Dün CHP Genel Merkezi'ne gönderilen tahliye kararı sonrası genel merkeze yapılan polis müdahalesi.
Cumhuriyet Halk Partisi, 8 Ekim 2023’te İstanbul il kongresini düzenledi. Ardından, 4-5 Kasım 2023 tarihlerinde 38. olağan kurultaya gidildi. Olağan kurultayda Özgür Özel ve ekibi seçildi.
Bir partili üye, İstanbul il kongresinde bazı delegelerin diğer delegeleri etkilemek için rüşvet aldıklarını, bunun kanuna ve tüzüğe aykırı olduğunu, İstanbul il kongresi kararlarının mutlak butlanla sakat olduğunu ileri sürerek iptal talebiyle 25 Ağustos 2025’te İstanbul 45. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açtı.
Rüşvet verildiği iddia edilen kimi delegelerin katılımıyla gerçekleştirilen 38. olağan kurultay kararlarının mutlak butlanla sakat olduğu gerekçesiyle iptali için Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde Mart 2025’te bir dava açıldı. Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesi davayı reddetti; davacı istinafa başvurdu. Ankara İstinaf Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi 38. olağan kurultay kararlarının iptaline tedbiren Kemal Kılıçdaroğlu ve ekibinin hüküm kesinleşinceye kadar göreve iadesine karar verdi.
İstanbul 45. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin dayandığı hüküm, Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 83. maddesidir. Söz konusu madde, Dernekler Kanunu’nu (DK) tamamlayan nitelikte olup derneklerin genel kurullarının yoklukla veya mutlak butlanla sakat kararlarına ilişkindir. Gerçekten de derneklerin mutlak butlanla sakat genel kurul kararlarına karşı iptal ettirilmek üzere süreye bakılmaksızın hukuk mahkemesinde itiraz edilebilir. Ancak 38. kurultaya karşı hukuka aykırılıklara ilişkin itiraz kanun yolu kapanmış olduğu için seçimler kesinleşmiştir.
Siyasi Partiler Kanunu’nun (SPK) 121. maddesine göre, TMK’nin ve DK’nin SPK’ye “aykırı olmayan hükümleri” siyasi partiler hakkında da uygulanacaktır. Siyasi partilerde seçimler, Yüksek Seçim Kurulu denetiminde, ilçe ve il seçim kurulları tarafından yapılır (AY md. 79). Seçimlerde usulsüzlük ve hukuka aykırılıklara karşı seçim kurulu hâkimine iki gün içinde itiraz edilir (md. 21/10). Bu süre geçtikten sonra artık seçimin hukuka uygunluğu veya aykırılığı tartışılamaz; seçimler kesinleşmiştir.
Ayrıca usulsüzlüğün seçim sonuçlarını etkileyecek ölçüde olması da gerekir. Eğer iddia edildiği gibi delegelerin oyları gerçekten rüşvetle elde edilmişse bunun seçim sonuçlarını değiştirecek sayıda olması gerekir. Yani parti başkanının veya yönetiminin, rüşvet verilen delegelerin oyları sayesinde kazanmış olması gerekir. O halde sonuçları etkilemeyen hafif usulsüzlükler iptal nedeni sayılmayacaktır. Somut olayda bunlar tartışmalıdır ve kesin olarak bilinmemektedir.
SEÇİMDE SAKATLIK YOK
SPK’nin 21/11. maddesine göre, seçim hâkimi hukuka aykırılık veya usulsüzlük tespit ederse seçimi iptal eder ve en az iki ay, en fazla üç ay içinde seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Görülüyor ki SPK, seçimlerde usulsüzlük ve kanuna aykırılıkları düzenlemiştir. Bu nedenle Medeni Kanun’un 83. maddesinin uygulanması mümkün değildir. Boşluk yoktur.
