Füruzan: Ezilenlerin dostuydu
Ayşegül Yüksel
Son Köşe Yazıları

Füruzan: Ezilenlerin dostuydu

27.02.2024 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Ülkemiz bir büyük yazarını daha yitirdi. Füruzan en önemli öykücülerimizdendi. Dahası, yazın türlerinin çoğunda ürün vermiş, sinema için senaryolar yazmış, film yönetmenliği de yapmıştı. Okumayı ve sinema izlemeyi yaşamı boyunca yoğunlukla sürdürdü.

11 Şubat’ta aramızdan ayrıldığında dünya üstünde ne çok dost biriktirdiğinin bilincine bir kez daha vardık. Yalnız güçlü bir yazın ustası değil, dünyayı güzele boyamış insanlardandı.

Füruzan’la çoğumuz gibi 1970’lerde üç ünlü öykü kitabı aracılığıyla tanışmıştım: “Parasız Yatılı”, “Kuşatma”, “Benim Sinemalarım” günümüzde de en çok okunan kitaplar arasında yer alıyor. Bu yapıtlarda anlatılan kadınlar, cinsellikleriyle olduğu denli, toplum içindeki hırpalanmış konumlarıyla öne çıkar. Sınıf farklılıklarının ve yoksulluğun, kadın-erkek ayrımı tanımadan, insanları nasıl ezdiğini, çoğunlukla kadın karakterler üstünden gösteren sarsıcı Füruzan öyküleri, okurları anlatılan koşullara başkaldırmaya yönlendiren sihirli bir değnek işlevi taşır. Füruzan, Türk dilini görselleştiren bir sinematik anlatım kullanmaktadır.

ŞIK VE ZARİF AMA ALABİLDİĞİNE ALÇAKGÖNÜLLÜ

Gerçek tanışmamız ise 2000’li yılların başında Füruzan’ın Sevda Dolu Bir Yaz öyküsünün Vacide Öksüzcü tarafından tek kişilik bir oyun olarak sahnelenip oynandığı Ankara’daki Oda Tiyatrosu’nda oldu. Füruzan daha önce gazete ve dergilerde çıkmış fotoğraflarında gördüğümüz gibi son derece şık ve zarifti. Kişiliğinin en şaşırtıcı yanı ise sanki uluslararası düzeyde ünlenmiş bir yazar değilmiş gibi, yapıtıyla ilk sınavı veren alçakgönüllü bir amatör duruşu sergilemesiydi.

Dostluğumuz o gün başladı. Yazdığım eleştiri yazısı beğenilmişti. Çünkü “Sevda Dolu Bir Yaz” başlıklı öykü kitabının kapağında yer alması öngörülmüştü. Bu kitap ve belli başlı Füruzan kitaplarının yeni baskıları imzalı olarak tarafıma iletilmişti. Teşekkür etmek için telefonla aradım. Dostluğumuz ender de olsa telefon konuşmalarıyla sürdü. Son kez yüz yüze gelişimiz İstanbul Kitap Fuarı’nda olmalı. Kalabalığın içinde iki tabureye ilişip çay içerek söyleşmiştik.

2008’DE İSTANBUL KİTAP FUARI ONUR YAZARIYDI

Füruzan 2008’de İstanbul Kitap Fuarı Onur Yazarı olarak gündemdeydi. Onur Yazarı kitabını hazırlayan gazeteci Faruk Şüyün’ün yazı isteği üstüne “Şarkılar Kitabı” başlıklı öykü kümesinin incelemesini yapmıştım. Bu yazıyı da içeren “Füruzan Adlı bir Öykü” kitabı yine imzalanmış olarak çıktı postadan. Kitaptan öğrendiğime göre, Füruzan İstanbul’un çeşitli semtlerindeki ilkokullarda okumuş. Bu okullardan biri benim ve kardeşimin gittiği Kadıköy Halit Ağa Caddesi’ndeki Gazi Mustafa Kemal Paşa İlkokulu’ymuş. Kitaba sınıf fotoğraflarının çekildiği çok merdivenli ana girişin ve vitraylı pencerelerin yer aldığı koridorların resimleri de konmuş. Dahası, benim birinci sınıfta öğretmenim olan Mebrure Hanım Füruzan’ın da öğretmeni olmuş. Demek aynı sınıflarda devinip, aynı bahçede teneffüse çıkmış, aynı sokaklarda koşturmuşuz. Bu hoş rastlantıyı Füruzan’la paylaşamadım çünkü çok yoğun bir dönem yaşıyordu.

