Soru: Bir kamu kurumunda 4/a kapsamında çalışıyorum. Cevabını bulamadığım bir sorum olacak. Şöyle ki: Ben 9850 gün prime sahibim. Aylık bağlama oranım 10 bin güne ulaşınca değişir mi? Ya da aylık kazancımı artırır mı? Emekli aylığım şu anda 60 bin TL görünüyor. Murat İ.
4/a (SSK) sigortalılarının emekli aylıklarının hesaplandığı tüm sistemlerde, aylığın miktarını belirleyen iki temel unsur bulunmaktadır. Bunlar; prim ödeme gün sayısı ve prime esas kazançdır. Prim ödeme gün sayıları ile sadece gösterge sisteminde etkili olan yaş kriteri aylık bağlama oranını (ABO), prime esas kazançlar ise gösterge ve ortalama aylık/yıllık kazançları belirlemektedir.
Emekli aylığının hesaplanmasında kullanılan aylık bağlama oranı, sigortalıların prime esas kazançlarının ne oranda emekli aylıklarına yansıtılacağını gösteren bir parametredir. SSK’lilerin aylık hesaplama sistemi önce 2000 yılında 4447, sonra 2008/Ekim ayında 5510 sayılı yasa ile değiştirilmiştir.
2000 yılından önce çalışmaya başlayıp bugün aylık talebinde bulunan SSK sigortalılarının maaşları üçlü sisteme (Gösterge +4447+5510), 2000 yılından sonra çalışmaya başlayanların aylıkları ise ikili sisteme (4447+5510) göre hesaplanmaktadır. Üçlü sistemi göre aylık hesaplanırken sigortalının toplam prim ödeme gün sayısına göre 3 tane ABO hesaplanırken ikili sisteme göre aylık hesaplanırken 2 tane ABO hesabı yapılmaktadır. Tarafınıza genel koşullara göre yaşlılık aylığı bağlanması durumunda aylık bağlama oranlarınız, mevcutta 9850 prim gününüz esas alınmak suretiyle aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.
1- 2000 yılından önceki gösterge sisteminde ABO hesabı;
ABO kuralı: ABO tespitinde, sigortalıya gösterge veya üst gösterge tablosundan mı aylık bağlandığı hususu önemli. Gösterge tablosundan bağlanan aylıklar için taban ABO yüzde 60’tır. Üst gösterge tablosundan bağlanan aylıklar için her bir göstergenin taban aylık bağlama oranı (yüzde 59.9 ile 50 arasında) bulunmaktadır. Taban aylık bağlama oranı; kadında 50, erkekte 55 yaştan sonraki her tam yaş ile 5000 günden fazla her 240 gün için 1 puan artırılmakta, 5000 günden eksik her 240 gün için de 1 puan eksiltilmektedir. ABO yüzde 85’ten daha fazla olamamaktadır.
Mevcut durumda 9850 gününüz bulunduğundan, gösterge sisteminde ABO 1 hesabınız şöyle yapılacaktır: 9850-5000=4850/240= 20.21=) 20 puan günden eklenecek, gösterge tablosundan aylık bağlanırsa ABO: yüzde 60+20=yüzde 80 olacaktır. Aylık talep tarihinde yaşınız 55’in üstünde ise 55 yaştan fazla her bir tam yaş için ABO, 1 puan artırılacaktır. ABO en fazla yüzde 85 olabilecektir. Tarafınıza üst gösterge tablosundan aylık bağlanacak ise göstergenizin taban aylık bağlama oranına yukarıda belirtilen günden ve yaştan puanlar ilave edilecektir.
2- 2000 yılında 4447 sayılı kanunla getirilen aylık hesaplama sisteminde ABO hesabı;
ABO kuralı: Toplam prim ödeme gün sayısının ilk 3600 gününün her 360 günü için yüzde 3.5, sonraki 5400 günün her 360 günü için yüzde 2 ve daha sonraki her 360 gün için yüzde 1.5 oranlarının toplamı alınarak belirlenmektedir. Yaştan artırım ile ABO’da üst sınır bulunmamaktadır. Mevcut durumda 9850 gününüz bulunduğundan, ABO 2 hesabı şöyle yapılacaktır:
İlk 3600 günün her 360 günü için yüzde 3.5 verilirse=)3600/360=10x3.5=) yüzde 35
Sonraki 5400 günün her 360 günü için yüzde 2 verilirse=) 5400/360= 15x2=30
9000 günden sonraki her 360 gün için yüzde 1.5 verilirse=) 850/360= 2x1.5=3
ABO: 35+30+3=yüzde 68 olacaktır.
-2008/Ekim ayında 5510 sayılı kanunla getirilen yeni aylık hesaplama sisteminde ABO hesabı;
ABO kuralı: Toplam prim ödeme gün sayısının her 360 günü için yüzde 2 olarak uygulanmaktadır. Bu hesaplamada, 360 günden eksik süreler orantılı olarak dikkate alınmaktadır. Yaştan artırım yapılmamakta, ABO yüzde 90’ı geçememektedir.
Mevcut durumda 9850 gününüz için ABO 3 hesabı şöyle yapılacaktır: 9850/360=27.36 x 2=) yüzde 54.72 olacaktır.
Bugün itibarıyla tarafınıza 9850 gün üzerinden yaşlılık aylığı bağlanması durumunda 3 tane ABO hesabı yapılacaktır. Prim gün sayınızın artması halinde ABO oranları da artacak ve bunun aylığınıza yansıması olumlu olacaktır. Ancak emekli aylığının miktarını sadece ABO oranları belirlememektedir. Bundan daha etkili olan sigortalıların prime esas kazanç tutarlarıdır. Kazançlar ne kadar yüksek olursa bağlanan aylık da o kadar yüksek olmaktadır.
SORULARINIZ İÇİN
nergis.simsek@cumhuriyet.com.tr adresine e-posta yollayabilirsiniz.
