TÜBİTAK’tan yanıt var: Pardus’a ne oldu?
Orhan Bursalı
Son Köşe Yazıları

TÜBİTAK’tan yanıt var: Pardus’a ne oldu?

19.08.2024 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Temmuz ayının son haftasında Türkiye’nin işletim sistemi olarak yaratılmaya başlanan Pardus’un (Anadolu Parsı) projesinin ne olduğunu sormuştum. Yer verdiğim bir okur mektubundaki doğru olmayan varsayımlar ve yönelttiğim sorular üzerine TÜBİTAK açıklama gönderdi. Yanıtta Pardus’un yaşadığını görüyoruz.

Biraz özetleyerek açıklamayı yayımlıyorum.

***

Pardus projesinin tarihçesine https:// www.pardus.org.tr/pardustarihce/ adresinden ulaşılabilir.

www.cumhuriyet.com.tr/yazarlar/orhanbursali/pardus-kaplan-degil-pars-veyurtdisi-yerlesikler-2230077 Bu bağlantıdaki sorularınızın cevabı şu şekilde:

Planlama çalışmaları 2003 yılında TÜBİTAK UEKAE altında başlatılan ve 2005’te ilk kararlı sürümü çıkarılan Pardus projesi; 2012’de TÜBİTAK ULAKBİM’e taşındı, 2015 itibarıyla personel alımları yoğunlaştı, 2017 sonrasında 17, 19, 21, 23 ana sürümleri ve ana sürüm başına 5’er arasürüm yayımlandı. En güncel Pardus sürümü 16 Temmuz’da yayımlanmış olan Pardus 23.2 sürümüdür.

(www.pardus.org.tr/pardus-surumnotlari-23-2/)

Pardus, Debian bazlı bir sürümdür. Debian Stable kolu tüm dünyada yaygın olarak kullanılan, stabil ve en yeni özellikleri hemen içermeyen, kurumsal kullanıma daha uygun bir koldur. Pratikte masaüstü özellikleri için bazı paketlerin yeni versiyonları Pardus’a eklenebiliyor: tracker.pardus.org.tr

TEK TIKLA UYGULAMA

Pardus’un son kullanıcılar ve kurumlarda kullanımını kolaylaştırmak için tek tıkla uygulama yüklenebilen Yazılım Merkezi (apps.pardus.org.tr) yanında bir çok uygulama da sunuluyor (pardus.org. tr/pardus-uygulamalar). Ayrıca kurumsal olarak kullanım için uzaktan yönetim merkezi Lider Ahenk, siber güvenlik sistemi Ahtapot BSGS, kimlik yönetimi sistemi Engerek de Pardus bünyesinde geliştirilmekte.

Pardus dünyada en popüler iki masaüstü ortamından biri olan GNOME masaüstü ile dağıtılmakta. Ayrıca daha az sistem gereksinimi tüketen ve daha yalın XFCE versiyonu var. Etkileşimli tahtalar için MEB ile birlikte geliştirilen ETA versiyonu, eğitim ve yazılım geliştirme uygulamaları kurulu gelen Eğitim versiyonu da var. Ayrıca sunucu, bulut ve konteyner imajları sağlanmakta.

Pardus imajı, 2023’te 900 binin üzerinde indirildi. Aşağıdaki adreste erişilebilir olan docker imajımız da (https://hub.docker. com/r/pardus/yirmibir) 100 bin üzerinde indirilmiş görünmekte.

ETKİLEŞİMLİ TAHTALARDA VAR

Pardus’un en yaygın kullanım alanı MEB bünyesindeki etkileşimli tahtalardır. https://tahta.etap.org. tr/ adresine göre internete bağlı, kurulumu yapılmış tahta sayısı 220 binin üzerindedir. Ayrıca laboratuvar bilgisayarları ile birlikte 250 binin üzerinde kullanım vardır. MEB ile yapılan sözleşme kapsamında tüm tahtaların Pardus’a dönüştürülmesi öngörülmekte.

Pardus kamuda TÜBİTAK başta olmak üzere birçok devlet hastanesi, AFAD, MSB, Diyanet İşleri Başkanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, BTK, İSKİ gibi çeşitli kurumlarda kullanılıyor. Diyanet İşleri Başkanlığı 2021 yılında 10 bin bilgisayar için Pardus sayesinde 4 milyon dolar tasarruf ettiğini açıkladı. Eyüpsultan Belediyesi 2016-2018 arası için 2 milyon dolar, Pendik Belediyesi 2017-2020 için 3 milyon dolar tasarruf ilan etti.