SAHİPSİZ İNSANLARIN, HAKÇA BİR DÜZEN ARAYANLARIN DOSTUYDU

Aradan epeyce zaman geçiyor. Füruzan’ın 90, benimse 80 yaşına yaklaştığımız 2020 yılında, DTCF Tiyatro Bölümü’nden eski öğrencim Aslı Esma Karaca, 12 Mart dönemindeki hareketlerin içinde yer almış gençlerden birinin tanıklığıyla yazdığı “Hasan” başlıklı kitabı için “önsöz” arayışında. Füruzan’ın “47’liler” romanını öneriyorum. Yazarın izniyle romandan bir bölüm “önsöz” olarak kullanılıyor. Ardından telefonda Füruzan’ın sesi: “Ne güzel öğrenciler yetiştirmişsin, kutlarım.” Sanki aradan hiç zaman geçmemiş gibi konuşuyoruz. Son kez olduğunu bilemeyiz...

Füruzan sahipsiz genç kız ve kadınların, ezilen emekçilerin, hakça bir düzen arayanların dostuydu. Onu okuyanları, tanıyanları, sevenleri de o dostluğa ortak etti.

Yazarın Son Yazıları

Annemin yılbaşı yemekleri

Büyükbabamla birlikte yaşadığımız 17 yıl boyunca hemen hemen her yılbaşı gecesi bizim evde kutlanmıştır. Babasının çocuklarına ve torunlarına ev sahipliği yapan annem, kolları sıvar, benim çocukluk dönemimin sevilen yemekleriyle 20 konuğuna ziyafet çekerdi. (İçinden küfreder miydi, bilemem.)

Devamını Oku
30.12.2025
‘Âşık Shakespare’in yaratıcısıydı

Dünya tiyatrosu, son 60 yılın -tartışmasız- en büyük oyun yazarı Tom Stoppard’ı 29 Kasım’da yitirdi. 1937’de Çekya’nın Zlin kentinde doğan Tomas Straussler, Nazi işgalinden kaçan ailesiyle çocukluğunda bir süre Singapur ve Hindistan’da yaşamıştı. Annesi, babasının ölümünün ardından bir İngilizle evlenince 1946’da üvey babasının soyadını alarak yedi yaşındayken İngiliz vatandaşı oldu.

Devamını Oku
16.12.2025
28. Uluslararası Ankara Tiyatro Festivali noktalandı

Festival çoğunlukla Çankaya Belediyesi’nin sahnelerinde yer aldı. Toplamda 12 farklı oyun salonu kullanıldı.

Devamını Oku
02.12.2025
‘Tiyatro hazinemiz’ sergileniyor

Takviminize not edin. 27 Kasım-31 Ocak tarihleri arasında İstanbul Depo’da tiyatro mirasımızın arşivleri sergileniyor. Tophane’deki bu sanat uzamının tam adresi: Depo/Tütün Deposu, Lüleci Hendek Caddesi No. 12 (E-posta adresi: depo@depoistanbul.net Telefon: 90 (212) 2923956)

Devamını Oku
18.11.2025
Meraklıları için tiyatro bilimi

Kitapların her bir bölümünün sonunda yer alan “ölçme ve değerlendirme”ye yönelik alıştırmalar, öğrencinin, eğitim sürecinde etkin bir katılımcı olmasını sağlıyor.

Devamını Oku
04.11.2025
Dergi yöneticisi Ozan Ertuğ

Ozan Ertuğrul Özüaydın’ı şiir meraklıları tanır. Çoğunlukla şiirlerini içeren 11 kitabı var. Yapıtlarını 4 ve 5 Ekim’de 22. Ankara Kitap Fuarı’nda imzaladı.

