Dün gazetemizde adli bilişim uzmanı Altun’un epey dehşet uyandıran bir açıklaması vardı: Türkiye’de 30 milyon ruhsatsız silah var! (36 milyon diyen de var.) Ruhsatlı olanların sayısı ise 2.9 milyon. Ayrıca: “Yılda ortalama 4 bin 500 kişi bireysel silahlarla yaşamını yitiriyor. Bu, küçük çaplı bir savaş demek.”
Cinayet ve silahlı olaylarda kullanılan silahların büyük çoğunluğu (yüzde 75- 96’sı) ruhsatsız olanlar.
Umut Vakfı ülkede silahlanma konusunda ısrarla araştırma ve bilgi aktarıyor topluma. Bireysel silahlanmaya da hayır diyor ama iktidar ve devlette bu uyarılar duvara çarpıp geri dönüyor anlaşılan. Çünkü, bireysel silahlanma yıldan yıla artıyor. Çünkü sadece yakalanan silah haberlerini duyuyoruz. Dün haberleri dinlerken 1110’a yakın toplu silah yakalandığı duyuruluyordu. Bir çete bunları toplu olarak “bir yerlerden” almış, piyasaya sürmeye hazırlanıyordu.
Fakat Emniyet’in bugüne kadar sadece suçluda “ruhsatsız silah yakalandı” haberini biliyoruz.
Ama bugüne kadar bu ruhsatsız silahları üretenlerin kimler olduğunun listelerini görmedik, yani kaynaklarına ne kadar ciddi, imalathanelerin dibine darı ekecek şekilde gidiliyor?
RAPORLARDAN
Kamuoyuna açık haberler, polis/jandarma operasyonları ve uluslararası raporlara göre (özellikle Global Initiative Against Transnational Organized Crime/ GI-TOC’un 2025 raporu) karaborsa silah satışları merkezi bir “büyük satıcı” ağı değil, daha çok parçalı, organize suç şebekeleri, yerel imalathaneler ve kaçakçılık rotaları üzerinden yürüyor.
Uyuşturucu kullandıkları şüpheleriyle kişilik haklarına saldırılarak “ünlüler” boy boy teşhir edilirken (*) silah üreten veya satan “ünlülerin” listelendiğini gören, duyan var mı?
ÜRETİCİ KAYNAKLARI
Bu yok ama baskınlar var: Yerel yasadışı üretim atölyeleri en büyük kaynaklardan biri. Özellikle Karadeniz, Güneydoğu ve bazı büyükşehirlerde (İstanbul çevresi) el yapımı tabancalar veya kurusıkı tabancaların gerçek mermiye dönüştürülmesi çok yaygın. Bunlar ucuz (piyasada 1500-8 bin 500 TL arası), koay kırılıyor ama talep yüksek. Jandarma ve Emniyet son yıllarda onlarca imalathaneyi bastı, 2025-2026 operasyonlarında en az dört atölye.
Peki yasal üreticilerin üretim miktarları vb. tam denetim altında mı? Yoksa salt beyana mı bakılıyor?
ÇETELER
Organize suç örgütleri ve çeteler, İstanbul, İzmir, Adana, Gaziantep gibi şehirlerdeki yeni nesil organize suç ağları oluşturan çeteler, silah ticareti, uyuşturucu, insan kaçakçılığı ve haraçla iç içe faaliyette. Hem iç piyasaya (çete savaşları, sokak suçları) hem komşu ülkelere (Irak, Suriye) silah satıyorlar. Bazı gruplar motosikletli çeteler şeklinde çalışıyor.
Sınır ötesi kaçakçılık ağlarından bahsetmeli. Güneydoğu sınırlarından (Suriye/Irak) savaş bölgelerinden gelen silahlar. Bunlar dağlık araziden, göçmen rotalarıyla veya gömülü olarak taşınıyor.
Bulgaristan üzerinden (Kapıkule) kurusıkı veya fabrika malı silahların yanı sıra deniz yoluyla silah geliyor ve gidiyor.
GI-TOC RAPORU ÖZETİ
Türkiye kaynak, transit ve hedef ülke. 36 milyon ruhsatsız silah var; bunlar el yapımı (yüzde 52), dönüştürülmüş kurusıkı (yüzde 9-8 arası) ve fabrika malı (yüzde 39) karışımı. Suç ağları (yerli ve yabancı) el silahı sağlıyor.
- Ali Yerlikaya döneminde 139 bin 878 adet ruhsatsız tabanca,
- 39 bin 665 adet kurusıkıdan çevrilme tabanca,
- 65 bin 315 adet ruhsatsız av tüfeği ve
- 3 bin 745 uzun namlulu silah olmak üzere toplam 248 bin 603 adet silah ele geçirildi.
- 278 bin 564 şüpheli hakkında işlem yapılmış.
Bunların acaba silahsızlanma konusunda etkin sonuçları olmuş mu?
---
(*) Bu, uyuşturuculuğa savaş açtık sözde görüntüsü altında yapılırken aslında sevilen sinema-müzik vb dünyasına yönelik bu operasyonların sadece uyuşturuculuğa özendirdiğini düşünüyorum! Oradan bir uyuşturucu baronuna gidildi mi?
Not 2: Ruhsatsız silah taşıma suçu için ceza, 2-4 yıla kadar hapis ve 100-500 arası kadar adli para cezası (düşük cezada erteleme). Nitelikli Haller: Tam otomatik veya seri atış yapabilen silahlar için ceza, 5-8 yıl arası hapis. Mermi Cezaları: 50 adede kadar mermi bulundurmanın cezası 6 aya kadar hapis ve 100 güne kadar adli para cezası, 5001 ve üzeri mermi için ise 5 yıldan 8 yıla kadar hapis. Evdebulundurma: Evde ruhsatsız silah bulundurma cezası, 1 -3 yıl arası hapis ve 100- 500 güne kadar adli para cezası.
