Petrol ve para: Ortadoğu’da yangınların ana nedeni olduğunu herkes bilir. O kadar yenilenebilir yeni enerji kaynakları bulunmuş ve kullanılıyor olmasına rağmen hiçbiri gübre, helyum, gaz gibi yan ürün çeşitliliği (giysiler bile) açısından petrol ve doğalgazın yerini tutamaz. Bunların biraz eksikliği bile ülkelerin ekonomilerini kapatıyor, borsaları vb. çöküşün eşiğine getiriyor.
Petrol trilyoneri Arap ülkelerinin dolarları özellikle ABD başta tüm dünyanın ekonomilerine yatırım ve dolar pompalayarak ekonomileri ayakta tutuyor.
Size birkaç rakam, hayalinizi canlandırmak için:
Petrol zengini Arap ülkelerinin (Suudi Arabistan, BAE, Kuveyt, Katar, Umman vb.) ABD ve dünya genelindeki yatırımlarını dolar cinsinden tam ve kesin bir tek rakamla ifade etmek zor, çünkü bu yatırımlar sovereign wealth funds (SWF-devlet yönetimindeki milli servet fonları) üzerinden yönetiliyor. Bir kısmı gizli. Bir kısmı taahhüt ama henüz gerçekleşmemiş. Portföy yatırımları (hisse senedi, tahvil) ile doğrudan yatırımlar (FDI) farklı kaynaklarda izleniyor.
Ama güncel tahmini rakamlar verilebiliyor (2025-2026 başı itibarıyla)
Toplam varlıklar (Dünya genelindeki yatırımlar):
Körfez ülkelerinin başlıca devlet fonlarının toplam varlıkları yaklaşık 5-6 trilyon USD civarında. (Reuters)
Global SWF verilerine göre sadece Körfez fonları 6 trilyon dolara ulaşmış durumda. Körfez ülkelerinin ABD finansal piyasalarındaki (hisse senedi, tahvil, bono vb.) toplam yatırımı yaklaşık 2 trilyon dolar seviyesinde. (Forbes)
Sadece Kuveyt+Suudi Arabistan+BAE üçlüsünün ABD finansal varlıkları 2024 sonunda 1.11 trilyon dolar idi (hisse senetleri ağırlıklı).
Bazı kaynaklar altı Körfez ülkesinin devlet fonlarının ABD’deki toplam yatırımını 2 trilyon doların üzerinde gösteriyor (toplam varlıklarının yüzde 35’inden fazlası ABD’de).
Ve toplam 2 trilyon dolar üzerinde de çoğu YZ, enerji, teknoloji, savunma alanlarında taahhütleri var.
***
Bu ülkelerin yatırımlarının birden yok olduğunu düşünün.
ABD neden orada? Hem petrollerin dünyaya akışını kontrol etmek hem paraların ABD ve Batı’ya serbest akışı için Arap ülkelerini korumak için. Irak’ın Kuveyt’e saldırısının karşılığı, Saddam’ın yok edilmesi oldu.
İsrail bu nedenle de ekstra ve büyük bir güvence olarak orada kuruldu, atom silahlarıyla donatıldı (para Almanya’dan, teçhizat Fransa’dan). Bir bakımdan Batı’nın Arap ülkeleri üzerinde bir jandarması, sopası. Bu nedenle de ne İran (ne de Türkiye) atom bombasına sahip olamaz.
Böyle bir sahiplik, Batı emperyalizminin Ortadoğu’da kurduğu dengeyi bozar.
***
18. yüzyılda İngilizlerce başlatıldı bu hegemonya. Sonra ABD başrolü devraldı, çünkü baş emperyalist düzeyine yükselen o oldu.
***
19 ve 20. yüzyıl boyunca Ortadoğu’da savaşlar hiç eksik olmadı ABD, petrolü millileştirmeye kalkan Musaddık’ı bile düşürdü. Yerine güvenilir adamı, kralı oturttu.
***
İsrail, vazgeçilmezliğini bildiği için Siyonist gelişmesini soykırımlarla, işgallerle her ağrılı dönemde (savaşlarda) sürdürdü.
***
Ve aradan Suriye’yi hallettiler. Bu ülkenin geleceği henüz hiç belli değil. Bakalım kimin uydu devleti olacak ama ABD ve İsrail bu ülke üzerindeki egemenliği kimseye kaptırmaz. Türkiye’ye bazı yatırımlar için pay verilir.
***
Bir şey daha oluyor şimdi: Ortadoğu ülkeleri arasında birbirlerine karşı kin ve nefretler ekiliyor.
İran ile Arap ülkeleri arasında, sonraki dönemde bitmek bilmeyecek yeni çatışma ve savaşların tohumları da ekiliyor.
Bence, Arap ülkelerinin ABD şemsiyesinin dışına çıkmaları zor.
İkinci ve güç olasılık, dostluk tohumları atılması ve ABD egemenliğini bölgede sınırlandırmak gibi yeni açılımları adım adım keşfetmeleri. Bu süreç aslında Suudilerle başlamıştı.
***
Özet: Petrol ve para orada olduğu sürece Batı kendi çıkarlarına uygun düzenlemelerden hiç vazgeçmeyecek.
Petrol bitinceye kadar...