Devamını Oku
28.10.2025
DTCF Tiyatro Bölümü 61 yaşında

Ben bu öyküye ne zaman katıldım? İstanbul Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı’nda lisansüstü öğrencisiyken tüm bölümlere sınavsız tiyatro dersleri veren Haldun Taner’in gözüne -yaptığım bir ödev nedeniyle- girmiştim. 1964’te, DTCF’de açılacak tiyatro bölümüne başvurmam için bana haber yolladı. Yurtdışında burslu olarak yüksek lisans yapmaya hazırlanıyordum; yolumu değiştiremedim. Ama sonunda da sevgili Taner’in sözüne geldim: 1978’de, çoluğa çocuğa karışmışken DTCF Tiyatro Bölümü’nün doktora öğrencisi oldum. Akademik kadrom ODTÜ ya da (sonra) DTCF İngiliz Dili ve Edebiyatı’nda olsa da tiyatro bölümünün altın çağını yaşadım. 1981’de başlayan derslerim göz açıp kapayıncaya dek 32 yıla ulaştı

Devamını Oku
07.10.2025
Tiyatroların iletişim alışkanlıkları

70 yıllık tiyatro seyircisi ve 50 yılı aşkın süredir aralıksız yazan bir eleştirmen olarak tiyatrolarla iletişim kurma üstüne düşündüğümde geçmiş yılları özlüyorum.

Devamını Oku
23.09.2025
12 Eylül’ün savurduğu sonbahar yaprakları

12 Eylül döneminin tiyatro eleştirisi çoğunlukla sahne olaylarındaki özensizliğe karşı çıkmaktadır. Bu aşamada gazetelerdeki kültür sanat sayfalarının küçülmeye, eleştiri yazılarının azalmaya başladığı görülür.

Devamını Oku
09.09.2025
Ferhan ve Müjdat gündemimizde

Ferhan Şensoy’u 31 Ağustos 2021’de 70 yaşındayken yitirmiştik. Yeni yapılan “Ferhangi Bir Yaşam” belgeseli seyircisiyle buluşmayı bekliyor. Müjdat Gezen ise 82 yaşında ve bir hafta önce hakkındaki soruşturma kapsamında ifade vermeye çağrıldı.

Devamını Oku
26.08.2025
Metin Sözen: Anadolu’yu kucaklamıştı

Değerli bilimadamı Prof. Dr. Metin Sözen’i 1 Ağustos’ta yitirdik. Yaşamını ülkemizin doğal, tarihsel, kültürel değerlerine sahip çıkılmasına adamış, yüce gönüllü bir insandı.

Devamını Oku
12.08.2025
Genco’ya ikinci mektup

Sevgili Genco, Sen gideli bir yıl oldu. Zaman çabuk geçiyor. İlk mektubumda (Cumhuriyet, 13.08.2024) ardında bıraktığın görsel-işitsel belgelerden söz etmiştim: Sanat yaşamın boyunca oluşturduğun sesli kitapları, fotoğraflarınla yorumladığın şiirleri, çevirilerini, plak ve kasetlerinde kayıtlı müzik çalışmalarını...

Devamını Oku
29.07.2025
Memet Baydur’un diyecekleri var

Okuduğunuz başlığı bir başka yazımda da kullanmıştım. Ölümünün üstünden 20 yılı aşkın bir süre geçmiş olmasına karşın, Memet Baydur’un bizlere diyecekleri sürüyor

Devamını Oku
15.07.2025
Zeynep Oral’la çalışırken eğlenmek

17 Haziran’da Metrohan’da ilk gösterimi yapılan “Bir Babıali Zirvesi” başlıklı, Habitat TV yapımı Zeynep Oral belgeselini henüz izleyemedim. Neyse ki Dikmen Gürün izlenimlerini geçen haftaki yazısında bir güzel dile getirmiş. Okurken belleğimde birikmiş, belge tadında Zeynep Oral olayları gözümün önüne gelmeye başladı. Bu yazıda Zeynep’le yaşanmış anlar var.

Devamını Oku
01.07.2025
İlhan Selçuk’un ‘Pencere’ köşesini anarken

Gazete ve dergi yazarlığım 50 yıla ulaştı. ​​Özgür basın dergisinde başlayıp çeşitli başka dergilerde ve ayrıca 45 yıl Cumhuriyet’te süren bu uğraşa -30 yıldır gazeteme iki haftada bir “Sahneden” köşesini yazmak da eklenmiş. Kolay iş değil.

