Okura ilişkin gözlemler
Öztin Akgüç
Son Köşe Yazıları

Okura ilişkin gözlemler

13.05.2026 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Okura, okumaya ilişkin gözlemler, tekil, bölümsel, kısmi de olsa genelleştiğinde yaşanan sorunların ana nedenlerinden biri olabilir.

Önceleri çoğu market, bakkal gazete bayiliği de yapardı. Gazete bayiliğinin doğrudan getirisi düşük veya olmayabilir. Ancak markete, ciro yapmak olanağı sağlıyordu. Sabahleyin giriş yapan müşteri gazete yanı sıra günlük ihtiyacı için de alım yapıyordu. Ayrıca market ufak da olsa ücret karşılığı evlere gazete dağıtımı yaparken sipariş de alıyordu. Gazete bayiliği ciro artırıyordu.

Bir süredir yılın daha uzun bölümünde Antalya’nın Meltem Mahallesi’nde sitelerin bulunduğu bölgede kalıyorum. Bölgede gazete bayiliği yapan tek market kalmıştı. Gazeteyi sürekli marketten alıyordum. Gidegele market sahibiyle bir arkadaşlık da oluşmuştu. Gazete alırken ciro da yapılıyordu. Markete altı adet Cumhuriyet gazetesi geliyor, alıcılardan biri ben olmak üzere tümü satılıyordu.

Bir süre önce market sahibi, gazete bayiliğini bırakacağı konusunda beni uyardı. Niçin? Gazete bayi olunca tatil günlerinde de marketi açmak gerekiyordu. Gazete alan sayılı olduğundan, bayilik külfet olduğundan son market de gazete bayiliğini bıraktı.

Gazete, bölgeye zincir marketlerden yalnız birine geliyor. Rastlantı olarak markette olduğum bir gün kurye önce bir paket gazete getirdi. Zincir markette mobil metalik raflara yerleştiriliyor. Her bir gazete için raf aralığı 10, en çok 15 gazete alabilecek genişlikte. Mobil raf markette müşteri hizmetleri köşesinin sağ veya sol yanında yer alıyor. Dikkati de çekmiyor. Bir gün sepetimde gazete gören biri, merakla gazeteyi nereden aldığımı sordu. Mobil rafı görememişti. Gelen gazetenin de çoğu alınıyordu, sayılı gün de olsa Cumhuriyet’in kalmadığı oluyordu.

İstanbul Havalimanı’nda iç hatlarda kitap, gazete satan kitabevi bir süre önce kapandı. Geçen ay İstanbul’dan dönüşümde kitabevi aradım. Soruşturdum, yok. Zaten arayan da yok.

Antalya Havalimanı iç hatlarda kitabevi duruyor. Uçağa biniş için çağırılıp beklediğimizde bakıyorum. Benden başka gazete, kitap alan da yok. Genellikle telefonla oyalanıyor insanlar. Bazen parmaklar hızlanıyor, herhalde mesaj yazılıyor.

Para politikası ve ABD merkez bankacılığı sistemi (Federal Rezerv Sistemi-kısaca Fed) Avrupa Merkez Bankaları Sistemi, Euro Bölgesi Avrupa Merkez Bankası (ECB), Birleşik Krallık Merkez Bankası (Bank of England-BOE) ve TCMB’yi, kuruluşları ve politikalarını karşılaştırmalı inceleyen kitap yazdım. Pek ilgi görmedi. Finansal Yönetim kitabımın tamamlayıcısı olarak Firmalarda Ekonomik Yönetim kitabım geçen yıl yayımlandı. İlgi hemen hemen olmadı. Bu örnekler kişisel zafiyet olarak da görülebilir, genelleştirilemez.

Teknoloji konusunda şarlatanlığa yol açan tutkunluk yaşanıyor. Genelde sürdürülebilirlik, verimlilik, üretkenlik olarak ileri sürülüyor. Sürdürülebilirlik; doğanın, ekosistemin, canlı çeşitliliğinin korunmasıyla sağlanabilir. Doğa yıkıma uğruyor, kirleniyor, biyolojik çeşitlilik azalıyor, doğal kaynaklar tüketiliyor, gezegen yoksullaşıyor. Milyonlarca, belki milyarlarca insan topluluğuna temiz su, sağlıklı beslenme, gelişme sağlanamıyor. Üretkenlik ve verimlilikle, üretim artışı, maliyet azalışı, kalitenin yükselmesi gerekir. Böyle bir olay genellikle gerçekleşemiyor. Sadece reklamı yapılıyor.

Gerçi benim teknoloji konusundaki görüşlerimin ihtiyatla karşılanması gerekir. Teknoloji özürlü, çağdışı sayılırım. Yapay zekâ bir yana akılı telefonum, internet bağlantım, e-mail, sosyal medyam olmadı. Bilgisayar kullanmayı da dört yılı aşkın bir süredir bıraktım. TV dizisi de seyretmedim.

Günümüzde yaşanan ekonomik, toplumsal olaylar, sorunlar sonuç olduğuna göre, neden, nedenleri olması gerekir. Tekdüze bilgi, sıradanlığın egemenliğine yol açtığından çözüm de sağlayamıyor.

