Depremde üstgeçitler ve ulaşım sorunu - Doç. Dr. Savaş KARABULUT
Olaylar Ve Görüşler
Son Köşe Yazıları

Depremde üstgeçitler ve ulaşım sorunu - Doç. Dr. Savaş KARABULUT

07.02.2024 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Tekelci kapitalizmin oligopol piyasalarda kullandığı reklamlar hem maddi hem de manevi anlamda ölümcüldür. Manevi anlamı; kapitalizmin para dışında bir değeri tanımadığı, üretileni, üretenlere yani talep edenlere önce ürettirerek ve sonra satarak emeği sömürür. Bu söz, maddi anlamda da ölümcüldür. Çünkü; sermayeyi elinde bulunduran egemen sınıf “Reklamın iyisi, kötüsü olmaz; reklam, reklamdır!” sözünü hem kullanır hem de fiili olarak rekabetçi piyasa koşullarında öne çıkmak için reklam yaptırarak maddi olarak daha güçlü olmak ister. Bununla beraber merkezi veya yerel yönetimi elinde bulunduranlar da projelerini, yaptıklarını ve yapacaklarını sürekli olur olmaz yerlere reklamlar yaptırarak, “görüntü” vermeye soyunur ve fiili olarak piyasalarını oluştururlar. 

Reklama ihtiyaç duyanlar daha çok ticari bir değeri piyasada tanıtmak, arzlarını talep edenlere basılı, görsel iletişim araçlarıyla sunmak ve kendilerini “piyasalaştırmak” yani görüntülenmesi gerektiğini düşünürler. Bunlar dışında ise ilan panoları, binaların dış cephelerini ve özellikle yaya üstgeçitlerini sıklıkla kullanmaktadırlar. Reklam sektörünün ekonomik çıktısı oldukça yüksektir. Bir yeni meta üretim ve iletişim aracı olarak kullanılmaktadır. Ancak tam da bu noktada biz mühendisler içinde Hemingway’in romanında ifade edilen şekildeki gibi tehlike çanları çalmaya başlar. Nedeni ise bir mühendislik yapısının sevmediği şeyi yani hem ek statik yük ve hem de deprem ve rüzgâr gibi dinamik yüklerdeki davranışlarını değiştirirler. Asılan bu reklamlar bir tehlike ve hatta risk kaynağına dönüşür. Bir mühendislik yapısına gelen her ek yük onun salınımını ve deprem durumundaki davranışını hep olumsuz yönde etkiler. 

TAHLİYE YOLLARI HAZIR MI?

17 Ağustos 1999 depremi sırasında üstgeçit altında bekleyen otobüsün üzerine devrilme sahnesi eminim her birimizin hafızalarınızdaki yerini koruyordur. 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri sırasında özellikle tren hatlarında köprü, üstgeçit ve menfezlerdeki hasarla birlikte, raylarda meydana gelen hasarda karşımıza ulaşım açısından sorunların devam ettiğini bir kez daha göstermiştir. Hatay Havalimanı’ndaki hasar havalimanının yerini tartışmaya açmış ve İskenderun Limanı’ndaki yangın ise limanların güvenliğini yeniden sorgulamamıza neden olmuştur. Karayolları bağlamında, yüzlerce kilometrelik hasar arasında özellikle Nurhak Viyadüğü, otoyollar, ana yollar ve ara bağlantı yollarında da hasarın meydana gelmesi, hem dışarıda dayanışmaya gelenlerin ulaşamamasına, hem de içeriden tahliyeye yönelenlerin çıkamamasına neden olmuştur. 

Peki bu yapısal hasarlar dışında, insan eliyle hasar alması, ulaşımın deprem anında veya şiddetli rüzgârlarda engellenmesi veya dayanışmayı/tahliyeyi işin içinden çıkılmaz hale getirmek için başka neler yapılıyor? 

DEVASA İLAN PANOLARI 

Taşıyıcı sistemde oluşacak deprem yükü sistemin kütlesi ve rijitliği hesaba katılarak belirlenir. Projelendirme aşamasında dikkate alınan yükler haricinde yapıya ilave edilecek yüklerin yapıda oluşturacağı etkilerin düşünülmesi gerekmektedir. Proje müellifinin bilgisi dışında ilave edilen yükler için proje müellifine haber verilmesi ve yapısal tahkiklerin tekrar yapılması gerekmektedir. Üstgeçitlere monte edilen reklam panoları bu nedenle büyük tehlike arz etmektedir. 

