Tarikat, siyaset, ticaret üçgeni
Şükran Soner
Son Köşe Yazıları

Tarikat, siyaset, ticaret üçgeni

15.07.2023 03:00
Güncellenme:
Takip Et:

Uğur Mumcu’nun, dönemin sıcak gündemleri ile bağlantılı dosyalı, belgeli anlattığı, doğrusu ile kanıtladığı vurgun ittifaklarının, günümüze kadar uzananlarıyla özünde değişen hiçbir şey yok. Günümüz vurgunlarının boyutlarındaki sıfırların katlanması ile tarikatların güçlenmesi, otoriterleşmenin baş döndüren yükselişinde, haksızlık-hukuksuzluklardaki sınırtanımazlık, doymazlıktaki azgınlaşmanın geometrik ölçeklerde yaşanmasının ötesinde... En ürkülesi sonucu, canınızı yakan en sonuncusunun acısını henüz tam kavrayamamışken daha da can acıtan bir yenisi ile yüzleşmemizle ortaya çıkan ufuksuzluk...

‘BİR ŞEY YAPMALI’

1980’ler sonrası ülkenin tüm üretenlerinin yaşamlarının karabasana çevrilmesini sağlayan evrensel liberal projelerin sonucunda, “Özalizm”in ideolojik, sonraki yılların “Soros’çularını aratmayan üslubunda Dörtlü Cunta’ya dikte ettirilen anayasal, yasal tüm örgütlenmelere dönük kazanılmış, elbette sendikal haklar da içinde yürürlüğe girmesi ile ortaya çıkan operasyon sonuçlarını isterseniz unutmayalım. Yoka saymayalım, bugünlere gelişler o günlerden alınmış yolların eseri...

***

Emeğin haklar kazanımında, ülkemizin ekonomik, toplumsal, sosyal birikiminin çok gerilerinde yakalandığımız yılların, DP iktidarından 1950-1960 yılları arasında yaşanmış olduğunu yeni yeni öğreniyoruz. Demokrasiye, çok partililiğe geçiş süreci, sendikaların örgütlenmede önünün açılmış olması kâğıt üstünde kalmıştı. Türk-İş’in 1952’lerde kurulmuş olması, liberalizm adına sendikal hakların tanınıp işlerlikte önünün açılmamasıyla, şimdiki gibi hakların kurum adlarıyla var, fiilen kullanılamaması gibi bir sonuç getirmişti.

Her iki dönemin içinden, kurucu tanıklarından Seyfi Demirsoy’un, 1962 yılında “Türk-İş’i yeniden kurmak zorunda kaldık” söylemi boşuna değildi. 1961 Anayasası, 1973 sendikal yasalarıyla gelen özgürlüklerin, gerçeğinde yaşamın her alanında, düşünce özgürlüğünden başlanarak siyasal, toplumsal, tüm üretime ilişkin örgütlenmelerde geçerlilik kazanması ile gelen sonuçlarla, Türkiye gelişmiş demokrasilere göre çok gecikmiş haklar kazanımları ile onlara yetişmenin hızlı yarışçısı konumuna girmişti. Ülkemizde, Uğur Mumcu’nun simge sloganında çok net anlatılmış kirli çıkar üçgeni kadar, başta Amerika, dünyanın emperyal güç odaklarını da ürküten çok hızlı bir toplumsal gelişim süreci yakalanmıştı.

***

Evet, “Bir şey yapmalı” sloganı, arayışın başlangıcının ilanıydı.

Kamu ağırlıklı yatırımlar, sözleşmeler ağırlıklı “Ankara’da Türk-İş vardır” sloganı ile ayakta kalabilmenin bittiği öğrenilmişti. Gerçekten can havliyle örgütlü sendikalar, daha doğrusu ağırlıklı kamu işçileri, özelleştirmelerle sokaklara atılmanın gerçekliğinde sokaklara dökülmüşlerdi. Bahar eylemleri, yaz direnişleri, Büyük Zonguldak madencileri direnişi... Sonunda Özalizmin bile hükmünün geçerli kaldığı yılların çöküşü de görüldü. Şimdilerde Özalizimin yıkıcı liberal ideolojik kimliği ile dörtlü cuntaya yaptırabildiklerinin boyutları bile hafife alınır, sempatik gösterilebilir oldu.

