Yerel seçim sonucu, farklı
toplumsal, siyasal, ekonomik
hatta psikolojik açılardan
tartışılıyor, değerlendiriliyor.
Nedenleri irdeleniyor, geleceğe ilişkin
senaryolar yazılıyor, olası gelişmelere
ilişkin öngörüler kamuoyuna
sunuluyor. 14 Mayıs 2023-31 Mart
2024 seçimlerinin farklı olmadığı,
olayda erteleme olduğu da ileri
sürülüyor.
Bir olayın çözümlenmesi için
öncelikle nedenlerini tanımlamak
gerekir. Yerel seçim sonucunu boş
tencere, emeklilerin intikamı, geçim
zorluğu, dar ve sabit gelirlilerin
intikamı gibi ağırlıklı olarak ekonomik
nedenin belirlediği savunuluyor.
Ekonomik nedenin belirleyici olması
için son on ayda ekonomide belirgin
değişmeler olması gerekir. On ay
önceye göre emeklinin, dar ve
sabit gelirlilerin, emekçilerin refah
düzeyi bozuldu mu? On ay önce
de enflasyon yüksek, yıllık ortalama
yüzde 63, yaşam pahalı, ucuz et ve
ekmek kuyrukları uzuyor, tencereler
yine kaynamıyordu. Sonucu salt
ekonomik nedene bağlama yeterli
olmadığı gibi bir yerde “Halk salt
çıkarına bakarak davranır” savı
da halkı küçümsemedir. Halkı
küçümsemek de halk dalkavukluğu
kadar yanlış hatta tehlikelidir.
Oyların, coğrafi, bölgesel, kentsel, kırsal dağıtımına bakıldığında olayın salt ekonomik olmadığı görülür. CHP, gelir düzeyi görece daha yüksek bölge ve kentlerde oy alırken, oy oranını yükseltirken AKP’nin oyu ise yoksulluğun yaygın olduğu yerlerde yükselmektedir. Son on ayda, ekonomi dışında iki gelişme; AKP, Cumhur İttifakı yönetiminin değişmesi sonucu etkilemiş, belirlemiştir.
Son on ayda Erdoğan’a yaşam
boyu başkanlık sağlama amaçlı
anayasa gündeme getirilmiş, yargı
daha belirgin şekilde yürütmenin
açıkçası Erdoğan’ın güdümüne
girmiş, medya üzerinde RTÜK eliyle
cezalandırma yoluyla baskı artmış,
Anayasa Mahkemesi kararları dahi
tanınmamaya başlamış, Anayasa
Mahkemesi’nin kaldırılması ya da
yetkilerinin kısıtlanması önerilmiş,
TCMB daha da işlevsizleştirilmiş,
şeriat, hilafet gösterileri, istekleri
artmış, desteklenmiş, Diyanet İşleri
Başkanlığı şeyhülislamlık-meşihatmakamı gibi pozitif hukuka aykırı
İslam hukukuna göre fetva vermeye
başlamış, ÇEDES uygulamasıyla laik
eğitim zedelenmiş, kanun devleti
olmaktan da giderek uzaklaşılmış,
seçmen tehlikeyi, tehlikeli gidişi
görerek tepki vermiştir.
CHP, şekilde çok belirgin olmasa da özde önemli değişim geçirmiş, engeller, kumpaslar aşılarak partinin üst yöneimi CHP’lileşmiştir.
Benzer sonucun 14 Mayıs 2023’te alınabileceğini savunanlar, gecikmenin nedenini Kılıçdaroğlu’nun adaylığına bağlamaktadır. 14 Mayıs 2023 seçimi yaklaşırken Kılıçdaroğlu önderliğinde adı daha sonra “6’lı masa”, Millet İttifakı olarak da anılan, amacı güçlü parlamenter sistem olarak açıklanan demokrasi cephesi kurulmuş, siyasal yelpazede yeni sağ olarak nitelendirilen partiler de cepheye katılmıştır. Seçim arifesinde masanın kuruluşundaki asıl gizli amaç, Kılıçdaroğlu’nun adaylığını destekleme netleşmiştir. Önce politika ve medyada sesyayarlar aracılığıyla Kılıçdaroğlu’nun adaylığı savunulmaya başlamış, Kılıçdaroğlu’nun masadaki pozisyonunu güçlendirmek üzere büyükşehir belediye başkanlarından destek sözü almış, adaylık CHP’nin yetkili organlarına onaylatılmış, toplam oy oranı yüzde 2’yi geçmeyen dört partiye 38 vekil kontenjanı ile ödün verilmiş, Akşener’in çaresiz zoraki “evet”i ile Kılıçdaroğlu aday olmuş, sonuçta seçim kaybedilmiştir. Kılıçdaroğlu yerine başka bir aday seçimi olabilir miydi? Kesin değil ama güçlü bir olasılıktır. Ancak Kılıçdaroğlu’nun adaylığı ile Erdoğan’ın kazancı garantilenmiştir.
Seçmen, 31 Mart’ta özlük
haklarına, demokrasiye, Cumhuriyetin
kazanımlarına, laik eğitime sahip
çıkmış; faşizm, otokrasi, teokrasi
karışımı bir siyasal yapıya gidişi
engellemiştir. “Boş tencere
iktidar devirir” söylemiyle sonuç
küçümsenmemelidir