Öğrenmek, bilmek, anımsamaktır; gösteri değil.

Yazarın Son Yazıları

Okura ilişkin gözlemler

Okura, okumaya ilişkin gözlemler, tekil, bölümsel, kısmi de olsa genelleştiğinde yaşanan sorunların ana nedenlerinden biri olabilir.

Devamını Oku
13.05.2026
İttifakların zafiyeti

Kişilerin, değer yargıları, bakış açıları yaklaşımları, olayları değerlendirmesinde, yorumunda etkili olur.

Devamını Oku
06.05.2026
Emperyalizm-boğazların kontrolü

NATO’ya ilişkin yeni düzenlemelerin yapılacağı, İstanbul’da deniz unsur komutanlığından söz edildiği günümüzde, emperyalizmin boğazların kontrolü konusunda plan, niyet ve emellerinin gözden kaçmaması gerekir.

Devamını Oku
22.04.2026
CHP’ye uyarılar

Anket yönteminde; denek seçimi, anketör ve deneklerin ürkmesi, beklentileri veya çıkarlarını koruma güdüsüyle gerçek düşünce ve görüşlerinden farklı yanıtlar vermeleri gibi sorunlarla karşılaşılabilir.

Devamını Oku
15.04.2026
Aptallıktan sakınma

Savaş, doğa yıkımı, çevre kirliliği, siyasal ve finansal krizler, savurganlık; iktisadın ussallığı, akılcı davranışıyla bağdaşacak olaylar değildir.

Devamını Oku
08.04.2026
Laiklik dine saygı gösterir

Laiklik, siyasal ve toplumsal sistemin din ve devlet ayrılığı ilkesi, anlayışıdır.

Devamını Oku
01.04.2026
Kalkınmacı devlet

Kalkınma yalnız bireylerin gelirlerinin artması değil eğitim, sağlık, çevresel olarak yaşam kalitesinin yükselmesidir.

Devamını Oku
25.03.2026
Çin kalkınması

Çin, yarı kolonyal, yarı feodal ülke olarak 2. Dünya Savaşı’nın ardından iç savaş da geçirdikten sonra 1 Ekim 1949’da Mao Zedong önderliğinde halk cumhuriyeti kurulmasıyla kalkınma sürecine girmiştir.

Devamını Oku
18.03.2026
Terörsüz Türkiye mizanseni

Mizansen, yarar sağlamak, kişi/ kişileri yanıltmak amacıyla önceden hazırlanan yapmacık düzen, tiyatro olarak tanımlanır.

Devamını Oku
11.03.2026
Yargıya güven/ güvensizlik

Yargı, hukuk düzeninin sağlanması amacıyla devletin mahkemeler aracılığıyla yerine getirdiği işlevdir.

Devamını Oku
04.03.2026
Ekonomide kısır döngü

Ekonomide oluşan kısır döngüyü, çözümsüz süreci, “ekonomiye giriş” el kitaplarında yer alan bilgileri aktararak nedenleriyle açıklamaya çalışacağım.

Devamını Oku
25.02.2026
BRICS

Devletlerarası ekonomik ve politik amaçlı bir organizasyon olan BRICS, 1998 yılında Rusya Dışişleri Bakanı Yevgeni Primakov’un Rusya, Hindistan, Çin arasında diyalog grupları, forum toplantıları düzenlemesiyle, kısaltma adıyla “RIC” olarak kurulmuştur.

Devamını Oku
18.02.2026
Kimin parası kime?

Devletin geliri, kamu hizmetlerini görmek, kamusal malları üretmek için gerçek ve tüzel kişilerden yasa ile topladığı para, vergi ve vergi benzerleridir.

Devamını Oku
11.02.2026
CHP ideoloji partisidir

İdeoloji, belirli amaç, görüş ve davranışların temelini oluşturan felsefi ve siyasal öğreti, fikirler sistemidir.

Devamını Oku
04.02.2026
Emperyalizm komplo teorisi değildir

Emperyalizm, kapitalist sistemin varlığını sürdürmesinin gereği, olmazsa olmaz koşuludur.

Devamını Oku
28.01.2026
Kalkınmada Hindistan örneği

Ekonomik kalkınma örnekleri olarak daha çok Çin, Güney Kore modelleri incelenirken Hindistan gündeme pek getirilmez.

Devamını Oku
21.01.2026
Uyuşturucu sorunu

Sorunlar, neden/nedenlerine doğru tanı konarak, nedenler ortadan kaldırılarak çözülür.

Devamını Oku
14.01.2026
Düğümlenen sorular

Teknik bilgim olmadığı için F-35, S-400’ler dahil ülkenin savunması ve dış politikasıyla ilgili sorular düğümleniyor.

Devamını Oku
07.01.2026
Belirsizliklerle yeni yıla giriş

Her yeni yıla girerken yılın mutlu, başarılı olması istenir, ümitle girilir.

Devamını Oku
31.12.2025
İlkesizlik tutarsızlık

İlke, bir alanda olayı tanımlayan temel kural, önerme, prensiptir.