DÖNÜŞÜM DENEYİMLERİ

Çeşitli kurumlardaki bazı Pardus dönüşüm tecrübelerini pardus.org.tr/ roportajlar/ sayfasından yayımlıyoruz. Ayrıca çeşitli Linux dağıtımlarını değerlendiren distro watch sitesinde Pardus, 9.52 ortalama ile en az 10 değerlendirme alan dağıtımlar arasında 2. sıradadır.

Özel sektörde kullanımın tam hacmi bilinmese de Ziraat Katılım Bankası yaptığı Pardus dönüşüm lansmanında 2020- 2022 arasında 5 milyon dolar tasarruf ettiklerini bildirdi. TAB Gıda da diğer bir özel sektör örneğidir.

Ülke çapında Pardus’un dönüşümü için TC Dijital Dönüşüm Ofisi ile çalışmalar yapıldı, Cumhurbaşkanlığı genelgesi çıkarıldı (https://cbddo. gov.tr/projeler/acik-kaynak/). Pardus ekosisteminde 17’si dönüşüm ortağı olmak üzere 23 iş ortağı var (pardus.org. tr/is-ortaklari/).

Pardus İşletim Sistemi ve açık kaynaklı teknolojileri öğrenmek isteyenler Pardus Uzaktan Eğitim Merkezi https://uzem. pardus.org.tr/ adresinden online eğitimler de alabiliyor.

https://gonullu.pardus.org.tr/ adresinden erişebildiğiniz Topluluk Portalımız Pardus İşletim Sistemi’ne çeşitli yollarla katkı sağlamak isteyen gönüllülerimizin yazdıkları makaleler ile deneyimlerini paylaştıkları bir platformdur. Okurlarınızı doğru bilgilendirme adına bu açıklamamızın yayımlanmasını rica ederiz.

***

Pardus yaşıyor!

Yazarın Son Yazıları

Gürlek ve sadık gazetecileri

Biraz gecikmiş olsa da yazmalı ve aklımdan çıkarmalıyım, yoksa dönüp dolaşıyor.

Devamını Oku
19.02.2026
Yapay zekâ düşünüyor, öğreniyor

Önce üretken yapay zekâ programlarının yaratacağı işsizlik üzerine biraz daha bilgi...

Devamını Oku
17.02.2026
Geleceği, insanları, savaşları, gezegeni ‘teknoloji oligarkları’ mı biçimleyecek?

Oligark siyasette oldukça yerleşmiş bir kavramdır. Bu dizinin ilki olan dünkü yazımda, teknoloji multi milyarderlerin “demokratik bir katılım veya denetim olmaksızın insanlığın geleceğini şekillendirdiği”ne işaret etmiştik.

Devamını Oku
16.02.2026
Dehşet çanları ve yapay zekâ ve insanlığın kontrolü

Herkes küçük işleriyle yapay zekâ uygulamalarının tadını çıkarıyor.

Devamını Oku
15.02.2026
Daha zor aylar ve yıllar ülkeyi bekliyor

Adalet Bakanlığı’na Akın Gürlek’in atanması, ülkenin en önemli konusu haline geldi.

Devamını Oku
12.02.2026
Belediye başkanı ve milletvekili istifalarına bir çözüm arayışı

Şüphesiz bir siyasetçi koşullara göre fikir değiştirebilir ve partisinden ayrılabilir.

Devamını Oku
10.02.2026
İki 7.3 ne yapar? İstanbul ve Marmara bölgesi tamamen korunmasız...

Siz okumaktan bıkmış olabilirsiniz ama biz yazmaktan bıkmadık.

Devamını Oku
09.02.2026
Deprem: ‘Ruhuna el fatiha! Acımız sonsuz

İktidar siyasetçilerinin deprem sonrası en iyi bildiği şeydir.

Devamını Oku
08.02.2026
Yeni keşfi üzerine Aziz Sancar ile röportaj

Burada duyurmuştum Sancar’ın öldürücü beyin tümörü Glioblastoma’yı fare deneylerinde başarıyla yok ettiğini...

