Seçimlerden sonra... (29 Mayıs 2023)
Ergin Yıldızoğlu
Son Köşe Yazıları

Seçimlerden sonra... (29 Mayıs 2023)

29.05.2023 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

15 Mayıs yazımda, “Seçim sonuçlarını bilmiyorum ama iki konuda kafam açık. Birincisi, toplumun yarısına yakın bir kesimini büyük bir düş kırıklığı bekliyor. İkincisi, bu düş kırıklığı, ekonomik krizle birleşince, ekonomik siyasi sınıf çelişkileri ve kültür savaşları keskinleşirken ülkede çok çalkantılı bir dönem başlayacak” diyordum. Şimdi aynı saptamayı “fazlasıyla” yapmak olanaklıdır. Bu yazıda ben “fazlası” üzerinde durmaya çalışacağım.

Birinci tura girerken kültür, ideoloji ve sadakatler zemininde şekillenmiş derin bir kutuplaşma, sınıf çelişkilerinin ekonomik ve tarihsel boyutunu baskı altında tutuyor adeta “anlaşılabilir olanın” (yıllardır dinci “hakikat rejiminin” etkilerine dikkat çekiyordum) dışına itiyordu. Kutuplaşmanın bir tarafı siyasal İslamın egemen sınıfının tekeline aldığı Sünni Müslümanlık, diğer tarafı da laikliği savunan bir bloktu (“Kemalizmin” şoven milliyetçilikten halkçı ulusalcılığa uzanan kesimleri ve genel olarak sol).

Bu kutuplaşmada, tarafların aşırı uçları, II. tura giderken keskinleşiyor, temsilcilerinin, demeçleri, görüntüleri medyada öne çıkıyordu. Bunların, fiziki varlıklarının çok ötesinde bir yeğinlik kazanarak rejimin ve muhalefetin ittifaklarına (sosyalistler ve Yeşil Parti dışında) biçim vermeye başladığı görülüyordu.  

AŞIRI UÇLAR- ‘FARKLI BEDENLER’

“Hiçbir kadın gelmiyor...

...ve onların yerine oy kullanmak istiyorlar”

Her iki aşırı uç da biri cinsel farklılıkları diğeri etnik farklılıkları, kısacası farklı bedenleri “öteki” olarak saptıyor. Siyasal İslamın “dünyasında”, kadın erkeğe göre bedenen ve aklen eksik, bu nedenle yaşamı, adeta “sesinin anlamı olmayan ‘sesli aletler’ olarak”, erkeğin iradesine tabi, farklı bir tür, hatta “ırk” gibi algılanıyor. Siyasal İslamın, kadın haklarını kısıtlamayı hedefleyen girişimleri ve söylemi çoğu kez gereken analitik ilgiyi görmüyor. Halbuki bu söylem, erkeğe kadın bedenini keyfine göre ve sınırsız kullanma hakkı, kadınsızlara (“sahiplendirme”, çocuk evlilikleri yoluyla) kadın bedeni vaat ediyor. Siyasal İslam, “aileyi” antik Roma’nın “dünyasındaki” anlamına (erkeğin köleleri) kadar geri çekiyor. Kısacası, siyasal İslam, erkeklere, kadınların, çocukların bedenlerini istediği gibi kullanabilecekleri bir “dünya” vaat ediyor.

Ne yazık ki sınıflar arası ilişkilerin ekonomik çıkar söylemine saplananlar, kültür savaşlarından kaçtıkça, eril bir dünyada, bu vaat edilenlerin maddeselliğini (somutluğunu) göremiyor, kadına çocuklara hazırlanan cehenneme karşı gereken telaşla tepki vermeye fırsat bulamıyorlar.

Sığınmacıları (ve tabii ki Kürtleri de unutmadan) hedef almaya başlayanlar da tüm sığınmacıların, herhangi bir ahlaki-hukuki (haklı-haksız) hatta insani (muhtaç) ölçüte baş vurmadan, homojen bir “istenmeyen bedenler yığını” olarak görülmesini isterken onları “ırkçı” bir söylem içinde tanımlamış oluyorlar. 

Biri erkeğin ekonomik-siyasi, egemenlik dünyasını kadınlardan, onları bu “dünyanın” dışında, yerli yerine (evin içine) koyarak arındırmak istiyor. Öbürü ulusun egemenlik “dünyasını” bu “istenmeyen bedenler yığınından” onları bu dünyanın dışında, başka bir coğrafyada yerli yerine koyarak arındırmayı amaçlıyor.

Ülkede, dini etnik çelişkiler sertleşiyor, iki karşıt “hakikat rejimi” içindeki aşırı uçların önerilerinin yeğinliği artıyor, ekonomik krizin kültür savaşlarını besleyen etkisi yayılıyor.

Bu “karanlık” içinde aklıma iki farklı saptama geliyor: “Şeyler parçalanıyor; merkez çöküyor. Sadece kaos yayılıyor dünyada” ve “Gök kubbenin atında kaos var koşullar mükemmel”. Hiçbir şey olmasa bile bir şeyler olacak! 

Yazarın Son Yazıları

'Önce yavaş yavaş...'

Çağımızdaki savaşlar, egemen ekonomik model, yapay zekâ, özellikle geçen hafta açıklanan Palantir “Manifesto”su üzerine tartışmalar bana Ernest Hemingway’in Güneş de Doğar romanını anımsattı.

Devamını Oku
27.04.2026
Çin şoku 3.0

“Çin şoku 2.0 ya da kriz dinamikleri” başlıklı yazımda, Çin kapitalizminin ileri teknoloji alanındaki üretim kapasitesinin Batı merkezli dünya ekonomisinin dengelerini sarsmaya başladığını vurgulamıştım.

Devamını Oku
23.04.2026
‘Çin Şoku 2.0’ ya da kriz dinamikleri

Tarihin en büyük enerji krizine, küresel bir resesyon riskine, “geçim sıkıntısı krizinin” daha da derinleşmesine yol açan İran savaşının, gerçek nedeninin (İsrail bir yana) ABD ekonomisinin finansal yapısını ayakta tutan “petro dolar” sistemini korumak olduğuna ilişkin yorumlar var.

Devamını Oku
20.04.2026
‘Adam’ gitti! Yenisi geliyor

Pazar gecesi Budapeşte sokaklarında büyük bir coşkuyla tarihsel bir kırılma anı yaşanıyor gibiydi.

Devamını Oku
16.04.2026
Savaştan sonra

Washington-Tahran görüşmeleri bir belirsizlik içinde koptu.

Devamını Oku
13.04.2026
Orbán: ‘Madendeki kanarya’

Demokratik sistemleri öldüren “adamlar” iktidarda kalmaya devam etmek için genelde tankları değil “sandık mühendisliğini” tercih ediyorlar ama bir yere kadar! Pazar günü, Macaristan seçimleri bu bağlamda önemli bir deney olacak.

Devamını Oku
09.04.2026