Yıllardır ara ara baktığım bir web sitesi var; İsviçre bankalarındaki uyuyan varlıkları listeliyor. Sahipleri en az 60 yıl önce temas kurmuş olan ve değeri 500 İsviçre Frangı (yaklaşık 28 bin lira) aşan banka hesaplarının dökümü yayımlanıyor. Belirlenen süre içinde hiçbir hak sahibi talepte bulunmazsa hesaplardaki varlıklar İsviçre hükümetine devrediliyor.
İşte o sayfada “Türkiye” araması yaptığımda çıkan sonuçlardan iki isim dikkatimi çekti. Biri; Amina Emineh Abbas née Hilmi yani bilinen adıyla Emine Valide Paşa...
Bilenler bilir; Osmanlı İmparatorluğu’nda “paşa” unvanı alan tek kadındı. Kökleri Osmanlı sarayına ve Kavalalı hanedanına uzanıyordu. İstanbul Bebek’te sahip olduğu yalıyı, “paşa” unvanının kullanılmasına izin verilmediği için yeni kurulan Cumhuriyete değil, Mısır’a bağışlamıştı. Keza o yalı şu an Mısır Başkonsolosluğu olarak kullanılıyor.
Emine Valide Paşa’nın çocuklarından Muhammed Ali, 1955’te İsviçre’de ölmüştü. Tahminim, 1931’de hayatını kaybeden Emine Valide Paşa oğlunun yanında İsviçre’de bulunduğu bir süre içinde bu banka hesabını açmıştı. İsviçre bankacılık sisteminin duyurusuna göre; 9 Ocak 2029’a kadar bir hak sahibinin resmi başvuruda bulunması gerekiyor. Aksi halde, değeri gizli olan o varlık İsviçre hükümetinin hazinesine devredilecek.
O web sitesinde, hak sahibini bekleyen “tanıdık” hesaplardan bir diğeri ise Hüseyin Ragıp Baydur’a aitti. Yani Moskova’dan Londra’ya birçok başkentte büyükelçi olarak Türkiye’yi temsil eden diplomata... Bir yandan da gazetecilik yapan Baydur, Fransızca yazdığı “Mustafa Kemal ve Türk Milli Hareketi” adlı kitapla Milli Mücadele’yi Avrupa kamuoyuna anlatan ilk esere imza attı. Acaba varisleri 1955’te hayatını kaybeden Baydur’un gizli banka hesabından haberdar mıydı? Aradığım, Baydur’un ikinci kuşak yeğenlerinden siyaset bilimci Mithat Baydur, böyle bir hesabın varlığını benden öğrendi.
Görünen o ki diplomatik belgelerde ve görkemli yalılarda iz bırakan bu isimlerin son sırları, hâlâ bir banka kasasında gün yüzüne çıkmayı bekliyor. 2029 yılına kadar yapılacak bir başvuru, belki de tarihin bu eksik kalmış paragrafını değiştirebilir.