Ankraj tasarımları genel olarak hatalıdır. Kullanılan ankraj bulonunun kopma değeri kadar yükün betona aktarılabilecek şekilde ankraj tasarımının yapılması gerekmektedir. Üstgeçitlerde bulonlar 20 cm betonarme döşemeye bağlanmıştır ve bunlar genel olarak yetersizdir. 

Taban plakasında basınç oluşan noktada drenaj kanalı mevcuttur. Bu durum sistemin mesnetlendiği noktalarda dönme oluşmasına sebep olabilecek durumdadır. 

Çelik panoların seçilen taşıyıcı profillerine uygun ankraj tasarımı ise yapılmamaktadır. Ankraj noktaları zayıftır ve deprem durumunda veya kuvvetli bir fırtına anında panonun yola düşmesine sebep olabilir. Bu durum ulaşımın durmasına ve can kayıplarına sebep olacaktır. 

Depreme hazırlık yapmamız gerekirken ticari çıkarlar ve reklam yapmak uğruna deprem durumunda büyük problemlere neden olabilecek reklam panolarının acil olarak kaldırılması elzemdir. 

“Deprem öldürmez, üstgeçitler veya yaya geçidi üzerindeki reklam panoları öldürür” dememek, ulaşımı günlük yaşantıda problemli hale getirmemek ve daha önemlisi deprem anında çökecek/yapısal hasara neden olacak şekilde kullanımı yasaklanmalıdır.

DOÇ. DR. SAVAŞ KARABULUT

GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAK. ÖĞRETİM ÜYESİ, EĞİTİM SEN KOCAELİ 2 NO’LU ŞUBE YK BAŞKANI

Yazarın Son Yazıları

MESEM ve çocuk işçiliği - Özgür Hüseyin Akış

Sanayi Devrimi’yle birlikte çocuk emeği üretim sürecinde ciddi bir biçimde yer almıştır.

Devamını Oku
12.01.2026
Emperyalizm, Venezuela ve demokrasi - Doğan Ergenç

3 Ocak 2026 günü ABD, Venezuela’ya saldırdı ve Devlet Başkanı Nicolas Maduro ile eşini kaçırıp New York’a getirdi.

Devamını Oku
12.01.2026
Gündelik distopya ve umudumuz - Olcay Bağır

Distopyaların ilki olmasa da en meşhuru Aldous Huxley’in 1932’de basılan Cesur Yeni Dünya romanıdır.

Devamını Oku
10.01.2026
‘Bir bilen’ - Kadir Serkan Selçuk

Türkiye’de seçmen tercihleri, genel olarak sorgulayarak, araştırarak değil geleneksel-ailevi bağların, yakın çevrenin veya bir lidere duyulan hayranlığın etkisiyle yapılır.

Devamını Oku
10.01.2026
Bir haydut devletin resmi: ABD - Doğu Silahçoğlu

Dünya egemenliğine soyunan ABD; uluslararası hukuka aykırı bir anlayışla ve geçmişteki sabıkasına uygun olarak yeni yılın ilk sabahında Venezuela’da haydutluğa soyundu.

Devamını Oku
09.01.2026
Bitmeyen meşruiyet arayışı - Hande Orhon Özdağ

Erdoğan’ın ABD seyahati sırasında, ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, Trump’ın Erdoğan’a “ihtiyacı olanı” verdiğini söylemişti...

Devamını Oku
09.01.2026
Sermaye imparatorluğu - Kaan Eroğuz

Tüm dünya yeni yılı Amerikan emperyalizminin Venezüella’ya saldırısı ve devlet başkanı Nicolas Maduro ile eşi Cilia Flores’in bir savaş suçlusu gibi ABD’ye kaçırılması olayıyla karşıladı

Devamını Oku
08.01.2026
Yargı kısıntısı - Suna Türkoğlu

Anayasa Mahkemesi, 16.7.2010 tarihli E:2010/29 K:2010/90 sayılı kararında hukuk devletini “insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık, anayasanın ve yasaların üstünde yasa koyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlet” olarak tanımlamıştır.

Devamını Oku
08.01.2026
Venezüella’da ABD darbesi - Hikmet Sami Türk

3 Ocak 2025 sabaha doğru Venezüella Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşi Cilia Flores, ABD Başkanı Donald Trump’ın emriyle ABD ordusunun özel görev birimi Delta Force timleri tarafından yataklarından alınarak kaçırıldı; ABD’ye yönelik uyuşturucu kaçakçılığı ve terörizm iddialarıyla yargılanmak üzere New York’a götürüldü.

