusuyla çok sayıda krizi barındırdığını pek çok kez yazdım.

Devamını Oku
20.01.2026
Trump sertleştikçe Rusya sıkışıyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın yılbaşından bu yana yürüttüğü saldırgan dış politika, Rusya’nın durumunu da epey zora soktu.

Devamını Oku
16.01.2026
Ukrayna denkleminde İran

Geçen hafta Paris’te İngiltere ve Fransa, Ukrayna’ya savaştan son asker gönderilmesi konusunda bir memorandum imzalayınca Rusya, böyle bir durumda Batılı askerlerin Rus ordusu için “meşru hedef” olacağını söyledi. Bundan kısa süre sonra da Rusya, NATO hava savunma sistemlerine yakalanmayan Oreşnik füzeleriyle Polonya sınırının dibindeki Lviv ilini vurdu. Rusya’nın eski cumhurbaşkanı (şimdiki Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı) Dmitri Medvedev, Oreşnik füzesinin Avrupa’ya açık bir mesaj olduğunu söyledi.

Devamını Oku
13.01.2026
Maduro ve Rusya’nın Tavrı

Meseleye gelirsek: Trump, olayın ardından yaptığı basın toplantısında, ABD’nin Monroe Doktrini’ne atıfta bulundu. Dönemin ABD Başkanı Monroe’nun 1823’te ilan ettiği bu doktrin, bütün bir Amerika kıtasını, Avrupalı sömürgeciliğe kapatıyor ve ABD sömürgeciliğinin kapısını açıyordu. Monroe, dünyaya, “Latin Amerika’yı kimseye sömürtmeyiz. Sömürülecekse biz sömürürüz” diyordu. Böylelikle yakın dönemlere kadar Latin Amerika, ABD’nin arka bahçesi olarak kaldı. Soğuk Savaş döneminde bile Moskova’nın bu bölgeye fazla yaklaşmadığını hatırlamak gerek.

Devamını Oku
06.01.2026