Devamını Oku
05.02.2026
Güç gösterisinin tırmandığı doruk, en zayıf olunan noktadır

Bu konuda benzer içerikte bir yazı yazmıştım, Trump’ın askeri, ekonomik ve siyasi gücünü bütün dünyaya karşı açıkça kullanmaya başlayınca bütün dünyayı karşısına almış, bu imkânsız denemesinin aşağı düşüşe yol açacağını yazmıştım, bazı okurlar ve sosyal medyadaki izleyiciler “Hayal görüyorsun” mesajı atmışlardı.

Devamını Oku
03.02.2026
Güvenlik için atom silahı arayışları

ABD’yi İran’a saldırı kararlılığından vazgeçirmek için İslam ülkeleri diplomatik çalışmalarını sürdürürken...

Devamını Oku
02.02.2026
Emperyalizmin apaçık yüzü; savrulan ve yeniden birleşen dünya

Evet sömürgecilik, hegemonya, askeri darbeler, eşitsizlikler, sürekli yoksullar aleyhine çalışan dünya ticareti vb.

Devamını Oku
01.02.2026
Saray bu kadar yoksulluğa rağmen hangi cesaretle milleti süründürüyor?

Bu sorunun yanıtını düşünmeli herkes.

Devamını Oku
29.01.2026
İran’a saldırı, bölgede deprem niteliğinde değişime yol açar

ABD Suriye’yi alelacele düzenledikten sonra, silahlı güçlerini (uçak gemileri başta) İran üzerinde yoğunlaştırıyor.

Devamını Oku
27.01.2026
Uğur Mumcu ve Karanlıklar Çağı-2

Şüphesiz Uğur Mumcu ve daha bir dizi kahramanın öldürüldüğü ve katliamların gerçekleştirildiği 1990- 2000 yıllarının öncesi var.

Devamını Oku
26.01.2026
Uğur Mumcu ve karanlıklar çağı

Uğur Mumcu’yu 33 yıl sonra bile kitlelerin gönlünden, meslektaşlarının yüreğinden silemeyen nedir?

Devamını Oku
25.01.2026
Pax Americana: Türkiye, Suriye, İsrail’e doğru

Şüphesiz beklenmiyordu veya ABD’nin ipiyle kuyuya inilmez seni yarı yolda bırakır diyenler de vardı.

Devamını Oku
22.01.2026
Bir intikam histerisinin sahne şovu mu?

“Bak ne yaparız biz sizi, sürüm sürüm süründürürüz!...”

Devamını Oku
20.01.2026
NATO: Bir ittifakın ölümü mü?

Dün Kopenhag adeta öfke patlaması yaşadı; on binlerce kişi Danimarka ve Grönland bayraklarını sallayarak “Grönland’a dokunmayın, Grönland satılık değil” pankartları sallıyordu.

Devamını Oku
19.01.2026
Sancar müjde verdi: Beyin kanseri klinik deneylerini Türkiye’de yapacağız...

Epeydir görüşemiyorduk.

Devamını Oku
18.01.2026
Marmara depremine yeni bir bakış var

Fay parçalar halinde kırılacak ve maksimum deprem büyüklükleri ancak 7.3’e ulaşabilecek.

Devamını Oku
15.01.2026
İran rejimi bölgeyi ateşe atabilir, Türkiye’ye etkileri ne olur?

İran’da molla rejimine karşı protestolar durmuyor, çok sayıda ölü var, yüzlerle ifade ediliyor.

Devamını Oku
13.01.2026
Yanardağ’dan Aysever’e... Suskunluğun anatomisi

Merdan’ı (Yanardağ) neredeyse hiçbir suçlama yöneltmeden içeri atma, üstelik Tele1 televizyonuna el koyma cesaretinin hüküm sürdüğü bir ülkede yurttaş güvenliğinin çok yönlü olarak risk altında (uzun süredir!) olduğunu söylemek bile artık bir cesaret denemesi mi olur?!

Devamını Oku
12.01.2026
Orta sınıfın düşüşü

Bu yılın gözde dizisi Kralın Düşüşü gibi oldu ama kastettiğim İpek Özbey ile Onur Alp Yılmaz’ın hazırladıkları kitap.

Devamını Oku
11.01.2026
Aziz Sancar’dan büyük bir başarı daha: Beyin kanserini farelerde yok ettiler

İki üç kez yazmıştım, Aziz Hoca, hızlı ilerleyen ve ölümcül bir beyin kanseri türü olan Glioblastoma’nın tedavisine yönelik çok ciddi bir yöntem geliştirdi ve ilk erken sonuçlar bu tedavinin mümkün olabileceğine ilişkin önemli umutlar doğurdu, diye.