Devamını Oku
17.06.2025
Oya Başak’ın kahkahası eksildi dünyamızdan

Prof. Dr. Oya Başak’ı bir hafta önce yitirdik. Cenazesindeki çelenklerden birinde “çocukların” yazıyormuş.

Devamını Oku
03.06.2025
Vasıf Öngören ‘Zengin Mutfağı’ ile ‘şimdi’ ve ‘burada’

“Zengin Mutfağı” oyunu neredeyse 50 yıldır sahnelerimizde yer alıyor. İşin hoşu, oyunun başkişisi Lütfü Usta’yı oynayan Şener Şen Usta da 1977’de ilk kez canlandırdığı bu karakteri son üç yıldır yepyeni bir seyirci kuşağına sunmakta.

Devamını Oku
20.05.2025
Bahar ölümsüzlük simgesidir

Bahar ölümsüzlük simgesidir

Devamını Oku
06.05.2025
Ahmet Özer’in 50. kitabı çıktı

Ahmet Özer’in 50. kitabı çıktı

Devamını Oku
22.04.2025
Son veda...

Son veda...

Devamını Oku
09.04.2025
Tiyatro biletleri uçuşta

Tiyatro biletleri uçuşta

Devamını Oku
08.04.2025
Shakespeare siyaset sahnesinde

Shakespeare siyaset sahnesinde

Devamını Oku
25.03.2025
Sanat Kurumu 78. yaşını sürüyor

Sanat Kurumu 78. yaşını sürüyor

Devamını Oku
11.03.2025
Nevra Serezli: Profesyonel tiyatroda 60 yıl

Nevra Serezli: Profesyonel tiyatroda 60 yıl

Devamını Oku
25.02.2025
İzmir D.T’den ‘Karıncalar / Bir Savaş Vardı’

İzmir D.T’den ‘Karıncalar / Bir Savaş Vardı’

Devamını Oku
11.02.2025
Heiner Müller’den ‘Medea’

Heiner Müller’den ‘Medea’

Devamını Oku
28.01.2025
‘Vatan Kurtaran Şaban’ günümüzde

‘Vatan Kurtaran Şaban’ günümüzde

Devamını Oku
14.01.2025
Broadway ya da West End biçeminde süper tiyatro

Broadway ya da West End biçeminde süper tiyatro

Devamını Oku
31.12.2024
Gonca Vuslateri Shakespeare oynamalı

Gonca Vuslateri Shakespeare oynamalı

Devamını Oku
17.12.2024
Özdemir Nutku anlatıyor

Özdemir Nutku anlatıyor

Devamını Oku
03.12.2024
Ankara’da tiyatronun renkleri

Ankara’da tiyatronun renkleri

Devamını Oku
19.11.2024
Festivalde üç Shakespeare oyunu

Festivalde üç Shakespeare oyunu

Devamını Oku
05.11.2024
‘Öteki’nin dramı

‘Öteki’nin dramı

Devamını Oku
22.10.2024
Ankara’da yeni bir tiyatro şenliği

Ankara’da yeni bir tiyatro şenliği

Devamını Oku
08.10.2024
Ateş Kuşu Semiha Berksoy

Ateş Kuşu Semiha Berksoy

Devamını Oku
24.09.2024
Tiyatromuzun belleği: Türkiye Tiyatro Vakfı beş yaşında

Tiyatromuzun belleği: Türkiye Tiyatro Vakfı beş yaşında

Devamını Oku
10.09.2024
Müşfik Kenter’i anarken...

Müşfik Kenter’i anarken...

Devamını Oku
27.08.2024
Genco’ya mektup

Genco’ya mektup

Devamını Oku
13.08.2024
Nilüfer Kent Tiyatrosu ile Daltabanlar ayrı düştü

Nilüfer Kent Tiyatrosu ile Daltabanlar ayrı düştü

Devamını Oku
30.07.2024
Hocamız Sevda Şener’i yitireli 10 yıl oldu

Hocamız Sevda Şener’i yitireli 10 yıl oldu

Devamını Oku
16.07.2024