Neoliberal iktidarlar zayıflıyor mu? - Kutlu Acun
Olaylar Ve Görüşler
Son Köşe Yazıları

Neoliberal iktidarlar zayıflıyor mu? - Kutlu Acun

12.06.2024 04:01
Güncellenme:
Takip Et:

Hindistan’da bir buçuk aydır devam eden genel seçimler tamamlandı ve sonuçlar da 4 Haziran itibarıyla belli oldu. Başbakan Narendra Modi’nin partisi Hindistan Halk Partisi (Bharatiya Janata Party, BJP) oyların yaklaşık yüzde 36’sını alarak birinci parti olurken Hindistan’ın kurucu partisi olan Hindistan Ulusal Kongresi (Indian National Congress, INC) yüzde 21 ile ikinci parti oldu. Buradaki siyasi gelişmeler aslında Türkiye için de çok önemli, zira kültürel anlamda farklı olsalar da bu iki ülke parti siyaseti, sosyal yarılmaların ekseni ve iktisadi yapı gibi alanlarda birbirlerine çok benziyor. Bu benzerlik de bir ülkedeki siyasi deneyimlerin diğer ülke için öğretici olabilme potansiyelini doğuruyor, ki Hindistan’da 10 yıldır iktidarda olan ve önümüzdeki beş yılı da 4 Haziran itibarıyla garantilemiş olan Başbakan Narendra Modi’nin partisi BJP’nin, AKP’yi yakından takip ettiğini biliyoruz. 

TÜRKİYE İLE BENZERLİKLER

İlk olarak Hindistan ve Türkiye’nin popülizm, neoliberalizm ve otoriterlik deneyimlerinde ciddi benzerliklerin olduğunu söylemek isabetli olacaktır. Freedom House’un 2024’te yayımladığı özgürlükleri konu alan rapora göre, Hindistan demokratik değerler anlamında gerileyerek tarihinde ilk kez “kısmen özgür” olarak tanımlanmıştır. Modi, iktidara geldiği 2014 yılında nispeten ılımlı bir söylem benimsiyorduysa da zamanla devlet kurumları üzerindeki kontrolünü artırmış ve medya organları da dahil olmak üzere Hindistan’da kamusal alanın tek hâkimi haline gelmiştir. Parti, bir yandan sosyal yardımlar ve “Hindu” kimliğinin popülist politikalarla ön plana çıkarılmasıyla alt sınıfların desteğini alırken bir yandan da neoliberal ekonomi politikalarıyla sermaye sınıfının desteğini almış ve geniş bir tabana ulaşmıştır. Öyle ki sosyal demokrat Kongre Partisi 2014 ve 2019 seçimlerinde tarihinin en düşük oylarını almış, meclisteki sandalye sayısı da ciddi anlamda düşmüştür. 

Başbakan Modi’nin partisi BJP, Hindutva olarak ifade edilen “milliyetçilik ve dindarlık” sentezi bir konum benimsemektedir ve RSS isimli paramiliter çatı Hindutva kuruluşunun bir parçasıdır. RSS aşırılıkçı eylemleri sebebiyle üç kez Hint Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılmış olup BJP’yi siyasi kanadı olarak kurmuştur. RSS’in sekülerizm karşıtı ve aşırı muhafazakâr politikalarını siyasi alanda temsil eden BJP 1990’lı yıllarda neoliberal politikalarla birlikte güçlenmiş, son 10 yılda da Modi ile gücünün zirvesine ulaşmıştır. Fakat not etmek gerekir ki BJP son 10 yılında kurumsal olarak değil, Modi’nin etrafında kurgulanan “güçlü liderlik” söylemiyle Modi’nin kişiliği üzerinden bir güçlenme yaşamıştır.

SEÇİMLER NE ANLATIYOR?

Türkiye ve Hindistan siyasetleri arasındaki sembolik benzerliğin de oldukça ilginç olduğunu düşünüyorum. Örnek olarak, muhalefet lideri Rahul Gandhi’nin 4 bin kilometrelik yürüyüşü “Bharat Yodo Jatra” ile muhalefeti konsolide edip iktidara karşı 28’li bir ittifak masası oluşturması; Başbakan Modi’nin tartışmalı bir alanda yer alan ve daha önce aşırı milliyetçiler tarafından yıkılan Babür Camisi’nin yerine Hindu tapınağı açılışı yapması; Modi’nin Hindistan meclisi Lok Saba’da üçte iki çoğunluğu elde etmek için Hindistan halkından 400 vekil istemesi bu anlamda ilginç sembolik nüanslardır. 