“Soros’çuluk beter çıktı” vurgusu ile yakın tarih üzerinde durmadan bugünlere geçmekte yarar var. Tarikat, siyaset, ticaretin kirli ittifakları pervasız güçlendikçe güçlendiler. Bu ülkeyi sevenlerin elbette çoğunluğun haklarını arayışlarına nokta konulması söz konusu olamayacağına göre. Haklı arayışların en büyük yanılgı noktalarını sorgulamadan başlamak gerekiyor. Ülkenin yakın tarih en güçlü Aydınlanma devinimlerinde çok büyük bedeller ödeyerek çok büyük işler başarmış olanlar elbette sorguluyorlar. “Nerelerde yanlışlar yaptık?” sorgulaması elbette Cumhuriyetin kuruluş yıllarına, Atatürk’ün kurtuluş, kuruluş savaşımları, devrimler süreçlerine kadar dönüşlerle okumalar yapıldığında soldan, toplumsal arayışlarda Atatürk’ün devrimler süreçlerinin tamamlatılamamış olması gerçeğiyle yüzleşiliyor.

Solda, toplumsallık hakları üzerinden yola çıkışlarda, “Devrimlerin tamamlanması yolundan çıkmamak” gibi bir gerçeklik olmalı değil mi? Başta İBB, halkçı belediyelerin tümünde kazanılmış kaleler asla terk edilememeli. Siyasal vitrine değil, somut, gerçek katkılara dönük, yapabileceği her işe gücünün yettiği ile katkıda bulunmalı. Seyirci olmayı değil, bir şeyler yapmayı seçmeli değil mi?

Yazarın Son Yazıları

Şükran ablaya veda

Tam 60 yıl Cumhuriyet’in çatısı altında gazetecilik yaptı ve yolumuzu aydınlattı.

Devamını Oku
05.09.2026
Türk-İslam sentezi ruhuyla barış gelebilir mi?

Saray ittifakı, Türk-İslam sentezi ruhuyla yola çıktı.

Devamını Oku
11.08.2026
Kimin eli kimin cebinde? Karışık hesaplar koalisyonu...

Birkaç yıldan bu yana, bugün yarın derken açılım süreci görüşmeleri başladı.

Devamını Oku
08.08.2026
AKP’ye geçenlere cumhurbaşkanından rozet, direnenlere tutuklama...

Hafta sonu sonuçlarına göre sadece İstanbul’dan tutuklu belediye başkanı sayısı 16 oldu.

Devamını Oku
04.08.2026
Mutlak butlanla gelen ters tepme

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı üzerinden yola çıkan Tayyip Erdoğan’ın siyasette yollarını açarken önce Milli Görüş ittifakından ayrılarak Fethullah Gülen ile yaptığı iktidar ittifakına tanıklık etmiştik.

Devamını Oku
01.08.2026
Kemal Kılıçdaroğlu yandaşları eliyle de mi dibe çekiliyor?

Hafta sonunu BirGün gazetesinin gencecik bir yazarının, Ebru Çelik’in ayrıntılarıyla kayıt altına almayı başardığı, ücretli, yevmiyeli katılımcılarla gerçekleştirilen, bir gösterinin düzenlenmesinin tartışmalarıyla geçirdik.

Devamını Oku
28.07.2026
Nikaragua’nın efsane lideri Daniel Ortega diktatörlüğü seçti

22 Temmuz tarihli Cumhuriyet’in dış haberler sayfasında yer alan kısacık haberde Nikaragua liderinin seçimleri kaldırdığı haberi yer aldı.

Devamını Oku
25.07.2026
Cumhuriyetten günümüze siyaset ile basında Öymen ailesi

Altan Öymen ağabeyimiz, aramızdan ayrılalı bir yıl olmuş.

Devamını Oku
21.07.2026
NATO-Trump mutlak butlan operasyonları yetmeyecek...

Geçtiğimiz çarşamba günü FETÖ darbe girişiminin 10. yılıydı.

Devamını Oku
18.07.2026
15 Temmuz’dan bugüne demokrasiotokrasi savaşları...

Mağdurdan mağrura geçişin tarihinin yazıldığı yıllar...

Devamını Oku
14.07.2026
Kaldık mı yine biz bize diz dize?

“Dostum Trump” Ankara’ya gelmeden önce, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı çok mutlu edecek müjdeden söz edip durmuştu.

Devamını Oku
11.07.2026
Meşruiyeti pekiştirmek NATO’ya kaldıysa?

Dünyanın her yerinde yanıtı aranan bu soruya ilişkin yanıtlara, bugün Ankara’da gerçekleşecek görüşmelerin sonucunda varılabileceği gibi bir olasılık sanırım söz konusu olabilemez.