Devamını Oku
24.12.2025
Yargı terörü

Terör, bir iktidarı, bir gücü zorla kabul ettirmek amacıyla sistemli şekilde şiddet kullanma, yıldırma, korkutma, tedhiştir.

Devamını Oku
17.12.2025
Sorun üretimsizlik, verimsizlik, kötü yönetim

Enflasyon, en yalın tanımıyla arztalep dengesizliği nedeniyle fiyatların yükselme sürecidir.

Devamını Oku
10.12.2025
Son kale CHP yıkılmamalıdır!

Kuvayı Milliye, Milli Mücadele, bağımsızlık savaşımıyla eşanlı din motifli dış destekli karşı hareket başlamıştır.

Devamını Oku
03.12.2025
Sosyal demokrasi

Sosyal demorasi, halkın katılımıyla sosyal refahı, gönenci ençoklama; halkın egemenliği, özgürleşmesi amaçlı siyasal düzendir.

Devamını Oku
26.11.2025
Örtülü kolonyalizm

Kolonyalizm, sömürgecilik bir devletin kendi sınırları dışındaki ülkeler üzerinde hegemonya, egemenlik kurarak ideolojik, kültürel, siyasal, ekonomik baskılarla siyasal, ekonomik çıkar sağlamasıdır.

Devamını Oku
19.11.2025
Cari denge net hata noksan

Ödemeler dengesinde “net hata noksan” kalemi...

Devamını Oku
12.11.2025
Birileri bizi kandırıyor

Başlık Halkın Haberi renkli sunucusu Ekrem Açıkel’den esinleme; ama fikir Montaigne “Halk doğru olan çok şeyi bilmemeli; yanlış olan çok şeye inanmalıdır”.

Devamını Oku
05.11.2025
Korku kültürü

Korku kültürü, bireyin; özgüvenini yitirmesine, söyleneni yapmasına, özgürce seçimini önlemeye, özsaygısından yoksunlaştırmaya, değersizleştirilmesine yöneliktir.

Devamını Oku
29.10.2025
Meşruiyet

Trump’ın büyükelçi Barrack’a “Erdoğan’a meşruiyet verelim” talimatı, meşruiyet tartışmasına yol açtı.

Devamını Oku
22.10.2025
Bilgilendirme

Bilgilendirmede amaç, kamuoyunu aydınlatma, bilgi eksikliğini, oluşan veya oluşturulmak istenen bilgi kirliliğini gidermektir.

Devamını Oku
15.10.2025
İttifak

İttifak, tek taraflı irade beyanı ile gerçekleşmez.

Devamını Oku
08.10.2025
Planlı kalkınma

Planlı kalkınma

Devamını Oku
01.10.2025
CHP ve koalisyon

Önerilerde bulunurken geçmişte yaşanan olaylardan, deneyimlerden ders alarak gelecekte olabilecek kötü gelişmelerden kaçınmak, uyarıda bulunmak gerekir.

Devamını Oku
24.09.2025
Sosyal dayanışma-sorumluluk

Planlanan, vaat edilen büyük işlerden, söylemlerdense yapılan ufak işler daha yararlıdır.

Devamını Oku
17.09.2025
Sorun-süreç-çözüm

Çözüm için soruna doğru tanı koymak, amacı belirlemek, süreci amaç doğrultusunda ilerletmek gerekir.

Devamını Oku
10.09.2025
Gelir artışı ve dağılım

Ekonomi politikasının ana amaçlarından biri de gelirin yeniden dağılımı, dağılımın eşitlikçi yöne evrilmesidir.

Devamını Oku
03.09.2025
İyinin dışlanması

Barışçıl, eşitlikçi, gönenç düzeyi yüksek, doğası, çevresi korunmuş bir kürede yaşamak olanaklı ve hedeflenmiş iken savaşların sürdüğü, yoksulluğun, açlığın yaygınlaştığı, haksızlığın arttığı çevrenin, doğanın sürekli kirletildiği, ortalama yaşam kalitesinin düştüğü bir kürede yaşıyoruz.

Devamını Oku
27.08.2025
Sıradanlığın başatlığı

Barışçıl, güvenli, insan kaynağı gelişmiş, eşitlikçi, çevre ve doğal kaynakları korunmuş bir dünya hedeflenirken iklim krizine girmiş, çevresi, doğası giderek kirlenen, açlığın, yoksulluğun yaygın olduğu, eşitsizliğin, şiddetin arttığı, kuralsız, düzensiz, güvenli olmayan bir dünyada yaşıyoruz.

Devamını Oku
20.08.2025
Kalkınma hedeflerimizin neresindeyiz?

Birleşmiş Milletler’e üye ülkeler, 2000 yılında yeni girilen döneme ilişkin sürdürülebilir kalkınma hedeflerini kabul ettiler.

Devamını Oku
13.08.2025
CHP’li olabilmek

CHP’li olabilmek, CHP etiketi taşımayı değil, etik değerlere, niteliklere sahip olmayı gerektirir.

Devamını Oku
06.08.2025