Diğer yandan, iki ülkede de son seçimler göz önüne alındığında muhalefet güç kazanmıştır. Erdoğan’ın yerel seçimlerdeki yenilgisinin daha hafif bir halinin de Hindistan’da gerçekleştiği söylenilebilir. Zira, Modi’nin liderliğindeki BJP yüzde 37 oy oranına ve Kongre Partisi’nin iki buçuk katı vekil sayısına ulaşsa da hedeflediği 400 vekilin uzağında kalarak salt çoğunluk için ittifak ortaklarına mecbur kalmıştır. Bunda son yıllarda yükselen fiyatların etkisi azımsanamaz olsa da neoliberal ekonomik krizin Hindistan’da henüz Türkiye’deki kadar derinleşmediğini söyleyebiliriz. Yine de Kongre Partisi’nin 2024 genel seçimlerinde meclisteki varlığını iki katına çıkarması olumlu bir gelişmedir ve sosyal demokrat politikaların küresel çapta yeniden önem kazanmasının bir örneği niteliğindedir.

Yazarın Son Yazıları

Kuvvetler tek elde toplanırsa... - Mahmut Aslan

Muammer Aksoy’un evinin önünde katledilişinin üzerinden 36 yıl geçti.

Devamını Oku
31.01.2026
Süt sağlığımız ve geleceğimiz - Mücteba Binici

Çocukluğumda Karacabey’in Fevzi Paşa köyünde hem tarım hem de hayvancılık yapılırdı.

Devamını Oku
30.01.2026
‘Türkiyelilik’ söylemi kimleri dışarıda bırakır? - Prof. Dr. Utku Yapıcı

“Türk, Kürt, Laz, Çerkes...” On yıllardır bu sözcükleri art arda belirli bir sıraya göre saymak, çoğulcu olmanın temel gereklerinden biri olarak sunuldu.

Devamını Oku
30.01.2026
Felaket kapitalizmi kıskacında - Esen Erol

Günümüzde neoliberal düzenin bizi sarıp sarmaladığı hepimizce malum.

Devamını Oku
29.01.2026
Toplum çocuklarını neden koruyamaz? - Özkan Yıldız

Geçtiğimiz haftalarda, “yan bakma” gerekçesiyle, 15 yaşındaki bir çocuk tarafından öldürülen 17 yaşındaki Atlas Çağlayan, Türkiye’de çocuklar arasında suç ve şiddetin ulaştığı ürkütücü eşiği gösteren çarpıcı bir örnek olarak kayda geçti.

Devamını Oku
29.01.2026
Suriye’de neler oluyor? - Nejat Eslen

ABD’de strateji geliştirme yöntemi öğretisinde üç ana unsurun esas alınması gerektiği ifade edilir...

Devamını Oku
28.01.2026
Üniversitelerde bitmeyen sorunlar - Kaya Özgen

Üniversitelerimizde büyük sorunlar yaşandığı biliniyor.

Devamını Oku
28.01.2026
Atatürk, üç kadın ve Hatay - Ülgen Zeki Ok

Kişisel gelişime hevesli gençler, bu amaca yönelik rehber kitaplar yerine, Atatürk’e yakın insanların yazdığı anı kitaplarını okumalılar.

Devamını Oku
28.01.2026
Çöküşü yönetenler - Doğan Sevimbike

Davos’ta bu yıl dile getirilenler, artık “gelecek vizyonu” ya da “reform çağrısı” olarak okunamaz.

Devamını Oku
27.01.2026
Trump siyasi havayı geriyor - Taner Baytok

Büyük küçük birçok ülkenin gündeminde ilk sırayı işgal eden açlık, fakirlik, geçim sıkıntısı yerini daha da önemli başka risklere terk etti.

Devamını Oku
27.01.2026
Cüzzamla Savaş Derneği 50 yaşında - Prof. Dr. Ayşe Yüksel

Yarım asır önce, ülkemizde belki de yalnızca Verem Savaş Derneği’nin olduğu günlerde, bu dernekten de destek alarak Cüzzamla Savaş Derneği’ni kim kurdu?