Devamını Oku
08.01.2026
Askeri güç ile siyaset: Geleceği olabilir mi? Avrupa- Çin dayanışması

Bence Trump, bugünkü dünyada pek de geleceği olmayan bir siyaset dönemi başlattı.

Devamını Oku
06.01.2026
Dünyada her şey çöktü, kendini korumak bile ne kadar mümkün?

“Önce Amerika”, “En büyük Amerika” sloganları bugün yaşadıklarımıza (Venezüella’ya baskın) ve arkasından yaşayacaklarımıza ilişkin her şeyi açıklıyordu.

Devamını Oku
05.01.2026
İran’da rejimin tek çıkış yolu nükleeri iptal etmek mi?

En sonunda İranlılar, ekonomik çöküşe başkaldırdılar.

Devamını Oku
04.01.2026
Ekonomik panoramada kısa gezinti ve utanmazlık skalası tartışması

Ekonomik tablo yıllardır felaket.

Devamını Oku
30.12.2025
HÜDA PAR/DEM/İmralı el ele Kürt karanlığına

AKP, Türkiye ve Ortadoğu’da Kürdistan isteyen pankürdist, geçmişi karanlık HÜDA PAR’ı, 4 milletvekili vererek Meclis’e soktu.

Devamını Oku
29.12.2025
Hey Türkler, Anadolu, Trakya, savaşı kaybettiğinizden haberiniz var mı?

Kürt meselesini çözüm komisyonu sanki çıkmaza girdi gibi.

Devamını Oku
28.12.2025
Çin’in başarısının sırrı: Yüz binlerce genç mühendis

Anımsıyorum, 6-7 yıl önce Amerikan üniversitelerini bitiren fen alanlarında mühendislerin sayısı muhtemelen 400 bin kadar olduğuna ilişkin bir istatistiğe hayret etmiştim.

Devamını Oku
25.12.2025
Çin, 20 yılda kritik teknoloji araştırmalarının yüzde 90’ında öncü

Yukarıdaki başlık bana ait değil, dünyanın en önemli iki bilim dergisinden biri olan NATURE’a ait.

Devamını Oku
23.12.2025
6 yıllık ‘Manhattan Projesi’ ile Çin ABD tekelini kırdı

Bu proje İkinci Dünya Savaşı’nı bitiren atom bombası üretme projesi değil.

Devamını Oku
22.12.2025
Anket sonuçlarına ne kadar güvenmeli?

Onlarca anket önümüze geliyor ve buna göre yorumlar yapıyoruz.

Devamını Oku
21.12.2025
13 yıl öncenin büyük öngörüsü gerçekleşiyor mu?

Kaybettiğimiz Doğan Kuban Hoca’nın seçme yazılarına her hafta Herkese Bilim Teknoloji dergisinde yer veriyoruz.

Devamını Oku
18.12.2025
Ankara’nın F-35 rüyası bitti veya çok bedel ödemesi gerekir

Hayır, ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Barrack’ın F-35 konusunda verdiği yanıta dayanarak Ankara bu uçakların rüyasını bile göremez demiyorum.

Devamını Oku
16.12.2025
Bu anlaşmayı kim ‘Feshet’ dediyse suçlu o! Suriye tek mi olacak çok mu?

Bütün mesele bu. Derinden bir savaş veriliyor, bir varlık ve yokluk savaşı bu, olmak mı olmamak mı...

Devamını Oku
15.12.2025
Bu övgünün ardında ne var?

Şam hükümetini ve Suriye’yi kimler zayıf bırakarak dış güçlerin sürekli müdahalesine açık bir ülke konumunda tutmak istiyor sorusu çok önemli ama bugün Trump’ın Erdoğan’a olan büyük sevgisinin arka planında ne var sorusuyla başlayacağım.

Devamını Oku
14.12.2025
Tarihe geçecek diploma iptali davası Dreyfus’u gölgede bırakır

Bir ülke, bir iktidar, bir hukuk, bir yargı düşünün ki topluca hareketle bir kimsenin 31 yıl önce aldığı üniversite bitirme diplomasını geçersiz saysın ve iptal etsin.

Devamını Oku
11.12.2025