Devamını Oku
07.01.2026
Liyakat, adalet, açılım: Türkiye masada... - Gani Aşık

“Vatanımız cennet, sofralarımız bereket ve idaremiz merhamet” sloganı ile iktidar olan intikamcı siyasal İslam; foyasının çıkması, yurttaşın bıkması ve devletin kokuşması ile 23 yıllık fetret döneminin sonuna gelmiş görünüyor.

Devamını Oku
07.01.2026
Türkiye 2026'dan ne bekliyor? - Necdet Adabağ

Ünlü İtalyan şair-yazarı Giacomo Leopardi “Takvim Satıcısı” adlı denemesinde bir yılbaşı öncesinde takvim satıcısına, gelecek yılın nasıl olacağını sorar, sorunun yanıtını beklemeden gelecek yılın yaşadıkları yıldan farklı olmayacağını; acı ve ıstırapların süreceğini, iç ağrılarının dinmeyeceğini söyler.

Devamını Oku
07.01.2026
Harita üzerinde mütalaa etmek - Nejat Eslen

Mustafa Kemal Atatürk, “Ben siyasi meseleleri de askeri vaziyetlerde olduğu gibi harita üzerinde mütalaa ederim” demiştir.

Devamını Oku
06.01.2026
Vicdanı altınla değil, hakikatle tartmak - Abdullah Dörtlemez

Atinalı Timon, Shakespeare’in kaleminde cömertliğiyle tanınan, dostlarına servetini açan ama karşılığında nankörlük ve ihanet gören bir karakterdir.

Devamını Oku
06.01.2026
Ayrıştırma mı, bütünlük mü? - Necdet Ersoy

Ülkemizde her düzeyde devlet görevlisi, siyasetçiler ve kanaat önderleri, söylemlerinde toplumun bir bütün olduğunu ifade etmek için yurdumuzdaki bütün etnik grupların isimlerini sayıp sonra da “Biz hepimiz kardeşiz” gibi birlik ifade eden bir söylemi kullanmaktadırlar.

Devamını Oku
04.01.2026
Toplumsal çürüme ve mücadele - Coşkun Özdemir

Kaygılar içinde yaşadığımız koca bir yıl geçti.

Devamını Oku
03.01.2026
Sahipsiz hayvanlar ve ‘tek sağlık’ - Ülgen Zeki Ok

İnsan sağlığını korumakla birlikte hayvan ve çevre sağlığının da korunması gerektiğine temellenen “tek sağlık” anlayışı, farklı alanlarda, farklı düşünebilen beyinlerin uyum içinde çalışmalarının yarattığı sinerji ile hızla yayılıyor.

Devamını Oku
03.01.2026
2026'da Türk ordusu - Cumhur Utku

Filmi geri saralım.

Devamını Oku
02.01.2026
Her şey bizim elimizde - Yüksel Işık

Doğanın yasası bu, bir yılı daha tarihteki yerine yolcu ediyoruz.

Devamını Oku
02.01.2026
Liyakat kurumu - Ülkü Sarıtaş

Türk Dil Kurumu sözlüğündeki tanıma göre, kökeni Arapça olan liyakat kelimesinin anlamı; bir kimsenin, kendisine iş verilmeye yeterlilik, uygunluk ve yaraşırlık durumunda olmasıdır.

Devamını Oku
01.01.2026
Mustafa Necati'yi düşünürken - Mustafa Gazalcı

Her yılbaşı geldiğinde gencecik yaşında talihsiz bir biçimde yitirdiğimiz Milli Eğitim Bakanı Mustafa Necati’yi düşünürüm.

Devamını Oku
01.01.2026
Umut korkuyu yensin - Abdullah Yüksel

2025’in omuzlarımızda bıraktığı ağırlıkla giriyoruz yeni yıla.

Devamını Oku
31.12.2025
İyilik biriktirenlerin yolu - Serpil Güleçyüz

Yeni bir yıla, bin bir umutla merhaba derken tartışmaların dayatmaların gölgesinde, bizi biz yapan değerlerimizden ne kadar uzaklaştığımızı fark ediyoruz.

Devamını Oku
31.12.2025
Cumhuriyetin kurucu felsefesine dönüş - Basri Gürsoy

Türkiye bugün yalnızca bir iktidar değişimi tartışması yaşamamaktadır.

Devamını Oku
31.12.2025
Askeri hastanelerin yeniden açılması - Dr. Süleyman Kalman

Sıkça gündeme gelen askeri hastanelerin yeniden açılması yönündeki tartışmalar, yalnızca yönetsel bir düzenleme sorunu değil, görünüşte ani ama belki de “bile bile” yapılmış bir yanlıştan dönmenin ve silinmeye yeltenilmiş Cumhuriyetin sağlık belleği ile kurulan ilişkinin de bir göstergesidir.