Devamını Oku
26.01.2026
Hukuksuzluk diz boyu… - Av. Erol Ertuğrul

Ünlü İtalyan fizikçi Galileo, “Dünya dönüyor” dediği için engizisyon mahkemesi tarafından 1632 tarihinde yargılanmış ve yaşam boyu hapis cezası ile cezalandırılmıştı.

Devamını Oku
26.01.2026
Kurtulma olasılığını da düşündüler - Mustafa Yıldırım

Tevhid, Ekim 1991’de “İslami Direniş ve Parti” başlıklı bildiriyle kendilerini, “Türkiye’deki tağuti Kemalist rejime karşı olan Müslümanlar” olarak tanıttı; “mevcut rejime karşı mücadele verecek bir hareketin” yapılanma ilkelerini, madde madde açıkladı.

Devamını Oku
25.01.2026
Yönetenler, yüreklendirenler - Mustafa Yıldırım

Humeyni, Kuran için savaşı, bireyleri öldürmeyi emreden çağlar sonrasının yeni halifesi olarak saygı, sevgi kazanıyor; dünya Müslümanlarının tek önderi olduğunu gösteriyordu.

Devamını Oku
24.01.2026
UMUT o duvar yıkılıncaya kadar devam edecek

Türkiye’nin yakın dönem siyasi tarihinin en kritik kırılma noktalarından biri, 24 Ocak 1993’te gazeteci-yazar Uğur Mumcu’nun Ankara’da evinin önünde hunharca ve kalleşçe öldürülmesiydi.

Devamını Oku
24.01.2026
Kara bir tarih: 24 Ocak - Hilmi Taşkın

24 Ocak 1993 günü Ankara’da aracına yerleştirilen bomba ile katledildi Uğur Mumcu.

Devamını Oku
24.01.2026
Tarihsel mezhepçi zihniyet - Neval Oğan Balkız

Leyla Şahin Usta, bir milletvekili ve aynı zamanda AKP grup başkanvekili.

Devamını Oku
22.01.2026
Psikolojik sermaye - Banu Özkan Tozluyurt

Bugünün dünyasında çocuklarımızı en çok neyle ölçüyoruz?

Devamını Oku
22.01.2026
Stratejik akıl ve politik alan - Başar Yaltı

Generallerin sanatı olarak bilinen strateji, askeri bir terim olmakla birlikte artık yaşamın hemen her alanında, özellikle de politik alanda kullanılan bir kavram haline geldi.

Devamını Oku
21.01.2026
Gazze’ye kim çöktü? - Ufuk Saka

Her şey küresel sermaye ittifakı adına İngiliz hükümetinin, ta 1848 yılında bir genelgeyle Filistin’deki konsoloslarını Yahudilerin himayesine vermesiyle başlamıştı.

Devamını Oku
21.01.2026
İktidarın meşruiyet sorunu - Kadir Serkan Selçuk

2002 genel seçimlerinde AKP yüzde 34 oy aldı.

Devamını Oku
21.01.2026
‘Çıkmazdan kurtuluş Dil Devrimi’ - Hürriyet Yaşar

Türkçenin özleşmesinin yolunu açan Dil Devrimi’ne karşı olanlardan Atatürk’e karşı çıkmayı göze alamayanlar, onun öz Türkçeden vazgeçtiğini, üstelik özleştirmeye girişmekle yanlış yaptıklarını söylediğini öne sürerler.

Devamını Oku
20.01.2026
İşçi sendikalarına öneriler - Engin Ünsal

1968 yılında uluslararası bir sendika toplantısı için New York’taydım.

Devamını Oku
20.01.2026
İnsanı insan yapan değer - Dr. Hüseyin Özkahraman

İnsan, yalnızca biyolojik bir varlık değildir; anlamını ve kimliğini toplumsal ilişkiler içinde inşa eden sosyal bir öznedir.

Devamını Oku
19.01.2026
Kayıtsızlığın vasatlığı - Av. Selin Bakan

Modern dünyanın siyasal dili uzun süredir aynı telkini fısıldıyor: Mesafeli ol. Tarafsız kal. Dünyayla arana güvenli bir çizgi çek.

