19 Mayıs 2025’te Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı’nı kutladığımız gün Eğit-Der’in danışma kurulu toplantısı vardı. Toplantıdaki öğretmenlerden biri, “Yusuf Ziya Bahadınlı’yı yitirdik, yarın İstanbul’da toprağa verilecek, ben bu akşam gideceğim” dedi.
Pazarören Köy Enstitüsü 1944 mezunu, yazar, milletvekili Yusuf Ziya Bahadınlı’nın kaybını öğrenince büyük bir acı duydum. Çektiği çileler, ona yaşatılan sürgünler, savaşımları, kitapları, birlikte katıldığımız söyleşiler, insanın içini ısıtan gülümsemesi geldi aklıma.
ÇOBANLIKTAN MİLLLETVEKİLLİĞİNE
9 Eylül’de 1927’de Yozgat Sorgun Bahadınlı’da doğan Yusuf Ziya, 20 Mayıs 2025’te Şişli Tiyatrosu’nda anma programından sonra Karacaahmet Mezarlığı’nda ailesi ve sevenleri tarafından toprağa verildi.
Bahadınlı, 1940’ta kendi köyünde ilkokulu bitirdikten sonra yaşamını değiştiren Kayseri Pazarören Köy Enstitüsü’ne girdi.
Yıllar sonra Türkiye İşçi Partisi Yozgat milletvekili olarak TBMM’de 19 Şubat 1966’ta yaptığı konuşmada, yoksul köy çocuklarını yetiştiren Köy Enstitülerine minnetini şöyle belirtti: “Yozgat’ın Bahadınlı köyünde ayağımda çarık, bacağımda şalvar mal güderken elimden tutup beni memleketimin geleceği üzerine söz sahibi eden Köy Enstitülerine şükranlarımı sunarak sözlerime başlıyorum.”
Yalnız o değil, binlerce yoksul köy çocuğu Köy Enstitülerinin canlandırıcı, üretici eğitiminden geçerek ülke yönetimine katıldı. Öğretmen, yazar, milletvekili, bilim insanı oldu.
Yusuf Ziya Bahadınlı, Köy Enstitüleri ile ilgili hazırladığım kitap için soruları yanıtlarken kitap sevgisiyle ilgili şunları söylemişti: “Pazarören Köy Enstitüsü’nde kitaplıkta o yıllarda Milli Eğitim Bakanlığı’nın yayımladığı dünya klasiklerinin yanı sıra Türk edebiyatının bütün yapıtları da vardı. Kitaplığın kapısını açıp da karşımda içi dolu kitaplar gördüğümde büyük heyecan duydum. Sırayla bütün kitapları okumaya başladım. Benim en büyük öğretmenim kitap oldu.”
1964'te “İtin Olayım Ağam” ilk öykü kitabını, 1965'te Gülliceli Kâzım adlı ilk romanını yazdı. Ardından anı, inceleme, deneme, öykü, roman alanında 30’dan fazla kitap yayımladı.
Bahadınlı, 1944’te Pazarören Köy Enstitüsü’nü bitirdikten sonra 1947’ye değin köyünde ilkokul öğretmenliği yaptı. 1947- 1951 arasında Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü’ne girdi, o okul kapanınca Balıkesir Eğitim Enstitüsü’ne gitti, ardından Gazi Eğitim Enstitüsü Edebiyat Bölümü’nü bitirdi. Daha sonra çeşitli okullarda Türkçe ve edebiyat öğretmenliği yaptı. Büyük uğraşlardan sonra Bahadınlı'da kendi adını taşıyan bir kültür evi açtı.
DÜŞÜNCELERİNDEN ÖDÜN VERMEDİ
1979’da çağrılı olarak gittiği Almanya’da bir yıl kalıp dönecekken 12 Eylül 1980 darbesi sonucunda yapılan yargılamada 33 yıl mahkûmiyetle karşı karşıya kalınca, Almanya’da ve Fransa’da 11 yıl süren bir sürgün yaşadı. 1991’de ülkeye döndü. Yayınevi kurdu, dergi çıkardı.
Düşüncelerinden dolayı TBMM’de, örgütlenme için dolaştığı yerlerde haksız yere suçlandı, saldırıya uğradı. Ancak o ilkelerinden, düşüncelerinden hiç ödün vermedi, insanı, barışı savunmayı sürdürdü.
Son zamanlar hastaydı, evinden pek çıkmıyordu. Ara ara telefonla konuşuyorduk.
IŞIKTAN KORKANLAR
Söyleşimizde Köy Enstitülerini, kimler, niçin kapattı soruma şu yanıtı vermişti: “Köyün, köylünün kalkınmasından çıkarı bozulan toprak ağaları siyasilere baskı yaparak kapattılar. Köy Enstitülerini ışıktan korkanlar kapattı. Kapatılmaları ülkemiz için çok büyük bir kayıptır. 1951 yılında, ABD Florida Üniversitesi’nden Köy Enstitüsünü incelemek üzere gelen Prof. Wafferd bana, Beşikdüzü Köy Enstitüsü’nde bir sohbet sırasında aynen şöyle demişti, ‘Öğretmen yetiştirmek üzere sizin hükümetiniz, yeni akademi ve üniversiteler açacağına Köy Enstitülerine dört elle sarılmalıdır.’” (21 Köy Enstitüsü - Çınarlar Anlatıyor, 2021) ABD’li Prof. Wafferd’in yıllar önce Bahadınlı’ya söylediği sözler, önce Diyanet Akademisi’ni, sonra Öğretmen Akademisi’ni açan AKP için söylenmiş gibi. Işıklar içinde uyu sevgili Yusuf Ziya Bahadınlı.
MUSTAFA GAZALCI
16. VE 22. DÖNEM DENİZLİ MV. / EĞİTİMCİ