Hukuka aykırılığı ve kesinliği tartışılır durumda olsa bile İstanbul il kongresinde ve kurultayda gerçekleştirilen seçimlerde mutlak butlan düzeyinde bir sakatlık söz konusu değildir. Mutlak butlan kamu vicdanını sızlatan ağır hukuka aykırılıktır. Partiye üye olmayanların seçimi etkileyecek düzeyde oy kullanmaları, başkanlık divanının açıkça kanuna aykırı oluşturulması gibi. Kurultayda bunlar olmamıştır.
Kurultayın iptali davasının açılmasından sonra CHP, 21. ve 22. olağanüstü kongrelerini, 28-30 Kasım 2025’te ise 39. olağan kurultayını yaptı. Söz konusu kurultaylar, Yüksek Seçim Kurulu ile ilçe ve il seçim kurullarının sorumluluğunda hukuka uygun olarak yapıldı. Adı geçen kurumlar, yargı işlemleri ile seçimleri hukukileştirdiler. Önceki seçimlerin hukuka uygunluğu veya aykırılığı artık tartışılamaz. Hukuk mahkemesi asıl yetkili mahkemenin kararını yok sayamaz. Eski işlemlerin yerini yeni işlemler almıştır.
ANAYASAL DÜZENİ İHLAL SUÇU
İptalin gerekçesi, İstanbul il kongresinde bir kısım delegenin diğer delegelerin oylarını etkilemek için rüşvet vermesidir. Rüşvet alanların, rüşvet verenlerin istediği adaya oy verip vermediği belli değildir. Kişi rüşveti alabilir ancak yine de kendi kafasındaki adaya oy verebilir. Seçimlerde bu durum çok gözlemlenir; çünkü oylama gizlidir.
Ayrıca delegelerin aldıkları rüşvet, hukuki anlamda rüşvet de değildir. Delegeler devlet memuru veya halka açık anonim şirkette yönetici konumunda değildirler. Çıkar temin etmeleri ahlaka aykırı sayılabilir, sayılmayabilir de. Çünkü “Kişinin bir Çıkarı yoksa niçin bedava hizmet etsin” sorusu sorulur.
Yargı bağımsızlığının olmadığı ülkemizde mahkeme, 38. kurultayın yapıldığı tarihteki yönetimi tekrar yönetime getirmiş; böylece Özgür Özel ve ekibinin elinden parti alınmıştır.
CHP, seçmenlerin ve partililerin iradelerine aykırı olarak yönetilecektir. Böyle bir karar hukuk devletine, demokrasinin temel ilkelerine, anayasanın 6, 79. ve 138. maddelerine apaçık aykırı olacaktır. Hatta demokrasiye indirilen büyük bir darbe olacağı için aynı zamanda anayasal düzeni ihlal suçunu teşkil edecektir.
KURULTAY YENİLENMELİ
Anayasayı ihlal, halkın elinden oy hakkını almak ve halkın iradesine fesat karıştırmak anlamına gelmektedir. Aradan üç yıl geçtikten sonra, YSK’nin denetiminde yapılmış ve kesinleşmiş bir seçimi hukuk mahkemesinin iptal etmesi, yargı bağımsızlığının olmadığı ülkemizde iktidarın siyasi yaşamı belirlemesi anlamına gelir.
İktidar, rakibini kargaşa içinde dağılmış bir şekilde seçime sokacak, adayları bir anlamda kendisi belirleyecek ve böylece kendi muhalefetini yaratacaktır. Böyle bir siyasi ortama demokrasi demek mümkün değildir.
Hukuk mahkemesinin seçim mahkemesinin yerine karar vermesi yok hükmündedir. Ancak farklı değerlendiriliyor ise hukukun genel ilkeleri ve anayasaya aykırı da olsa 38. kurultay iptal edilmiştir. Parti yönetiminin, yargı kararının kesinleşmesini beklemeden, 38. kurultaya katılan delegelerle en kısa sürede kurultayı yenilemesi hukukun gereğidir. Zira yargı sürecinin amacı, ortaya çıkan hile iddialarını ve sonuçlarını ortadan kaldırmak, hukuku uygulamaktır.
PROF. DR. DOĞAN SOYASLAN