Devamını Oku
19.01.2026
En kolay sömürülen işçi - Prof. Dr. Çağatay Güler

Belki genelden başlamak daha uygun olacak: Uluslararası kaynaklara göre 1 milyardan fazla insan çatışma, şiddet ve kırılganlıktan etkilenen ülkelerde yaşıyor. Her yıl milyonlarca insan da afetlerden etkileniyor.

Devamını Oku
19.01.2026
Mektup (Kafka’ya) - Buğra Gökce

10 aydır mektup yazmak, yanıtlamak ve hatta mektup beklemek en önemli direnç ve yaşama bağlanma biçimi oldu adeta benim için.

Devamını Oku
17.01.2026
Karne kimin aynası? - HAMZA KİYE

2025-2026 eğitim öğretim yılında birinci dönem bitti, karneler dağıtılıyor.

Devamını Oku
16.01.2026
Bir çınar daha sonsuzluğa göçtü - MUSTAFA GAZALCI

Doğa yasası gereği, yüreklerimizi yaksa bile Köy Enstitülü çınarlar bir bir ayrılıyor aramızdan.

Devamını Oku
16.01.2026
Devrim Kanunları’ndan yeni müfredata

Bir eğitim-öğretim yılının daha birinci yarıyılı sona ererken Türkiye’de eğitim sistemi pedagojik ve toplumsal açıdan ciddi tartışmaların odağında yer almaya devam etmektedir.

Devamını Oku
15.01.2026
Nâzım Hikmet 124 yaşında

Cumhuriyet gazetesinin 30 Mart 1950 tarihli birinci sayfasında, “Bursa Cezaevi’nde Mahkûmlarla Konuşma” başlıklı röportaj yayımlandı.

Devamını Oku
15.01.2026
Bütün ülkelerin hukukçuları birleşin! - Ziya Yergök

Dünyanın ve ülkemizin içinden geçtiği süreç adeta hukuksuzluklar sürecine döndü.

Devamını Oku
14.01.2026
Öfke ekonomisi - Mehmet Utku Şentürk

Oxford Sözlüğü’nün 2025 yılı için seçtiği kelime “rage bait” yani “öfke tuzağı” idi.

Devamını Oku
14.01.2026
Eşsiz bir yurtsever: Rauf Denktaş - Doç. Dr. İhsan Tayhani

Henüz 18-19 yaşlarında bir genç olarak Kıbrıs Türkünün özgürlük savaşımına omuz vermeye başlayan ve 88 yıllık yaşamının büyük bölümünü söz konusu savaşıma adayan Rauf Raif Denktaş, salt özverili bir dava adamı değil, omuzladığı savaşımı, bir devlet kurarak taçlandırmış olan çok yönlü bir liderdir.

Devamını Oku
13.01.2026
Roma yanılgısı ve İran - Prof. Dr. Cengiz Kuday

Mesleğim gereği Amerika Birleşik Devletleri’nde düzenlenen birçok bilimsel toplantıya katıldım.

Devamını Oku
13.01.2026
MESEM ve çocuk işçiliği - Özgür Hüseyin Akış

Sanayi Devrimi’yle birlikte çocuk emeği üretim sürecinde ciddi bir biçimde yer almıştır.

Devamını Oku
12.01.2026
Emperyalizm, Venezuela ve demokrasi - Doğan Ergenç

3 Ocak 2026 günü ABD, Venezuela’ya saldırdı ve Devlet Başkanı Nicolas Maduro ile eşini kaçırıp New York’a getirdi.

Devamını Oku
12.01.2026
Gündelik distopya ve umudumuz - Olcay Bağır

Distopyaların ilki olmasa da en meşhuru Aldous Huxley’in 1932’de basılan Cesur Yeni Dünya romanıdır.

Devamını Oku
10.01.2026
‘Bir bilen’ - Kadir Serkan Selçuk

Türkiye’de seçmen tercihleri, genel olarak sorgulayarak, araştırarak değil geleneksel-ailevi bağların, yakın çevrenin veya bir lidere duyulan hayranlığın etkisiyle yapılır.

Devamını Oku
10.01.2026
Bir haydut devletin resmi: ABD - Doğu Silahçoğlu

Dünya egemenliğine soyunan ABD; uluslararası hukuka aykırı bir anlayışla ve geçmişteki sabıkasına uygun olarak yeni yılın ilk sabahında Venezuela’da haydutluğa soyundu.

Devamını Oku
09.01.2026