Devamını Oku
07.07.2026
Sivas katliamının sabahında uyanmak...

Prof. Dr. Rüçhan Işık, Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) Türkiye direktörüydü.

Devamını Oku
04.07.2026
Tek adamın zaafları bilinerek istenen yaptırılabilir mi?

Ya da Başkan Trump, Ankara’daki NATO zirvesi öncesi verdiği söze göre, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ı çok mutlu edecek adımlarını atacak mı?

Devamını Oku
30.06.2026
Gençliğin ‘NATO’ya hayır’ haykırışı boşuna değilmiş...

“Bizim 68’liler” kuşağının ruhunu boğmaya dönük, Deniz Gezmiş’ler, üç fidanın bin bir dolap çevrilerek idam edilişlerine; “üçe üç” nidaları ile kapıları açmanın boşuna olmaması gibi...

Devamını Oku
27.06.2026
AKP-MHP’nin çakıldıkları son karneden...

Ses verebilenleri çok sınırlı eleştiri yapabilen kanalların, yandaş kanalların aldıkları sınırsız desteklere karşın izlenebilirlik, kitleler üzerindeki güçlü etkileri önlenemiyor.

Devamını Oku
23.06.2026
Bu kumaş artık dikiş tutmaz...

Altı yaşındaki kızını evlendirdiği gerekçesiyle tutuklanan tarikatçı serbest bırakıldı.

Devamını Oku
20.06.2026
Bükülemeyen el öpülür

Başlık öncelikle 107 gündür, yaz-boz tahtası içerikli olarak sürdürülmüş uyuşmazlık tartışmalarının ardından, nasıl kesinleşeceği henüz çok kesin olmayan İran’da gündeme giren anlaşmayı içeriyor.

Devamını Oku
16.06.2026
Sabahları gözlerini operasyonlarla açarak uyanmak

Alışkanlık mı?

Devamını Oku
13.06.2026
Saray’ın ‘mutlak butlan’la CHP’yi çalkalama hesapları

Neler yapılabileceği, işin içinden nasıl çıkılabileceğine ilişkin deneyimli siyasetçilerin, hukukçuların, gazetecilerin tartışmalarını, çözüm arayışlarını, herkes gibi ben de izliyor, akılcı çözüm önerilerinden sonuçlar çıkarmaya çabalıyorum.

Devamını Oku
09.06.2026
Kirli siyaset oyunları vurgunu

Şeytana pabucunu ters giydirme oyunlarında, acımasızlık ile kalitesizlik yarışlarında sınır tanımamakla, bu saatten sonra kazanabileceklerini sanıyorlarsa sonuçta en çok kendi sonlarına doğru yürümekte olduklarını hâlâ göremiyor olabilirler mi?

Devamını Oku
06.06.2026
Saray projesi ‘mutlak butlan’ın ipleri çözüldükçe dolaşıyor

Önyargılı eleştirilerin yanında durabilmemin söz konusu olamayacağının altını çizmekle söze girmeliyim.

Devamını Oku
02.06.2026
Saray destekli CHP’yi püskürtme operasyonları

Cumhuriyet gazetesinin dünkü manşetinde, AKP’liler ile Kılıçdaroğlu yönetiminin bayram buluşmaları; “Siyasette ‘mutlak butlan’ bayramı!” başlığı altında verilmiş.

Devamını Oku
30.05.2026
Nasrettin Hoca’nın göle çaldığı maya tuttu mu?

Boşuna çaba, suçsuzların, haklarını savunan, haklarını arayanların canlarını boşu boşuna yakıyorsunuz.

Devamını Oku
26.05.2026
Trump destekli mutlak butlanlı CHP operasyonları tutar mı?

Yoksa başkanlık rejiminin dünyadaki en haksız, hukuksuz yetkilerle donatılmış modeliyle de yetinilmeyerek yıllar içinde geliştirilmiş sınırsız haksızlık, hukuksuzlukların içinde, iğne oyası gibi geliştirilen uygulamalarının yanlarına kâr kalabildiği ustalıklarında, ülkenin getirildiği çarpık düzenin haksızlıklarını, sonuçlarını görmemek inadındaki son çırpınışlar mı?

Devamını Oku
23.05.2026
Çağdaş Yaşam’ı, Türkan Saylan’ı unutma hakkımız lüksümüz yok

Öncelikle, yazımın başlığının kendi kendime kızgınlığımın yanısıması olduğunun altını çizmeliyim.