Devamını Oku
30.12.2025
Barış üzerine bir deneme - Av. Ekrem Demiröz

Savaş kabadır, çirkindir ve acımasızdır.

Devamını Oku
30.12.2025
Yeni bir toplumsal yalnızlık - Dr. Alper Demir

Türkiye’de son yıllarda yaşanan siyasal gerilimler, derinleşen kutuplaşma ve kamusal alanın giderek daralması, artık yalnızca güncel siyasetin değil, toplumsal yapının kendisinin sorgulanmasını zorunlu kılıyor.

Devamını Oku
29.12.2025
Yıl biterken... - Erol Ertuğrul

23 yıldır Türkiye hak etmediği acıları yaşıyor.

Devamını Oku
28.12.2025
Mustafa Kemal’in Ankara’ya gelişi: Kızılca Gün - Hüner Tuncer

Birinci Dünya Savaşı sonucunda Osmanlı topraklarını Avrupa devletleri arasında paylaştıran Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında, Mustafa Kemal’in öncelikli düşüncesi, “ulusal birlik” düşüncesiydi.

Devamını Oku
27.12.2025
Su kıtlığına doğru... - İsmail Özcan

Herkesin bildiği üzere yaşadığımız dünyanın insanlar ve tüm canlılar için olmazsa olmaz iki büyük nimetinden biri hava, diğeri sudur.

Devamını Oku
27.12.2025
Devlet geleneği, demokrasi ve vicdan - Halil Sarıgöz

Dün İsmet İnönü’yü aramızdan ayrılışının 52’nci yılında andık..

Devamını Oku
26.12.2025
‘Asgari’ sömürü - Aydın Öncel

Aralık ayının son günlerinde yaşanan “asgari ücret” tartışmalarında gelenek bu yıl da bozulmadı!

Devamını Oku
25.12.2025
İBB davasında yargılama süresi - Hikmet Sami Türk

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) hakkındaki yolsuzluk iddianamesiyle İstanbul 40. Ağır Ceza Mahkemesi’nde 12.12.2025’te başlayan ve ilk duruşmasının 9 Mart 2026 günü yapılmasına karar verilen davada hedeflenen yargılama süresi, mahkeme tarafından en çok 12 yıl 6 ay olarak belirlendi.

Devamını Oku
24.12.2025
Menemen Devrim Şehitleri Anıtı ve Cumhuriyet -

Yunus Nadi: “Kubilay timsalini taziz için ne yapsak yerinde olacağına şüphe yoktur.

Devamını Oku
23.12.2025
Kubilay olayının anlattıkları - Osman Selim Kocahanoğlu

23 Aralık 1930 salı günü, Menemen’de insanlık tarihi- nin en hunhar cinayetlerinden bi- ri işlendi.

Devamını Oku
23.12.2025
Cumhuriyetimizin vazgeçilmez değeri - Azmi Kişnişci

“Eşitlik”, Cumhuriyetin yalnızca hukuki bir ilkesi değil; toplumsal yaşamımızın adalet duygusunu ayakta tutan temel dayanaklarından biridir.

Devamını Oku
22.12.2025
Büyüyen eşitsizlik, yaygınlaşan yoksulluk - Sıtkı Ergüney

Ekonomide; fiyatlar genel düzeyindeki; artış “enflasyon”, gerileme “deflasyon”, duraklama ile birlikte yaşanan artış da “stagflasyon” olarak tanımlanır.

Devamını Oku
20.12.2025
Yenilmezlikler ve dokunulmazlıklar - Cengiz Kuday

Tarih, bazen büyük savaşlarla değil; küçük, sessiz ve ilk bakışta sıradan görünen olaylarla yön değiştirir.

Devamını Oku
20.12.2025
Hayvancılıktaki yol ayrımı - Gülay Ertürk

Türkiye bugün hayvancılıkta çok kritik bir eşiğe geldi.

Devamını Oku
19.12.2025
Devlet ve kalkınma - Prof. Dr. Bilin Neyaptı

Bir ülkede ekonomi yönetiminin temel hedefleri verimlilik ve adil bölüşümdür.

Devamını Oku
18.12.2025
Devletçiliğe dönebilmek... - Kemal Onur

Demokratik ve laik sosyal hukuk devletimizin kurucu lideri Atatürk’ün yönetimi döneminde; ülkemizin ulusal çıkarı açısından bilimsel anlayış ve duyarlı bir bilinçle, iç ve dış sermaye şirketlerinin çıkarları için vahşi madenciliğe kesinlikle fırsat verilmemiştir!

Devamını Oku
17.12.2025