“Zevzeklik” bir kişinin gerek konuşmalarıyla gerek yersiz davranışlarıyla insanları bunaltması, sıkması veya ciddiyetsiz bir şekilde boşboğazlık yapması durumudur.
Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğüne göre temel anlamı gevezelik olup günlük yaşamda şu özelliklerle kendini gösterir:
Boşboğazlık: Karşı tarafa söz hakkı tanımadan, gereksiz ve yersiz konularda çok fazla konuşma.
Münasebetsizlik: Ortama uymayan, zamansız veya pot kırıcı laflar etme.
Ciddiyetsizlik: Olgun davranmama, lakayt ve sulu hareketlerde bulunma.
***
Adı gereksiz bir gazete müsveddesinde “Tüm meydanlarda milli maç coşkusu” başlıklı bir haber var. “Bütün meydanlarda” yerine “Tüm meydanlarda” diyerek Türkçe sefaletlerini kanıtladıkları için “paçavra” yerine “çöplük” de diyebilirdim.
Tüm: Bir bütünün eksiksiz her bir parçasını veya tamamını ifade eden bir sözcüktür. Cümle içinde genellikle bir sıfat (önad) veya zarf olarak görev yapar.
Bütün: Bir varlığın ya da nesnenin eksiksiz, tam veya parçalanmamış halini (örneğin kesirli sayılarda bir bütün olan 1 tamı) ifade eder. Günlük kullanımda “tüm” veya “hepsi” anlamlarına gelir ki yanlıştır. Bir gazeteci günlük kullanımda diye “tüm” yerine “bütün”ü, “bütün” yerine de “tüm”ü kullanamaz. Kullanırsa “mazeteci” olur. Ama biz şimdilik bunu bırakıp işimize dönelim. Yani sıradan bir futbol maçını din kavgasına dönüştüren ilkel akla. Haber şöyle:
“Başta İstanbul, Ankara olmak üzere il ve ilçe belediyeleri ile sivil toplum kuruluşları ve şirketler, vatandaşların Türkiye-Avustralya karşılaşmasını izleyebilmeleri için meydanlara dev ekranlar kurdu. Ayrıca birçok camide sabah namazının ardından kurulacak ekranlarda maç izlenecek ve vatandaşlara çorba, simit ikram edilecek.
A Milli Takım’ın 2026 Dünya Kupası’nda Avustralya ile oynayacağı ilk maç öncesi tüm Türkiye’de adeta seferberlik ilan edildi. Başta İstanbul, Ankara olmak üzere tüm yurtta il ve ilçe belediyeleri, sivil toplum kuruluşları, şirketler milli heyecanı meydanlara taşıyacak organizasyonlar hazırladı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi; Eminönü Meydanı, Üsküdar Sahil Meydanı, Beylikdüzü Metrobüs Meydanı ve Maltepe Sahil Etkinlik Alanı’na dev ekranlar kurdu. Bağcılar Belediyesi, ‘Sabahın ilk ışığında millilerin yanında’ sloganıyla düzenlediği etkinlik kapsamında maçı izlemeye gelenlere çay, simit ve çorba ikram edecek.
ÖNCE NAMAZ, SONRA DÜNYA KUPASI
Ümraniye Belediyesi saat 04.45-05.30 arası Medine Camisi’nde buluşma ve sabah namazı, 05.30-06.15 arası toplu dua ve çorba ikramında bulunup 06.15- 07.00 arası da 15 Temmuz Şehitler Meydanı’nda vatandaşlara bayrak dağıtacak. Kâğıthane Çeliktepe Merkez Camisi’nin ‘Önce sabah namazı, sonra Dünya Kupası’ çağrısı büyük ilgi gördü. Camide namazın ardından çorba ikram edilecek. Büyük Çamlıca Camisi’nde de namaz sonrası cemaat, simit ve çorba eşliğinde milli maçı izleyecek. Yeşilay Genel Merkezi’nin Sepetçiler Kasrı’ndaki bahçesine de dev ekran kurulacak.”
Bu ilkellik karşısında “İnşallah Avustralya galip gelir” demek mümkün ama ben demeyeceğim: “ÖNCE NAMAZ, SONRA DÜNYA KUPASI” çok tehlikeli bir sıralama. Önce maç izlenmeli, galibiyet durumunda “şükür namazı kılınmalı”. Sapla samanı karıştıran maganda cehaleti bu inceliği anlamaktan çok uzak. Çoook uzak!!!
Namazı kıldın ama yenildin, bunun anlamı ne? (Yazının okuduğunuz bölümü 12 Haziran Cuma günü yazıldı.)
***
Bunun anlamı pazar sabahı oynanan maçta Avustralya’ya 2-0 yenilince ortaya çıktı: Demek ki maç öncesinde yapılan şamatalar, verilen ziyafetler fos çıktı, işe yaramadı. Bu durumda “osuruğu cinli” Çolak Şaban Hoca’ya muska yazdırmaları gerekmez miydi? Maçı seyrettim: Adamlar sekiz kez kalemize gelip iki gol attılar; bizimkiler en azından 18-20 kez Avustralya kalesine abandı ama gol atamadı. Önce Avustralya kalecisi iyi kurtarışlar yaptı. Bizim kaleci Uğurcan Çakır belki ondan iyi kaleci ama iki gol yedi. Oyuncularımız, maçtan önce kostaklanan spor yazarları, futbolsever ilkel dünya ile aynı kafada oldukları için gerçekçi değillerdi.
Atatürk’ün “Bir Türk dünyaya bedeldir” sözü bir sarsılmaz gerçeği değil, bir iyi niyet ve temenniyi dile getirmektedir. Dünyanın en iyi çalıştırıcılarını, taktik ve strateji uzmanlarını getirsen de nafile... Bu kafayla ancak tekrarlanmayan, tekrarlanamayan başarılar ve zaferler kazanmak mümkündür. Futbol ayakla değil kafayla, kafanın içindeki zekâyla oynanır. Dünyanın en iyi futbolcuları arasında adları anılan Arda Güler, Real Madrid’de bu sıfata sahip ve Kenan Yıldız ise Juventus’ta oynarken bu sıfatı kazandı. Bir Türk takımında ve Türk milli takımında oynarken değil. Bilmem anlatabildim mi?... Namazla niyazla, duayla belki öteki dünyada iltifat görürsünüz, iyi mümin sıfatı kazanırsınız. Ama bu da kesin değil! Ancak bu dünyada bir zevzek olarak avucunuzu yalarsınız.