Devamını Oku
19.05.2026
Enflasyon dikiş tutmadı, operasyona devam

Yanlış anlaşılmasın her günün her saatinde, kimileri yeni keşfedilen yeni CHP’li belediyeler ile parti merkezleri ile sınırlı kalınmıyor.

Devamını Oku
16.05.2026
Tehdit, şantaj senaryoları yarışmaları

Dünkü duruşmaların gelişmeleri üzerinden yaşanacakları, nasılsa bugünkü yazı elinize ulaşmadan önce öğrenmiş olacaksınız.

Devamını Oku
12.05.2026
Cumhuriyet gazetesinin okurlarıyla buluştuğu nice yıllara...

Benim Cumhuriyet ailesi içindeki paylaşımlarımın 60. yılını geçen perşembe günkü buluşmamızda devirmişiz.

Devamını Oku
09.05.2026
Sevilenleri tutuklanan ülkemizde haklar savaşımının önlenemez yükselişi

Bu kaçıncısı sorgulamasının yapılmasının zamanı değil.

Devamını Oku
05.05.2026
Taksim nasıl açıldı...

Geçen yılın 1 Mayıs yasaklarından ders alınmış olmalı.

Devamını Oku
02.05.2026
Sınırsız ayrıcalıklar...

Ankara’nın göbeğinde, yıllardır hak edilmiş, birikmiş ücretlerini alamadıkları için hukuk diliyle işlenmiş en büyük suçlardan birini, “angarya çalıştırmayı” çok yüksek sayılarla çalışan işçilerine karşı uygulamayı alışkanlık edinmiş Yıldız Holding’in yaşattıklarını, dertlerini sorumlu bakana anlatmak için çırpınan işçilere yaşatılan işkencelerin boyutları vicdanları sızlatıyor.

Devamını Oku
28.04.2026
İçine gömüldükleri bataklıktan nasıl çıkacaklar?

Emeklisi, işsizi, ücreti ödenmeksizin çalışmaya zorlananı; çaresiz kalanların topu birden, dertlerine deva olması gereken yetkili, sorumlu siyasilerin, bakanların kapılarına dayanmaya çalışıyorlar.

Devamını Oku
25.04.2026
Az gittik uz gittik, bir arpa boyu yol gidemedik

Karamsarlıkla söylediğim gibi bir duyguyu vermek istemem.

Devamını Oku
21.04.2026
Dindar ve kindar yapamadıkları ‘deist’ oluyorlar

Yaşam pratiklerine göre dayatılan yetiştirme kurallarına isyan edenler arasına katılmış oluyorlar.

Devamını Oku
18.04.2026
AB’de demokrasi, Türkiye’de otoriterleşme rüzgârları

Avrupa Birliği ülkeleri içinde, Amerika-İsrail birlikteliğinde Ortadoğu ülkelerinde yaşatılanlara, akıtılan kanlara karşı ilk anlamlı karşı duruş İspanya’dan gelmişti.

Devamını Oku
14.04.2026
Şafak sökerken...

Günlük yaşamımız içinde, çoğunlukla yatakta, derin uykuda olmamızdan mı bilinmez, şafağın söküşünü uyanık izlediğimiz günlere ilişkin anılarımızın olumlu izleri kalır.

Devamını Oku
11.04.2026
Ülkemizin geleceği çılgın Trump’ın tuzaklarına bağlı olamaz...

Cumhurbaşkanlığı rejiminde yıllardır sorgulamasız sürdürülebildiği, yapılanların yanlarına kâr kaldığı varsayılan haksızlık hukuksuzlukların yarattığı olumsuzlukların dayanılmaz yükselişi ile içeriden yaratılan çürümüşlüğün saklanamayacağı günler geldi de geçti.

Devamını Oku
07.04.2026
Yerel, küresel kıskacına karşı başkaldırılar yükselişte

Şimdilik bir yılı geçmiş bir süreç içinde, ülkeye yayılmış, kazanılmış belediye yönetimlerine el konması, kayyım atanması uygulamalarıyla, tümü sol kimlikli, ağırlıklı CHP’ye bağlı belediye yönetimlerinin operasyonları ile amaçlanan moral yıkımı, iktidarları adına fiyasko sonuçlar verdi.

Devamını Oku
04.04.2026
Savaş karşıtlığının önlenemez yükselişi

Hafta sonunu, başta Amerika’nın başkenti, önemli bütün merkezlerinde, savaş karşıtlarının çok etkin eylemleriyle aynı merkez içinde on binler, ülke çapında yüz binlerin katıldıkları protesto eylemlerine tanıklık ederek geçirdik.

Devamını Oku
31.03.2026